Birds Science: విద్యుత్ తీగపై పక్షి కూర్చుంటే షాక్ ఎందుకు తగలదు? అసలు సైన్స్ ఇదే!
తీగల్లో ప్రమాదకరమైన కరెంట్ ప్రవహిస్తున్నా, పక్షులకు మాత్రం షాక్ ఎందుకు తగలదు అనే సందేహం చాలామందికి ఉంటుంది. దీని వెనుక పక్షుల ప్రత్యేక శరీర నిర్మాణం కాదు.. విద్యుత్ ప్రవాహానికి సంబంధించిన ఓ ముఖ్యమైన సూత్రం ఉంది. అదే పక్షులను కరెంటు షాక్ నుంచి కాపాడతాయి? అదెలాగో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం...
విద్యుత్ తీగలపై పక్షులు నిర్భయంగా కూర్చోవడం మనలో చాలామందికి కనిపించే సాధారణ దృశ్యం. తీగలో ప్రమాదకరమైన విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నప్పటికీ, పక్షికి మాత్రం ఏమీ కాకపోవడం వెనుక ఒక ముఖ్యమైన విద్యుత్ సూత్రం ఉంది. విద్యుత్ ప్రవహించడానికి కేవలం తీగలో కరెంట్ ఉండటం మాత్రమే కాకుండా, శరీరంలోని రెండు పాయింట్ల మధ్య వోల్టేజ్ వ్యత్యాసం కూడా అవసరం. పక్షి ఒకే తీగను మాత్రమే తాకినప్పుడు ఈ పరిస్థితి సాధారణంగా ఏర్పడదు.
1. పక్షి రెండు కాళ్ల మధ్య ఏమి జరుగుతుంది?
పక్షి ఒకే విద్యుత్ తీగపై రెండు కాళ్లతో కూర్చున్నప్పుడు, దాని రెండు కాళ్లు దాదాపు ఒకే విద్యుత్ పొటెన్షియల్లో ఉంటాయి. అంటే ఒక కాలు, మరో కాలు మధ్య గణనీయమైన వోల్టేజ్ వ్యత్యాసం ఉండదు.
విద్యుత్ ప్రవాహానికి ఈ వ్యత్యాసం అవసరం. అందువల్ల పక్షి శరీరం ద్వారా ప్రమాదకరమైన కరెంట్ ప్రవహించే పరిస్థితి సాధారణంగా ఉండదు.
2. తీగలో కరెంట్ ఉన్నా పక్షికి ఎందుకు ప్రమాదం కాదు?
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. తీగలో కరెంట్ ఉండటం, పక్షి శరీరం ద్వారా కరెంట్ ప్రవహించడం రెండూ ఒకటే కాదు.
పక్షి ఒకే తీగను మాత్రమే తాకుతున్నప్పుడు, దాని శరీరం ద్వారా కరెంట్ వెళ్లేందుకు అవసరమైన వోల్టేజ్ మార్గం ఏర్పడదు. అందుకే తీగలో విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నప్పటికీ పక్షికి షాక్ తగలదు.
3. మరి రెండు తీగలను తాకితే?
పరిస్థితి ఒక్కసారిగా మారిపోతుంది. పక్షి ఒకేసారి రెండు వేర్వేరు పొటెన్షియల్ ఉన్న తీగలను తాకితే, దాని శరీరంలోని రెండు భాగాల మధ్య వోల్టేజ్ వ్యత్యాసం ఏర్పడుతుంది.
అప్పుడు విద్యుత్ పక్షి శరీరం గుండా ప్రవహించే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది తీవ్రమైన విద్యుదాఘాతానికి కారణమవుతుంది. అలాగే తీగతో పాటు నేలను తాకే పరిస్థితి ఏర్పడినా ప్రమాదం ఉంటుంది.
4. మనుషులకు ఎందుకు ప్రమాదం ఎక్కువ?
మనిషి శరీరం పెద్దదిగా ఉండటం వల్ల ఒకేసారి తీగ, నేల లేదా మరొక విద్యుత్ కండక్టర్ను తాకే అవకాశం ఎక్కువ. ముఖ్యంగా విద్యుత్ స్తంభాలు, ట్రాన్స్ఫార్మర్లు, అధిక వోల్టేజ్ తీగల దగ్గర ఇది అత్యంత ప్రమాదకరం.
అధిక వోల్టేజ్ వ్యవస్థల్లో విద్యుత్ గాలి ద్వారా కూడా ఆర్క్ కావచ్చు. కాబట్టి “తీగను నేరుగా తాకలేదు కాబట్టి ప్రమాదం లేదు” అనుకోవడం సరికాదు.
5. ఇంట్లో విద్యుత్ భద్రత ఎలా పాటించాలి?
విద్యుత్ పరికరాలను తడి చేతులతో తాకకూడదు. చిరిగిన లేదా దెబ్బతిన్న వైర్లు, ప్లగ్లు, సాకెట్లను ఉపయోగించకూడదు. ఒకే సాకెట్పై అధిక లోడ్ పెట్టకుండా జాగ్రత్తపడాలి.
ఇంట్లో సరైన ఎర్తింగ్తో పాటు MCB, RCCB/ELCB వంటి భద్రతా పరికరాలు ఉండటం కూడా ముఖ్యమే. విద్యుత్ మరమ్మతులను అనుభవం లేని వ్యక్తులు స్వయంగా చేయకుండా నిపుణుల సహాయం తీసుకోవాలి.
6. విద్యుత్ తీగలు కనిపిస్తే ఏం చేయాలి?
కింద పడిపోయిన విద్యుత్ తీగను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చేతితో తాకకూడదు. దాని దగ్గరకు వెళ్లడం కూడా ప్రమాదకరం. విద్యుత్ శాఖకు సమాచారం ఇచ్చి, ప్రాంతానికి దూరంగా ఉండాలి.
విద్యుత్ షాక్కు గురైన వ్యక్తిని కూడా విద్యుత్ సరఫరా నిలిపివేయకుండా నేరుగా చేతితో తాకకూడదు. ముందుగా విద్యుత్ను సురక్షితంగా నిలిపివేసి, అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందాలి.