కళ్లు తెరవగానే కలలు ఎందుకు మాయం అవుతాయ్.. మీ మెదడు ఆడే ఆట తెలిస్తే అవాక్కే..
రాత్రి కలలో ఎన్నో వింతలు, విశేషాలు చూస్తాం.. తీరా ఉదయాన్నే కళ్లు తెరవగానే అవన్నీ మాయమైపోతాయి. కనీసం కల వచ్చిందనే విషయం మాత్రమే గుర్తుంటుంది తప్ప, అందులో ఏం చూశామో ఎంత ఆలోచించినా తట్టదు. మన జ్ఞాపకశక్తి బలహీనపడటం వల్లే ఇలా జరుగుతోందా? లేక మనకు తెలియకుండానే మెదడు మనపై ఏదైనా మైండ్ గేమ్ ఆడుతుందా? అనేది తెలుసుకుందాం..
మనమందరం నిద్రలో రకరకాల కలలు కంటుంటాం. కొన్ని కలలు ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా ఉంటే, మరికొన్ని భయానకంగా లేదా విచిత్రంగా అనిపిస్తాయి. అయితే ఉదయాన్నే కళ్లు తెరిచిన కొద్దిసేపటికే ఆ కలలన్నీ మన మనస్సు నుండి మాయమవుతాయి. అసలు కల వచ్చిందన్న విషయం మాత్రమే కొద్దిగా గుర్తున్నా, అందులో ఏమి చూశామనే వివరాలు మాత్రం గుర్తుండవు. చాలామంది దీనిని జ్ఞాపకశక్తి లోపంగా భావిస్తుంటారు. అయితే నిద్రలేచిన తర్వాత కలలను మర్చిపోవడం అనేది ఒక సాధారణ ప్రక్రియే తప్ప, ఎలాంటి అనారోగ్య లక్షణం కాదని శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. కలలు మర్చిపోవడానికి ప్రధాన కారణం మన మెదడులోని హిప్పోకాంపస్ అనే కీలక భాగమే. దీనిని మెదడు జ్ఞాపక వ్యవస్థగా పేర్కొంటారు. నిద్రిస్తున్న సమయంలో ఈ హిప్పోకాంపస్ కార్యకలాపాల్లో గణనీయమైన మార్పులు వస్తాయి. ఈ మార్పుల కారణంగా నిద్రలో కనే కలల జ్ఞాపకాలు మెదడులో ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండవు. అందువల్ల ఉదయాన్నే లేచి కలను గుర్తుకు తెచ్చుకోవడానికి మనం ఎంత ప్రయత్నించినా, సమయం గడిచేకొద్దీ దాని వివరాలు క్రమంగా మసకబారిపోతాయి.
న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లు – మెదడు సహజ ప్రక్రియ
అలాగే మెదడులోని నోర్పినెఫ్రిన్ అనే రసాయనం జ్ఞాపకశక్తిని నిల్వ చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. నిద్రలో, ముఖ్యంగా కలలు కనే దశలో, ఈ రసాయన పరిమాణం మెదడులో వేగంగా తగ్గిపోతుంది. ఫలితంగా కలల్లో చూసిన సంఘటనలను శాశ్వత జ్ఞాపకాలుగా మార్చడం మెదడుకు సాధ్యపడదు. నిజానికి, అనవసరమైన సమాచార భారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి మెదడు చేసే ఒక సహజమైన ప్రక్రియ ఇది. మనం కనే ప్రతి కలలోని ప్రతి విషయాన్ని గుర్తుంచుకుంటే నిజ జీవితంలో జరిగే వాస్తవ సంఘటనలకు, కలలోని ఊహలకు మధ్య తేడాను గుర్తించడం మెదడుకు ఎంతో కష్టమవుతుంది.
కొన్ని కలలు మాత్రమే ఎందుకు గుర్తుంటాయి?
అయితే అందరికీ ఒక సందేహం రావచ్చు.. చాలా కలలు మర్చిపోయినా, కొన్ని కలలు మాత్రం మన మనసులో ఎందుకు పదిలంగా నిలిచిపోతాయి? దీనికి ప్రధానంగా రెండు కారణాలున్నాయి. మనం కల కంటున్న సమయంలోనే అకస్మాత్తుగా మేల్కొంటే, మెదడు వెంటనే చురుగ్గా మారి ఆ కల వివరాలను భద్రపరుస్తుంది. దీనికి తోడు తీవ్రమైన భయం, అమితమైన సంతోషం లేదా బలమైన భావోద్వేగాలతో కూడిన కలలు మెదడుపై గాఢమైన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. అందువల్ల అలాంటి కలలు నిద్రలేచిన తర్వాత కూడా సుదీర్ఘకాలం గుర్తుంటాయి.
కలలను గుర్తుంచుకోవడానికి నిపుణుల చిట్కాలు
మీరు కనే కలలను మర్చిపోకుండా గుర్తుంచుకోవాలని అనుకుంటే, రోజువారీ అలవాట్లలో కొన్ని చిన్న మార్పులు చేసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
మొబైల్కి దూరం: ఉదయం కళ్లు తెరిచిన వెంటనే మొబైల్ ఫోన్ చూడటం లేదా వెంటనే పడక మీద నుండి లేచిపోవడం చేయకూడదు.
ప్రశాంతంగా ఆలోచించడం: పడుకున్న భంగిమలోనే కొన్ని నిమిషాలు నిశబ్దంగా ఉండి, రాత్రి వచ్చిన కలలను గుర్తుకు తెచ్చుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి.
డ్రీమ్ డైరీ నిర్వహణ: గుర్తుకు వచ్చిన వివరాలను వెంటనే ఒక డైరీ లేదా నోట్బుక్లో రాసుకోవాలి. ఈ విధంగా క్రమంగా నమోదు చేసుకోవడం వల్ల కలలను గుర్తుంచుకునే సామర్థ్యం పెరుగుతుంది.