Durga Temple: నవరాత్రులు వస్తేనే తెరుచుకునే గుడి.. ఏడాది పాటు లోపలే ఉండే కొబ్బరికాయ.. తెరిచి చూస్తే..!
దేశంలో ఎన్నో ప్రసిద్ధ ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఒక్కో ఆలయానికి ఒక్కో ప్రత్యేకత, ఆచారం ఉంటుంది. అయితే ఒడిశాలోని ఒక చిన్న దుర్గాదేవి ఆలయం మాత్రం ఏడాదిలో కేవలం నవరాత్రుల సమయంలోనే భక్తులకు దర్శనం కల్పించడం వల్ల ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. మిగతా రోజులన్నీ ఆలయ ద్వారాలు మూసి ఉంటాయి. నవరాత్రులు ప్రారంభమైనప్పుడు ప్రత్యేక పూజలు, యజ్ఞంతో తలుపులు తెరిచి అమ్మవారిని దర్శించుకునే అవకాశం కల్పిస్తారు. ఈ సంప్రదాయం గురించి తెలుసుకున్న భక్తులకు ఆలయాన్ని సందర్శించాలనే ఆసక్తి కలగడం సహజం.
ఈ ఆలయం ఒడిశాలోని గజపతి జిల్లాలో ఉన్న పర్లాఖేముండి ప్రాంతంలో ఉంది. తెలుగులో దండమారమ్మగా, ఒడియాలో దండు మా అని పిలిచే అమ్మవారిని దర్శించుకోవడానికి ఒడిశాతో పాటు పొరుగున ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నుంచి కూడా భక్తులు వస్తుంటారు. ఆలయం మూసే ముందు మట్టి కుండలో ఉంచే కొబ్బరికాయ ఏడాది తర్వాత తలుపులు తెరిచినప్పుడు కూడా చెక్కుచెదరకుండా ఉంటుందని స్థానిక ఆలయ సంప్రదాయంలో చెబుతారు. ఆ కొబ్బరికాయను తర్వాత భక్తులకు ప్రసాదంగా పంచుతారు.
1. ఎక్కడ ఉంది ఈ ప్రత్యేకమైన దుర్గమ్మ ఆలయం?
దండమారమ్మ ఆలయం ఒడిశాలోని గజపతి జిల్లా పర్లాఖేముండిలో ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉండటంతో తెలుగు, ఒడియా ప్రాంతాల భక్తులకు ఈ ఆలయంతో అనుబంధం ఉంది. దండు మా పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ అమ్మవారిని దర్శించుకోవడానికి నవరాత్రుల సమయంలో దూరప్రాంతాల నుంచి భక్తులు తరలివస్తుంటారు.
ఈ ఆలయం ప్రత్యేకత కేవలం అమ్మవారి పేరు లేదా పూజా విధానంలోనే లేదు. ఏడాదిలో తొమ్మిది రోజుల పాటు మాత్రమే ఆలయాన్ని తెరిచి ఉంచడం కూడా దీనికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకొచ్చింది. నవరాత్రులు ముగిసిన తర్వాత ఆలయ ద్వారాలను మళ్లీ మూసివేస్తారు.
2. నవరాత్రుల్లో మాత్రమే ఆలయ ద్వారాలు ఎందుకు తెరుస్తారు?
ఈ ఆలయంలో నవరాత్రుల మొదటి రోజు ప్రత్యేక క్రతువులు, యజ్ఞం నిర్వహించి ద్వారాలను తెరుస్తారు. ఆ తర్వాత తొమ్మిది రోజుల పాటు అమ్మవారికి పూజలు నిర్వహిస్తూ భక్తులకు దర్శనం కల్పిస్తారు. చివరి రోజు పూజా కార్యక్రమాలు పూర్తయిన తర్వాత అర్ధరాత్రి సమయంలో ఆలయాన్ని మళ్లీ మూసివేస్తారు.
ఈ సంప్రదాయం ఎందుకు ప్రారంభమైందనే దానిపై స్పష్టమైన వివరణ ఆలయ నిర్వహణకు సంబంధించిన పాత వార్తా కథనాల్లో కనిపించదు. అయితే పూర్వీకుల నుంచి కొనసాగుతున్న ఆచారాన్ని తాము కూడా అనుసరిస్తున్నామని ఆలయ కమిటీ సభ్యులు గతంలో వెల్లడించారు. కొన్ని ఇతర నివేదికల ప్రకారం, 2005కు ముందు నవరాత్రుల చివరి మూడు రోజుల్లో మాత్రమే ఆలయాన్ని తెరిచేవారు. ఆ తర్వాత తొమ్మిది రోజుల పాటు తెరిచి ఉంచే పద్ధతి అమల్లోకి వచ్చింది.
3. ఏడాది తర్వాత కూడా చెక్కుచెదరని కొబ్బరికాయ!
ఈ ఆలయం గురించి భక్తుల్లో ఆసక్తిని కలిగించే మరో విషయం కొబ్బరికాయకు సంబంధించిన సంప్రదాయం. నవరాత్రులు ముగిసిన తర్వాత ఆలయ ద్వారాలు మూసే ముందు అమ్మవారికి సమర్పించిన కొబ్బరికాయను మట్టి కుండలో ఉంచుతారని చెబుతారు. అనంతరం ఆలయాన్ని మూసివేసి, వచ్చే ఏడాది నవరాత్రుల వరకు తెరవరు.
మళ్లీ ఆలయ ద్వారాలు తెరిచినప్పుడు ఆ కొబ్బరికాయ చెక్కుచెదరకుండా ఉంటుందని స్థానిక సంప్రదాయంలో విశ్వసిస్తారు. దానిని అమ్మవారి ప్రసాదంగా భక్తులకు పంపిణీ చేస్తారని కూడా కథనాల్లో పేర్కొన్నారు. ఈ ఆచారం ఆలయంపై భక్తులకు ఉన్న విశ్వాసంతో ముడిపడి ఉంది. అయితే కొబ్బరికాయ ఏడాది పాటు ఏ పరిస్థితుల్లో నిల్వ ఉంటుందనే అంశాన్ని నిర్ధారించే శాస్త్రీయ పరిశీలన వివరాలు అందుబాటులో లేవు.
4. నవరాత్రుల సమయంలో ప్రత్యేక పూజలు
నవరాత్రులు దుర్గాదేవి ఆరాధనకు ప్రత్యేకమైన పర్వదినాలు. ఈ సమయంలో దండమారమ్మ ఆలయంలో పూజలు, యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తారు. భక్తులు అమ్మవారిని దర్శించుకుని తమ కుటుంబాల శ్రేయస్సు, శాంతి, సంతోషం కోసం ప్రార్థిస్తుంటారు.
నవరాత్రుల సమయంలో ఆలయ పరిసరాల్లో భక్తుల రద్దీ పెరుగుతుంది. ఒడిశాలోని వివిధ ప్రాంతాలతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నుంచి కూడా భక్తులు రావడం ఈ ఆలయానికి ఉన్న ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. సంప్రదాయం ప్రకారం నిర్ణీత తొమ్మిది రోజులే దర్శనం లభించడం వల్ల ఆ సమయంలోనే అమ్మవారిని దర్శించుకోవడానికి భక్తులు ప్రణాళికలు వేసుకుంటారు.
5. భక్తులను ఆకర్షిస్తున్న ఆలయ ప్రత్యేకత
సాధారణంగా చాలా ఆలయాలు ఏడాది పొడవునా భక్తుల దర్శనానికి తెరిచి ఉంటాయి. కానీ దండమారమ్మ ఆలయంలో మాత్రం నవరాత్రులకే దర్శనం పరిమితం కావడం ప్రత్యేకతగా నిలుస్తోంది. దీనికి తోడు ఆలయం మూసే ముందు కొబ్బరికాయను మట్టి కుండలో ఉంచే ఆచారం కూడా భక్తుల్లో ఆసక్తిని పెంచుతోంది.
ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న అసలు కారణం స్పష్టంగా తెలియకపోయినా, తరతరాలుగా ఆచారాన్ని కొనసాగించడం ద్వారా స్థానిక సమాజం తమ ఆధ్యాత్మిక అనుబంధాన్ని కాపాడుకుంటోంది. ఈ ఆలయం ఒక పూజా స్థలంగానే కాకుండా, స్థానిక సంప్రదాయాలు, భక్తి విశ్వాసాలకు ప్రతీకగా కూడా నిలుస్తోంది.
గమనిక: ఆలయానికి సంబంధించిన ఆచారాలు, కొబ్బరికాయ గురించి ఉన్న వివరాలు స్థానిక సంప్రదాయాలు, ప్రచురిత వార్తా కథనాల్లో పేర్కొన్న సమాచారంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలను వ్యక్తిగత నమ్మకాలుగా గౌరవించాలి. ఆలయాన్ని సందర్శించాలనుకునేవారు ప్రయాణానికి ముందు ప్రస్తుత దర్శన తేదీలు, పూజా సమయాలను స్థానిక ఆలయ నిర్వాహకుల ద్వారా నిర్ధారించుకోవడం మంచిది.