ఇరాన్‌పై ‘మదర్ ఆఫ్ ఆల్ బాంబ్స్’ ప్రయోగానికి అమెరికా సన్నాహాలు..? ఆ అణు కేంద్రాలే లక్ష్యం..

US Considers Mother of All Bombs Against Iran

ఇరాన్‌కు చెందిన ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలు, అణు కేంద్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే అంశంపై అమెరికా సైనిక అధికారులు చర్చిస్తున్నట్లు ఈ వ్యవహారంతో సంబంధం ఉన్న వర్గాలను ఉటంకిస్తూ పేర్కొంది. అయితే ఈ బాంబును ఇప్పటివరకు ఇరాన్‌పై ప్రయోగించలేదు. ఒకవేళ అమెరికా ఈ నిర్ణయం తీసుకుంటే.. యుద్ధం మరింత తీవ్రరూపం దాల్చే అవకాశముంది. అయినప్పటికీ, అమెరికా ఆశిస్తున్న వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలను ఈ ఆయుధం సాధించగలదా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

ఇరాన్ అణు కేంద్రాలను ధ్వంసం చేయగలదా?

భారీ విధ్వంసక సామర్థ్యం కలిగిన MOAB బాంబు.. ఇరాన్‌లో భూగర్భంలో లోతుగా నిర్మించిన అణు కేంద్రాలను ధ్వంసం చేయడానికి సరైన ఆయుధం కాకపోవచ్చని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ బాంబు సామర్థ్యం భూమి లోపల లోతుగా నిర్మించిన లక్ష్యాలను నాశనం చేయడానికి సరిపోకపోవచ్చని పెంటగాన్ ప్రణాళికలపై అవగాహన ఉన్న ఓ వ్యక్తి CNNకు తెలిపినట్లు కథనం పేర్కొంది. MOAB ప్రధానంగా విస్తృత ప్రాంతంలో భారీ విధ్వంసం సృష్టించడానికి రూపొందించబడిందని, భూమి లోపలికి చొచ్చుకెళ్లి లక్ష్యాలను ధ్వంసం చేసే బంకర్ బస్టర్ తరహా ఆయుధం కాదని ఆ వర్గం వివరించింది. అమెరికా ప్రధాన లక్ష్యం ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను అభివృద్ధి చేయకుండా నిరోధించడమే అయితే.. ఈ బాంబు ప్రయోగం ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతుందనే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను తయారు చేయాలని చూస్తోందని అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఆరోపిస్తుండగా.. అణ్వాయుధాల అభివృద్ధి లక్ష్యం తమకు లేదని టెహ్రాన్ పదేపదే చెబుతోంది.

ఇరాన్‌పై భారీ దాడులు జరిపి తమ సైనిక శక్తిని ప్రదర్శించేలా కొన్ని ప్రత్యామ్నాయాలపై అమెరికా సైనిక అధికారులు చర్చించినట్లు CNN వెల్లడించింది. అయితే, ఇలాంటి దాడులు యుద్ధం ప్రారంభించినప్పుడు అమెరికా నిర్దేశించుకున్న అసలు లక్ష్యాలను సాధించకపోయినా.. ట్రంప్‌కు యుద్ధం నుంచి వెనక్కి తగ్గేందుకు ఒక మార్గాన్ని కల్పించవచ్చని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. పెంటగాన్‌లో జరిగిన చర్చలకు సంబంధించిన ఓ వర్గం.. ప్రతిపాదిత దాడులను ఒక రకమైన ‘బాణసంచా ప్రదర్శన’తో పోల్చినట్లు CNN తెలిపింది. అంటే, భారీ స్థాయిలో సైనిక చర్యలు చేపట్టి శక్తిని ప్రదర్శించినప్పటికీ.. ఆశించిన వ్యూహాత్మక ఫలితాలు లభిస్తాయనే హామీ లేదన్నమాట. ఫిబ్రవరిలో ఇరాన్‌పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులతో ఈ ఘర్షణ ప్రారంభమైంది. యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు జరుగుతున్న దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు కూడా ముందుకు సాగడం లేదు. మరోవైపు, ఇటీవలి వారాల్లో అమెరికా సైనిక కార్యకలాపాలను తగ్గిస్తూ.. ఇరాన్‌పై ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నట్లు సమాచారం.

నవంబరులో జరగనున్న అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలకు ముందు ఇరాన్ యుద్ధం ట్రంప్‌కు రాజకీయ సవాలుగా మారుతోంది. ఆయనకు ప్రజల్లో మద్దతు తక్కువగా ఉందని పలు సర్వేలు సూచిస్తున్నాయి. యుద్ధంపై అసంతృప్తి, ఇంధనం సహా ఇతర వస్తువుల ధరలు పెరగడం రిపబ్లికన్ పార్టీపై ప్రభావం చూపుతున్నట్లు అంచనాలు వెలువడుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో మరోసారి దాడులకు ఆదేశిస్తే.. దాని ప్రభావం యుద్ధరంగానికే పరిమితం కాకుండా అమెరికా రాజకీయాలపైనా పడే అవకాశం ఉంది. తాజా దాడులు కూడా నిర్ణయాత్మక విజయాన్ని అందించకపోతే ట్రంప్‌పై విమర్శలు మరింత పెరగవచ్చు. అంతేకాకుండా MOAB వంటి భారీ విధ్వంసక ఆయుధాన్ని జనావాసాలకు సమీపంలోని ప్రాంతాల్లో ప్రయోగిస్తే పౌరుల ప్రాణాలకు ముప్పు ఏర్పడే ప్రమాదం కూడా ఉంది.

2017లో తొలిసారి ప్రయోగించిన అమెరికా

అమెరికా తన సైనిక చరిత్రలో తొలిసారిగా MOAB బాంబును 2017 ఏప్రిల్ 13న ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో ప్రయోగించింది. అప్పట్లో డొనాల్డ్ ట్రంప్ అమెరికా అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లోని నంగర్‌హార్ ప్రావిన్స్‌లో పాకిస్థాన్ సరిహద్దుకు సమీపంలోని ఇస్లామిక్ స్టేట్ ఉగ్రవాదులు ఉపయోగిస్తున్న సొరంగాలు, గుహల వ్యవస్థను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఈ బాంబును వేశారు. అప్పటి నివేదికల ప్రకారం.. ఈ దాడిలో 90 మందికి పైగా ఉగ్రవాదులు మరణించారు. అమెరికా ఆయుధ సంపత్తిలో అత్యంత శక్తివంతమైన అణ్వస్త్రేతర బాంబుగా పేరొందిన MOABను ఇరాన్‌పై మాత్రం ఇప్పటివరకు ప్రయోగించలేదు.

అసలు ‘మదర్ ఆఫ్ ఆల్ బాంబ్స్’ అంటే ఏమిటి?

MOAB పూర్తి పేరు Massive Ordnance Air Blast. ఇది అమెరికా వైమానిక దళ పరిశోధనా ప్రయోగశాల అభివృద్ధి చేసిన GPS మార్గదర్శకత్వంతో పనిచేసే సంప్రదాయ బాంబు.

ఈ ఆయుధానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన వివరాలు ఇవి..

• బరువు: సుమారు 9,800 కిలోగ్రాములు (దాదాపు 9.8 టన్నులు).
• పొడవు: సుమారు 9.1 మీటర్లు.
• పేలుడు పదార్థం: సుమారు 8,480 కిలోగ్రాములు.
• పేలుడు ప్రభావం: సుమారు 11 టన్నుల TNT పేలుడుతో సమానమైన ప్రభావాన్ని కలిగిస్తుందని సాధారణంగా పేర్కొంటారు.
• ప్రధాన లక్ష్యం: విస్తృత ప్రాంతాల్లోని సైనిక స్థావరాలు, శత్రు బలగాలు, సైనిక పరికరాలను ధ్వంసం చేయడం.

ఇది అణుబాంబు కాదు. సంప్రదాయ పేలుడు పదార్థాలను ఉపయోగిస్తుంది. అందువల్ల అణ్వాయుధాల మాదిరిగా రేడియోధార్మిక పతనం (Radioactive Fallout) కలిగించదు. అయితే, భారీ పేలుడు కారణంగా పరిసర ప్రాంతాల్లో తీవ్ర విధ్వంసం, ప్రాణనష్టం సంభవించే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఈ బాంబును 2003లో అభివృద్ధి చేసి పరీక్షించినట్లు CNN కథనం పేర్కొంది. ఈ బాంబు అధికారిక పేరు Massive Ordnance Air Blast. అందులోని మొదటి అక్షరాలతో దీనిని MOAB అని పిలుస్తారు. అయితే, దాని భారీ పరిమాణం, విధ్వంసక సామర్థ్యం కారణంగా ‘Mother of All Bombs’ అనే పేరు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. ఈ పేరుకు మరో చారిత్రక నేపథ్యం కూడా ఉంది. 1991 గల్ఫ్ యుద్ధాన్ని అప్పటి ఇరాక్ నాయకుడు సద్దాం హుస్సేన్ ‘మదర్ ఆఫ్ ఆల్ బ్యాటిల్స్’గా అభివర్ణించారు. ఆ పదప్రయోగం విస్తృతంగా ప్రాచుర్యం పొందడంతో.. MOABకు కూడా అదే తరహా పేరు స్థిరపడింది. 2008 మార్చిలో అమెరికా వైమానిక దళం ప్రచురించిన ఒక కథనంలోనూ ఈ బాంబు ‘మదర్ ఆఫ్ ఆల్ బాంబ్స్’గా ప్రసిద్ధి చెందిన విషయాన్ని ప్రస్తావించింది.

అణుబాంబుతో పోలిస్తే ఎంత శక్తివంతమైనది?

MOAB అత్యంత శక్తివంతమైన సంప్రదాయ బాంబుల్లో ఒకటి అయినప్పటికీ.. అణ్వాయుధాలతో పోలిస్తే దాని విధ్వంసక శక్తి చాలా తక్కువ. అణుబాంబులు భారీ పేలుడు ప్రభావంతో పాటు రేడియేషన్‌ను కూడా విడుదల చేస్తాయి. MOAB మాత్రం సంప్రదాయ పేలుడు పదార్థాల ద్వారా విధ్వంసం సృష్టిస్తుంది. అయితే, ఇరాన్‌లోని లోతైన భూగర్భ అణు కేంద్రాలను ధ్వంసం చేయడానికి ఈ బాంబు సరిపోతుందా? లేదా? అన్నది కీలక ప్రశ్నగా మారింది. కేవలం భారీ పేలుడు సృష్టించడం కంటే.. నిర్దేశించిన లక్ష్యాన్ని సాధించగలగడమే సైనికంగా ముఖ్యమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఇరాన్‌పై MOAB ప్రయోగించే అంశంపై అమెరికా చర్చలు జరుపుతున్నట్లు వచ్చిన వార్తలు యుద్ధం మరింత తీవ్రతరం కావచ్చనే ఆందోళనలను పెంచుతున్నాయి. అయితే, ఈ బాంబును ప్రయోగించాలనే తుది నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు స్పష్టమైన నిర్ధారణ లేదు. దాని వినియోగం ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? యుద్ధాన్ని ముగించే దిశగా దోహదపడుతుందా? అనే అంశాలు ఇంకా అనిశ్చితంగానే ఉన్నాయి.