
చాలామంది మహిళలు పీరియడ్స్ పూర్తిగా ఆగిపోయిన తర్వాతే మెనోపాజ్ ప్రారంభమవుతుందని అనుకుంటారు. కానీ అంతకంటే కొన్ని సంవత్సరాల ముందే శరీరంలో హార్మోన్ల స్థాయిలు మారడం ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సమయంలో ఈస్ట్రోజెన్, ప్రొజెస్టెరాన్ హార్మోన్లలో హెచ్చుతగ్గులు ఏర్పడి శారీరకంగా, మానసికంగా అనేక మార్పులకు కారణమవుతాయి. మరి పెరిమెనోపాజ్ సమయంలో కనిపించే లక్షణాలేమిటి? వాటిని ఎలా గుర్తించాలి? ఎప్పుడు వైద్యులను సంప్రదించాలి? తెలుసుకుందాం.
మెనోపాజ్కు ముందు మహిళల శరీరంలో చోటుచేసుకునే హార్మోన్ల మార్పుల దశనే పెరిమెనోపాజ్ అంటారు. ఈ సమయంలో అండాశయాలు ఉత్పత్తి చేసే ఈస్ట్రోజెన్, ప్రొజెస్టెరాన్ హార్మోన్ల స్థాయిలు మారుతూ ఉంటాయి. ఫలితంగా పీరియడ్స్ క్రమం తప్పడం, నిద్ర సమస్యలు, మానసిక స్థితిలో మార్పులు వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు.
సాధారణంగా ఈ దశ 40 ఏళ్ల వయస్సులో ఎక్కువగా ప్రారంభమవుతుంది. అయితే కొంతమంది మహిళల్లో 30 ఏళ్ల చివరి దశలోనే మార్పులు కనిపించవచ్చు. ప్రతి మహిళలో ఈ దశ ప్రారంభమయ్యే వయస్సు, లక్షణాలు, వ్యవధి ఒకేలా ఉండవు. వరుసగా 12 నెలల పాటు పీరియడ్స్ రాకపోతే, ఇతర కారణాలు లేకుంటే దానిని మెనోపాజ్గా పరిగణిస్తారు.
పెరిమెనోపాజ్లో కనిపించే ముఖ్యమైన లక్షణాల్లో పీరియడ్స్ క్రమం తప్పడం ఒకటి. గతంలో నెలనెలా ఒకే సమయానికి వచ్చే పీరియడ్స్ ఆలస్యంగా రావడం, ముందుగానే రావడం లేదా మధ్యలో ఎక్కువ రోజుల విరామం ఉండటం జరగవచ్చు. కొన్నిసార్లు రక్తస్రావం పరిమాణం కూడా మారవచ్చు.
అయితే ప్రతి రకమైన పీరియడ్స్ మార్పును పెరిమెనోపాజ్గా భావించకూడదు. అధిక రక్తస్రావం, పీరియడ్స్ మధ్యలో రక్తస్రావం లేదా లైంగిక సంబంధం తర్వాత రక్తస్రావం ఉంటే వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
రాత్రిపూట నిద్ర మధ్యలో మెలకువ రావడం, నిద్ర పట్టడానికి ఎక్కువ సమయం తీసుకోవడం, తెల్లవారుజామునే మేల్కొనడం వంటి సమస్యలు ఎదురుకావచ్చు. హార్మోన్లలో మార్పులతో పాటు రాత్రిపూట చెమటలు పట్టడం, శరీరంలో వేడి పెరగడం కూడా నిద్రకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు.
సరైన నిద్ర లేకపోవడం వల్ల మరుసటి రోజు అలసట, ఏకాగ్రత లోపించడం, చిరాకు వంటి సమస్యలు కూడా ఎదురవుతాయి.
చిన్న విషయాలకే కోపం రావడం, అకస్మాత్తుగా బాధ కలగడం, ఆందోళనకు గురికావడం, మానసికంగా అస్థిరంగా అనిపించడం వంటి మార్పులు కనిపించవచ్చు. కొన్నిసార్లు ఎలాంటి స్పష్టమైన కారణం లేకుండానే ఆందోళన పెరుగుతుంది.
ఈ లక్షణాలను చాలామంది కుటుంబ సమస్యలు, పని ఒత్తిడి లేదా మానసిక అలసటగా భావిస్తారు. కానీ కొందరిలో హార్మోన్ల హెచ్చుతగ్గులు కూడా మానసిక స్థితిపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
పెరిమెనోపాజ్ సమయంలో హాట్ ఫ్లాషెస్, నైట్ స్వెట్స్ సమస్యలు కనిపించవచ్చు. ఒక్కసారిగా ముఖం, మెడ, ఛాతీ ప్రాంతాల్లో వేడి పెరిగినట్లు అనిపిస్తుంది. కొన్నిసార్లు చెమటలు కూడా ఎక్కువగా పడతాయి. రాత్రిపూట ఇలాంటి సమస్యలు వస్తే నిద్రకు అంతరాయం కలుగుతుంది.
చిన్న చిన్న విషయాలు మర్చిపోవడం, ఒక పనిపై ఎక్కువసేపు దృష్టి పెట్టలేకపోవడం, ఆలోచనలు స్పష్టంగా లేకపోవడం వంటి సమస్యలు ఎదురుకావచ్చు. దీన్ని కొందరు బ్రెయిన్ ఫాగ్ (Brain Fog) అని పిలుస్తారు. ముఖ్యంగా పని చేసే మహిళలకు ఈ సమస్యలు ఇబ్బందికరంగా అనిపించవచ్చు.
కొంతమంది మహిళల్లో కారణం తెలియని అలసట, గుండె వేగంగా కొట్టుకుంటున్నట్లు అనిపించడం, తలనొప్పి, కీళ్ల నొప్పులు, కండరాల నొప్పులు వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. అయితే ఇవన్నీ పెరిమెనోపాజ్ వల్లే వస్తాయని అనుకోకూడదు. రక్తహీనత, థైరాయిడ్ సమస్యలు, గుండె సంబంధిత సమస్యలు వంటి ఇతర కారణాలు కూడా ఉండవచ్చు. కాబట్టి లక్షణాలు కొనసాగితే వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
పెరిమెనోపాజ్ను గుర్తించడానికి మహిళల వయస్సు, పీరియడ్స్ చరిత్ర, కనిపిస్తున్న లక్షణాలు, ఆరోగ్య పరిస్థితులను వైద్యులు పరిశీలిస్తారు. ముఖ్యంగా 45 ఏళ్లు దాటిన మహిళల్లో సాధారణ లక్షణాలు ఉంటే ప్రతి ఒక్కరికీ హార్మోన్ పరీక్షలు అవసరం ఉండకపోవచ్చు. ఎందుకంటే ఈ దశలో హార్మోన్ల స్థాయిలు తరచూ మారుతుంటాయి. ఒకసారి చేసిన రక్త పరీక్షతో పరిస్థితిని నిర్ధారించడం కష్టమవుతుంది.
అయితే 40 ఏళ్లలోపు మహిళల్లో ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఇతర కారణాలను గుర్తించడానికి వైద్యులు అవసరమైన పరీక్షలు సూచించవచ్చు.
పీరియడ్స్ తేదీలు, రక్తస్రావంలో మార్పులు, నిద్ర, మానసిక స్థితి, ఇతర లక్షణాలను డైరీలో రాసుకోవడం మంచిది. రోజూ తగినంత శారీరక శ్రమ చేయడం, పోషకాహారం తీసుకోవడం, సరైన నిద్రకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ఉపయోగపడుతుంది. సమస్యలు ఎక్కువగా ఉంటే గైనకాలజిస్ట్ను సంప్రదించాలి.
లక్షణాలను బట్టి వైద్యులు జీవనశైలి మార్పులు, కౌన్సెలింగ్, హార్మోన్ చికిత్స లేదా హార్మోన్ కాని ఇతర చికిత్సలను సూచించవచ్చు. పెరిమెనోపాజ్ సమయంలో గర్భం దాల్చే అవకాశం పూర్తిగా తొలగిపోదు. కాబట్టి గర్భనిరోధక పద్ధతుల గురించి కూడా వైద్యులతో చర్చించాలి.
మొత్తానికి మెనోపాజ్ అంటే పీరియడ్స్ ఆగిపోవడం మాత్రమే కాదు. అంతకుముందే శరీరంలో అనేక హార్మోన్ల మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. వాటిని ముందుగానే గుర్తించి సరైన వైద్య సలహా తీసుకుంటే ఈ దశలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులను సమర్థంగా ఎదుర్కోవచ్చు.
గమనిక: ఈ సమాచారం సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే. పీరియడ్స్లో తీవ్రమైన మార్పులు, అధిక రక్తస్రావం లేదా ఇతర అసాధారణ లక్షణాలు ఉంటే వాటిని పెరిమెనోపాజ్గా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకండి. గైనకాలజిస్ట్ను సంప్రదించండి.