వందల ఏళ్లుగా గ్రామంలో పెళ్లిళ్లు జరగవు.. రేణుకా మాతకు సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన గాథ ఇదే!
Chondhal Village Renuka Mata: మహారాష్ట్రలోని చోంధాల గ్రామంలో వందల ఏళ్లుగా ఓ ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయం కొనసాగుతోంది. గ్రామంలో పెళ్లి మండపం నిర్మించరు, మంగళాష్టకం పాడరు. రేణుకా మాతకు సంబంధించిన పురాతన జానపద గాథే దీనికి కారణమని స్థానికులు విశ్వసిస్తున్నారు. వాటి గురించి తెలుసుకుందాం.
Chondhal Village Renuka Mata: సాధారణంగా పెళ్లి అంటే పండుగ వాతావరణం, మంగళ వాయిద్యాలు, మంగళాష్టకాలు, పెళ్లి మండపాలు గుర్తుకొస్తాయి. కానీ, మహారాష్ట్రలోని ఓ గ్రామంలో మాత్రం దీనికి పూర్తి భిన్నమైన సంప్రదాయం కొనసాగుతోంది. వందల ఏళ్లుగా ఆ గ్రామంలో పెళ్లిళ్లు గ్రామం మధ్యలో జరగవు. అంతేకాదు.. వివాహానికి సంబంధించిన మంగళాష్టకాలు పాడటం, పెళ్లి మండపం నిర్మించడం కూడా చేయరు. దీని వెనుక స్థానికంగా ప్రచారంలో ఉన్న ఓ ఆసక్తికరమైన రేణుకా మాత గాథ ఉంది.
ఎక్కడ ఉంది ఈ ప్రత్యేకమైన గ్రామం?.. మహారాష్ట్రలోని ఛత్రపతి సంభాజీనగర్ జిల్లా, పైథాన్ తాలూకాలోని చోంధాల గ్రామంలో ఈ ప్రత్యేకమైన ఆచారం కొనసాగుతోంది. గ్రామస్తుల విశ్వాసం ప్రకారం, వారి గ్రామానికి అధిదేవతగా రేణుకా మాతను కొలుస్తారు. రేణుకా మాతను అవివాహిత దేవతగా భావించే గ్రామస్తులు.. ఆమెకు గౌరవం ఇవ్వడం కోసం గ్రామంలో వివాహ వేడుకలు నిర్వహించకూడదనే సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తున్నారు.
గ్రామంలో పెళ్లి ఎందుకు జరగదు?.. చోంధాల గ్రామంలో అబ్బాయిలు, అమ్మాయిల వివాహాలు గ్రామ పరిధిలో నిర్వహించరు. పెళ్లి చేసుకోవాల్సి వస్తే గ్రామానికి వెలుపల, సుమారు రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మారుతి ఆలయం సమీపంలో వివాహ వేడుకలు నిర్వహిస్తారు. స్థానిక నమ్మకాల ప్రకారం, గ్రామంలో మంగళాష్టకాలు పాడటం, పెళ్లి మండపం ఏర్పాటు చేయడం కూడా రేణుకా మాతకు గౌరవానికి విరుద్ధంగా భావిస్తారు. అందుకే తరతరాలుగా వస్తున్న ఈ ఆచారాన్ని గ్రామస్తులు ఇప్పటికీ కొనసాగిస్తున్నారు.
రేణుకా మాతకు అసురుడి వివాహ ప్రతిపాదన.. ఆ తర్వాత ఏం జరిగింది?.. ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఒక పురాతన జానపద గాథ ఉందని స్థానికులు చెబుతారు. ఒకప్పుడు ఓ అసురుడు రేణుకా మాతను వివాహం చేసుకోవాలని కోరుకున్నాడట. అయితే దేవికి ఆ వివాహం ఇష్టం లేదు. అయినప్పటికీ ఆ అసురుడు తన వివాహ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగిస్తూ గ్రామానికి వస్తూనే ఉండేవాడని గాథ చెబుతోంది. చివరకు దేవి అతడి ముందు ఒక షరతు పెట్టిందట. గ్రామానికి సమీపంలో ప్రవహిస్తున్న గోదావరి నది నీటిని ఒక్క రాత్రిలోనే గ్రామానికి తీసుకురాగలిగితే తనను వివాహం చేసుకుంటానని చెప్పిందట.
ఒక్క రాత్రిలో గోదావరిని గ్రామానికి తీసుకురావాలనే ప్రయత్నం.. దేవి పెట్టిన షరతును నెరవేర్చేందుకు ఆ అసురుడు భారీ ప్రయత్నం ప్రారంభించాడని స్థానిక గాథ చెబుతోంది. పెద్ద రథంతో గోదావరి నీటిని గ్రామం వైపు మళ్లించే ప్రయత్నం చేశాడట. అయితే, కథనం ప్రకారం భీముడు గోదావరి ప్రవాహాన్ని అడ్డుకునేలా తన్నడంతో ఆ ప్రయత్నం విఫలమైందట. దీంతో గోదావరి నీటిని గ్రామానికి తీసుకురావడం సాధ్యం కాలేదని స్థానికులు చెబుతారు.
రాళ్లుగా మారిపోయిన అసురుడు, అతని వెంట వచ్చినవారు.. షరతును నెరవేర్చలేకపోవడంతో ఆ అసురుడు, అతడితో వచ్చినవారంతా రాళ్లుగా మారిపోయారని స్థానిక విశ్వాసం. గ్రామ పరిసర ప్రాంతాల్లో కనిపించే కొన్ని పెద్ద రాళ్లను ఈ గాథతో ముడిపెట్టి చూస్తారు. ఈ రాళ్లను గ్రామస్తులు పవిత్రమైనవిగా భావిస్తూ, వాటిని సాధారణ అవసరాలకు ఉపయోగించరని చెబుతారు. ఈ సంఘటన తర్వాత రేణుకా మాత అవివాహిత దేవతగానే నిలిచిపోయిందని స్థానిక గాథలో పేర్కొంటారు. రేణుకా మాత అవివాహిత దేవత అనే స్థానిక విశ్వాసానికి గౌరవం ఇవ్వడమే గ్రామంలో పెళ్లిళ్లు నిర్వహించకపోవడానికి కారణమని గ్రామస్తులు చెబుతున్నారు. అందుకే వివాహ వేడుకలను గ్రామం వెలుపల ఉన్న మారుతి ఆలయం సమీపంలో నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా మారింది. కాలం మారినా.. తరతరాలుగా వస్తున్న ఈ సంప్రదాయాన్ని మాత్రం గ్రామస్తులు కొనసాగిస్తున్నారు. ఒక దేవతపై భక్తి, స్థానిక గాథ, గ్రామ ఆచారం ఎలా కలిసిపోయి ఒక ప్రత్యేకమైన సాంస్కృతిక సంప్రదాయంగా మారాయో చెప్పడానికి చోంధాల గ్రామ కథ ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది. (Disclaimer: ఈ కథనం చోంధాల గ్రామానికి సంబంధించిన స్థానిక ప్రజల విశ్వాసాలు, జానపద గాథలు, సంప్రదాయాల ఆధారంగా రూపొందించబడింది.)