Evil Eye: ఎదుటివారి చూపుకు అంత పవర్ ఉందా? మనస్తత్వశాస్త్రం ఏం చెబుతోంది?
పిల్లలకు జ్వరం వచ్చినా, కొత్త కారుకు గీత పడినా మనం వెంటనే అనే మాట "దిష్టి తగిలింది" అని. భారతదేశంలో 'నజర్' అని, పాశ్చాత్య దేశాల్లో 'ఈవిల్ ఐ' అని పిలిచే ఈ నమ్మకం వెనుక అసలు లాజిక్ ఏంటి? ఇది కేవలం భ్రమనా లేక దీని వెనుక ఏదైనా మానసిక శాస్త్రం దాగి ఉందా? అనే విషయాలను ఈ విశ్లేషణలో చూద్దాం.
మనుషుల మధ్య ఉండే అసూయ, ఈర్ష్య అనేవి ప్రతికూల శక్తిగా మారి ఇతరుల ఆనందాన్ని దెబ్బతీస్తాయని జానపద నమ్మకం. ఈ భావన ప్రాచీన గ్రీకు, రోమన్ కాలం నుండి నేటి వరకు ఏదో ఒక రూపంలో కొనసాగుతూనే ఉంది. టర్కీలో ‘నీలి కన్ను’ తాయెత్తులు వాడితే, మన దేశంలో పిల్లల నుదిటిపై నల్ల చుక్కలు పెడతారు. అయితే, ఈ నమ్మకాలకు శాస్త్రీయ పునాది ఎంత?
అసూయ చూపు – ఒక సామాజిక భయం!
చరిత్రకారుల విశ్లేషణ ప్రకారం, సమాజంలో ఒకరు ఎదుగుతుంటే పక్కవారు చూపించే అసూయే ఈ ‘దిష్టి’ అనే భావనకు పునాది వేసింది. ఆకస్మిక నష్టాలు, పిల్లల ఏడుపు, లేదా వ్యాపారంలో నష్టం వచ్చినప్పుడు దానికి ఒక కారణం వెతుక్కునే క్రమంలో “కంటి దోషం” అనే మాట పుట్టుకొచ్చింది. ప్రమాదాలకు ఇది ఒక సులభమైన వివరణగా సమాజంలో పాతుకుపోయింది.
సైన్స్ ఏమంటోంది?
ఆకస్మిక అనారోగ్యం లేదా వైఫల్యాలకు వైద్యపరమైన కారణాలు, మానసిక ఒత్తిడి లేదా శారీరక అలసట ప్రధాన కారణాలని సైన్స్ చెబుతోంది. కానీ, ఉప్పు నీటితో దిష్టి తీయడం, నిమ్మకాయలు కట్టడం వంటి పద్ధతుల వల్ల కొంత ఉపశమనం లభిస్తుందని చాలామంది నమ్ముతారు. దీనిని మనస్తత్వవేత్తలు ‘ప్లేసిబో ఎఫెక్ట్’ (Placebo Effect) అని పిలుస్తారు. అంటే, ఒక ప్రక్రియ వల్ల మనకు మంచి జరుగుతుందని బలంగా నమ్మడం వల్ల మెదడులో కలిగే సానుకూల మార్పులే ఆ ఉపశమనానికి కారణం.
మనస్సు ఆడే మాయాజాలం!
మనుషులు ఎప్పుడూ అనిశ్చితికి భయపడతారు. ఏదైనా ఊహించని చెడు జరిగినప్పుడు, దానిని మన తప్పుగా ఒప్పుకోవడానికి మనసు ఇష్టపడదు. అందుకే ఆ నిందను ‘దిష్టి’ అనే బాహ్య అంశంపైకి నెట్టడం ద్వారా మానసిక ప్రశాంతత పొందుతారు. ఇది తాత్కాలిక ఓదార్పునిస్తుందే తప్ప సమస్యకు మూల కారణాన్ని పరిష్కరించదు.
నమ్మాలా.. వద్దా?
దిష్టి అనేది పూర్తిగా వ్యక్తిగత విశ్వాసం. అయితే, సమస్య తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు లేదా దీర్ఘకాలికంగా అనారోగ్యం వేధిస్తున్నప్పుడు కేవలం దిష్టి తీయడంతో సరిపెట్టకుండా వైద్య సలహా తీసుకోవడం ముఖ్యం. ఎందుకంటే చాలా సందర్భాల్లో బయటి వ్యక్తుల చూపు కంటే, మన అంతర్గత భయం ఒత్తిడియే మనకు పెద్ద శత్రువులని గుర్తుంచుకోవాలి.
గమనిక: ఇది కేవలం సమాచారం మాత్రమే. సంస్థ దీనికి ఎటువంటి బాధ్యత వహించదు.