రైలు బోగీలపై ఉండే అక్షరాల వెనుక ఇంత అర్థం ఉందా.? ‘S, M, B, A’ ఏంటో తెలుసా.!
భారతీయ రైల్వేలో అత్యధికంగా కనిపించే కోచ్ కోడ్ 'S'. దీని పూర్తి అర్థం స్లీపర్ క్లాస్. సాధారణంగా మధ్యతరగతి ప్రయాణికులకు ఇది వెన్నెముక వంటిది. S1 నుండి మొదలై రైలు పొడవును బట్టి S10 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బోగీలు ఉంటాయి. ఇందులో ప్రయాణం చేసేటప్పుడు రిజర్వేషన్ తప్పనిసరి.
మనం రైలు ప్రయాణం చేసేటప్పుడు బోగీల బయట ‘S1, B1, M1, A1’ లాంటి అక్షరాలను చూస్తుంటాం. చాలా మందికి అవి కేవలం సీట్ల రిజర్వేషన్ కోసం ఇచ్చే గుర్తులు అని మాత్రమే తెలుసు. కానీ, ఆ అక్షరాల వెనుక భారతీయ రైల్వే ఒక పక్కా కోడింగ్ వ్యవస్థను అనుసరిస్తుంది. మన ప్రయాణం ఏ తరగతిలో సాగుతోంది, ఆ బోగీలో ఉండే సౌకర్యాలు ఏమిటి అనేది ఈ అక్షరాలు మనకు ఇట్టే చెప్పేస్తాయి. ఈ రోజు ఈ ఆసక్తికరమైన రైల్వే కోడ్స్ గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం.
మొదటగా మనం ఎక్కువగా చూసేది ‘D’ అనే అక్షరం. దీని అర్థం ‘సెకండ్ క్లాస్ అన్రిజర్వ్డ్’ లేదా ‘సెకండ్ సిట్టింగ్’ అని. అంటే ఇవి రిజర్వేషన్ లేని లేదా సాధారణ సీటింగ్ బోగీలు. ఇక రిజర్వేషన్ చేసుకున్న ప్రయాణికులు ఎక్కువగా వాడే కోడ్ ‘S’. ‘S’ అంటే ‘స్లీపర్ క్లాస్’ అని అర్థం. అందుకే స్లీపర్ బోగీలను S1, S2, S3 అని పిలుస్తారు. మిడిల్ క్లాస్ ప్రయాణికులకు ఇవి ఎంతో ఆదరణ పొందిన బోగీలు.
ఏసీ బోగీల విషయానికి వస్తే కోడింగ్ మరింత ఆసక్తికరంగా మారుతుంది. ‘B’ అనే అక్షరం ‘ఏసీ త్రీ టైర్’ కోచ్లను సూచిస్తుంది. ఇందులో మూడు వరుసల బర్తులు ఉంటాయి. అలాగే, ప్రస్తుతం రైల్వే ప్రవేశపెట్టిన సరికొత్త ‘ఏసీ త్రీ టైర్ ఎకానమీ’ కోచ్లను ‘M’ అనే అక్షరంతో గుర్తిస్తారు. ఇక మరికొంత సౌకర్యవంతమైన ‘A’ కోడ్ ‘ఏసీ టూ టైర్’ బోగీలను సూచిస్తుంది. అత్యంత ఖరీదైన, విలాసవంతమైన ‘ఫస్ట్ క్లాస్ ఏసీ’ బోగీలను ‘H’ అనే అక్షరంతో పిలుస్తారు.
ఇవే కాకుండా మరికొన్ని ప్రత్యేక కోడ్స్ కూడా ఉంటాయి. ‘C’ అంటే ‘ఏసీ చైర్ కార్’ అని అర్థం, ఇవి సాధారణంగా శతాబ్ది వంటి రైళ్లలో కనిపిస్తాయి. ‘ఎగ్జిక్యూటివ్ క్లాస్’ బోగీలను ‘E’ అని పిలుస్తారు. అలాగే ‘L’ అనే అక్షరం ఉంటే అది ‘ఎల్హెచ్బి’ కోచ్ అని, అంటే ఆధునిక రక్షణ సౌకర్యాలు ఉన్న బోగీ అని అర్థం. ఈసారి మీరు రైలు ఎక్కేటప్పుడు ఆ బోగీ పైన ఉన్న అక్షరాన్ని గమనించండి, మీ ప్రయాణ స్థాయి ఏమిటో మీకే అర్థమైపోతుంది!