
అక్టోబర్ వచ్చిందంటే హైదరాబాద్లో చల్లటి గాలులు మొదలవుతాయని అనుకుంటాం. పొద్దున్న కాస్త చలి. సాయంత్రానికి చల్లని గాలి. పండుగల సందడి మొదలయ్యే కాలం ఇది. కానీ ఈసారి హైదరాబాద్ వాతావరణం మాత్రం అందుకు భిన్నంగా ఉంది. ఉదయం కాస్త చల్లగా అనిపిస్తున్నా.. మధ్యాహ్నం వచ్చేసరికి ఎండ గట్టిగా కొడుతోంది. సాయంత్రం ఉక్కపోత వెంటాడుతోంది. చలి కోసం ఎదురుచూస్తున్న నగరానికి ఎండే ముందుకొచ్చింది.
అక్టోబర్ 8న హైదరాబాద్లో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 34.5 డిగ్రీల సెల్సియస్ నమోదైంది. ఇది అక్టోబర్ సాధారణ గరిష్ఠం కంటే 2.7 డిగ్రీలు ఎక్కువ. కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 23.2 డిగ్రీలు నమోదైంది. అది కూడా సాధారణం కంటే 2 డిగ్రీలు ఎక్కువ. అంటే పగటి వేడి మాత్రమే కాదు. రాత్రిపూట కూడా నగరం అనుకున్నంతగా చల్లబడటం లేదు. ఒకే రోజులో కనిష్ఠం నుంచి గరిష్ఠానికి దాదాపు 11.3 డిగ్రీల తేడా కనిపిస్తోంది. అందుకే పొద్దున్నే బయటకు వస్తే వాతావరణం బాగానే అనిపించినా మధ్యాహ్నానికి మాత్రం ఎండ సెగ తట్టుకోలేని స్థాయికి చేరుతోంది.
అక్టోబర్ 1న హైదరాబాద్లో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత సుమారు 34 డిగ్రీలు. అక్టోబర్ 2న 33 డిగ్రీలు. అక్టోబర్ 3న ఒక్కసారిగా 30 డిగ్రీలకు పడిపోయింది. ఆ తర్వాత మళ్లీ వేడి పుంజుకుంది. అక్టోబర్ 4 నుంచి ఉష్ణోగ్రతలు తిరిగి 33–34 డిగ్రీల మధ్యకు వచ్చాయి. అక్టోబర్ 8న 34.5 డిగ్రీలకు చేరాయి. అంటే అక్టోబర్ 3న నమోదైన 30 డిగ్రీల నుంచి కేవలం ఐదు రోజుల్లోనే ఉష్ణోగ్రత 4.5 డిగ్రీలు పెరిగింది. అక్టోబర్ 1తో పోలిస్తే మాత్రం నికర పెరుగుదల సుమారు 0.5 డిగ్రీ మాత్రమే. మధ్యలో ఉష్ణోగ్రత పడిపోయి, మళ్లీ ఒక్కసారిగా పుంజుకోవడమే ఈ వాతావరణంలో కనిపిస్తున్న ప్రత్యేకత.
2025 అక్టోబర్ 8న హైదరాబాద్లో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత సుమారు 31 డిగ్రీలు నమోదైంది. ఈ ఏడాది అదే తేదీన గరిష్ఠం 34.5 డిగ్రీలు. అంటే ఏడాది వ్యవధిలో ఇదే తేదీన దాదాపు 3.5 డిగ్రీల తేడా కనిపిస్తోంది. ఇక హైదరాబాద్లో అక్టోబర్ సాధారణ గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత సుమారు 31 డిగ్రీల స్థాయిలో ఉంటుంది. ఈసారి అది 34.5 డిగ్రీలకు చేరడంతో.. సాధారణం కంటే 2.7 డిగ్రీల అదనపు వేడి నమోదవుతోంది.
ఇంత వేడి వెనక వర్షపాతం పరిస్థితి కూడా ఒక కారణం. జూన్ నుంచి సెప్టెంబర్ వరకు హైదరాబాద్కు సాధారణంగా 627.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం రావాలి. కానీ ఈసారి నమోదైన వర్షపాతం సుమారు 458.5 మిల్లీమీటర్లు మాత్రమే. అంటే సాధారణంతో పోలిస్తే దాదాపు 169 మిల్లీమీటర్ల లోటు. శాతంలో చూస్తే సుమారు 27 శాతం తక్కువ వర్షం. వర్షం తగ్గితే నేలలో తేమ తగ్గుతుంది. మేఘాలు తగ్గితే సూర్యరశ్మి నేరుగా నేలపై పడుతుంది. దాంతో పగటి వేడి పెరుగుతుంది. రుతుపవనాలు వెనక్కి వెళ్లే సమయంలో సహజంగానే ఈ మార్పులు మొదలవుతాయి. కానీ వర్షపాతం లోటు కూడా కలవడంతో ఎండ మరింత గట్టిగా అనిపిస్తోంది. వాన తగ్గితే.. వాత పెరుగుతుంది. ఇప్పుడు హైదరాబాద్లో కనిపిస్తున్న పరిస్థితి దానికి దగ్గరగానే ఉంది.
అక్టోబర్ 8న కనిష్ఠం 23.2°C. గరిష్ఠం 34.5°C. అంటే ఒకే రోజులో 11.3°C తేడా. ఈ తేడా వల్లే ఉదయం ఒక రకమైన వాతావరణం.. మధ్యాహ్నం మరో రకమైన వాతావరణం కనిపిస్తోంది. ఇక ఉదయం 8.30 గంటలకు తేమ 85 శాతం వరకు ఉంది. తేమ ఎక్కువగా ఉంటే శరీరంపై చెమట త్వరగా ఆవిరి కాదు. అందుకే ఉష్ణోగ్రత 34 డిగ్రీలు మాత్రమే ఉన్నా.. మనిషికి అంతకంటే ఎక్కువ వేడి ఉన్నట్టుగా అనిపిస్తుంది. దీనినే ఉక్కపోత అంటాం. అంటే హైదరాబాద్లో ఇప్పుడు సమస్య కేవలం ఎండ కాదు. ఎండకు తేమ తోడవుతోంది.
నగరంలో కూడా అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే రకమైన వేడి ఉండదు. కాంక్రీట్ భవనాలు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో పగటి వేడి ఎక్కువసేపు నిలిచే అవకాశం ఉంటుంది. వాహనాల రద్దీ, ట్రాఫిక్, తక్కువ పచ్చదనం ఉన్న ప్రాంతాల్లో కూడా వేడి మరింత తీవ్రంగా అనిపిస్తుంది. అదే చెట్లు, ఖాళీ ప్రదేశాలు, నీటి వనరులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో వాతావరణం కొంత భిన్నంగా ఉంటుంది. అందుకే ఈ కథనంలో హైదరాబాద్ హీట్మ్యాప్ చూపిస్తే మరింత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.
ఉదయం ఆఫీసులకు బయలుదేరేవారికి ఒక రకమైన అనుభవం. మధ్యాహ్నం బయట తిరిగే ఆటో డ్రైవర్లు, డెలివరీ బాయ్స్, ట్రాఫిక్ సిబ్బందికి మరో అనుభవం. వృద్ధులు, చిన్నపిల్లలు కూడా ఈ ఉష్ణోగ్రతల మార్పుతో ఇబ్బంది పడే అవకాశం ఉంది. ఒక వృద్ధుడి మాటలో చెప్పాలంటే.. “మా కాలంలో ఈ టైమ్కి చలి మొదలయ్యేది. ఇప్పుడు మధ్యాహ్నం ఎండ చూస్తున్నామనే ఫీలింగ్ కనిపిస్తోంది.
అయితే అక్టోబర్లో హైదరాబాద్లో ఎండ పడటం పూర్తిగా కొత్త విషయం కాదు. దీర్ఘకాలిక వాతావరణ రికార్డుల్లో ఈ నెలలో 36°C వరకు ఉష్ణోగ్రతలు నమోదైన సందర్భాలున్నాయి. అందుకే ఈసారి ఎండ పడటమే అసాధారణం అని చెప్పడం కరెక్ట్ కాదు. కానీ సాధారణం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు + వర్షపాతం లోటు + తేమ + రుతుపవనాల ఉపసంహరణ కలిసి వేడి మరింత తీవ్రంగా అనిపించే పరిస్థితి మాత్రం ఉంది. కాలం మారితే.. కాపరి నడక మారాలి. వాతావరణం మారుతున్నప్పుడు మన జీవనశైలి కూడా దానికి తగ్గట్టుగా మారాల్సిందే.
34.5°C — అక్టోబర్ 8 గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత.
+2.7°C — సాధారణం కంటే ఎక్కువ.
23.2°C — కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత.
+3.5°C — గతేడాది ఇదే తేదీతో పోలిస్తే తేడా.
+4.5°C — అక్టోబర్ 3 నుంచి 8 వరకు రీబౌండ్.
27% — జూన్–సెప్టెంబర్ వర్షపాతం లోటు.
11.3°C — ఒకే రోజులో కనిష్ఠం–గరిష్ఠం మధ్య తేడా.
ఇవన్నీ కలిపి చూస్తే హైదరాబాద్లో ఈసారి అక్టోబర్ కథ సింపుల్గా ఒకటే. చలి రావాల్సిన వేళ ఎండ ముందుకొచ్చింది. ఉదయం చల్లదనం. మధ్యాహ్నం మంట. సాయంత్రం ఉక్కపోత. ఇది ఒక్కరోజు వాతావరణం కాదు. మారుతున్న సీజన్ ముఖచిత్రం. అక్టోబర్ అంటే చలి అనుకున్నాం.. హైదరాబాద్ మాత్రం హీట్ చూపిస్తోంది.
కొండవీటి శివనాగరాజు
డిప్యూటీ అవుట్పుట్ ఎడిటర్, టీవీ9