
ఇథియోపియా దేశం అనుసరించే క్యాలెండర్ను ఇథియోపియన్ క్యాలెండర్ లేదా గీజ్ క్యాలెండర్ (Ge’ez Calendar). శతాబ్దాల చరిత్ర ఉన్న ఈ క్యాలెండర్ ఇప్పటికీ అక్కడి ప్రజల రోజువారీ జీవితంలో కీలకంగా ఉంది.
సాధారణంగా మనం ఉపయోగించే గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్లో 12 నెలలు ఉంటాయి. ఒక్కో నెలలో 28 నుంచి 31 రోజుల వరకు ఉంటాయి. కానీ ఇథియోపియా క్యాలెండర్లో మాత్రం మొదటి 12 నెలల్లో ప్రతి నెలకు సరిగ్గా 30 రోజులే ఉంటాయి. అంటే ఈ 12 నెలల్లో కలిపి 360 రోజులు ఉంటాయి. మిగిలిన రోజులను సర్దుబాటు చేసేందుకు 13వ నెలను ఏర్పాటు చేశారు. దీంతో అక్కడ ఏడాదికి మొత్తం 13 నెలలు ఉంటాయి.
ఇథియోపియా క్యాలెండర్లో చివరి నెలను పగుమే (Pagume) అని పిలుస్తారు. మొదటి 12 నెలలు పూర్తయిన తర్వాత ఈ నెల వస్తుంది. సాధారణ సంవత్సరంలో పగుమే నెలలో ఐదు రోజులే ఉంటాయి. లీపు సంవత్సరంలో మాత్రం ఒక రోజును అదనంగా కలుపుతారు. దీంతో ఆ నెలలో ఆరు రోజులు ఉంటాయి. ఇలా సాధారణ సంవత్సరంలో 365 రోజులు, లీపు సంవత్సరంలో 366 రోజులు పూర్తవుతాయి. అంటే 13 నెలలు ఉన్నప్పటికీ సంవత్సరంలోని మొత్తం రోజుల సంఖ్య మాత్రం మనం అనుసరించే క్యాలెండర్తో సమానంగానే ఉంటుంది.
ఇథియోపియా క్యాలెండర్లో నెలల పేర్లు కూడా అక్కడి చరిత్ర, సంప్రదాయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. మొత్తం 13 నెలలు ఈ క్రమంలో ఉంటాయి.ఈ విధానం వల్ల అక్కడి క్యాలెండర్ ఇతర దేశాల క్యాలెండర్లతో పోలిస్తే భిన్నంగా కనిపిస్తుంది.
1. మెస్కెరెమ్ (Meskerem)
2. టికిమ్ట్ (Tikimt)
3. హిదార్ (Hidar)
4. తహ్సాస్ (Tahsas)
5. తిర్ (Tir)
6. యెకాటిట్ (Yekatit)
7. మెగాబిట్ (Megabit)
8. మియాజ్యా (Miyazya)
9. గిన్బోట్ (Ginbot)
10. సేనే (Sene)
11. హమ్లే (Hamle)
12. నెహాసే (Nehasé)
13. పగుమే (Pagume)
చాలా దేశాల్లో జనవరి 1న కొత్త సంవత్సర వేడుకలు జరుపుకుంటారు. కానీ ఇథియోపియాలో మాత్రం కొత్త సంవత్సరం సెప్టెంబర్లో ప్రారంభమవుతుంది. అక్కడ నూతన సంవత్సర వేడుకలను ఎంకుటాటాష్ (Enkutatash) అని పిలుస్తారు. ప్రపంచంలోని చాలా దేశాలు కొత్త సంవత్సరాన్ని జనవరిలో స్వాగతిస్తే, ఇథియోపియాలో మాత్రం సెప్టెంబర్లో కొత్త ఏడాది వేడుకలు జరుగుతాయి.
ఇథియోపియా క్యాలెండర్లో మరో ఆసక్తికరమైన అంశం సంవత్సరాల లెక్క. గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్తో పోలిస్తే అక్కడి సంవత్సరం సుమారు ఏడు నుంచి ఎనిమిదేళ్లు వెనుకబడి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం ప్రస్తుతం 2026 సంవత్సరం నడుస్తోంది. కానీ ఇథియోపియా క్యాలెండర్ ప్రకారం తేదీని బట్టి 2018 లేదా 2019 సంవత్సరం ఉంటుంది. దీనికి ప్రధాన కారణం యేసుక్రీస్తు జనన సంవత్సరాన్ని లెక్కించడంలో ఉన్న చారిత్రక వ్యత్యాసాలు. ఇథియోపియన్ ఆర్థడాక్స్ టెవాహెడో చర్చి అనుసరించే కాలగణన, గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్కు ఆధారమైన కాలగణనతో భిన్నంగా ఉంటుంది. ఈ తేడా కారణంగానే రెండు క్యాలెండర్లలో సంవత్సరాల సంఖ్య ఒకేలా ఉండదు.
వ్యాపారం, ప్రయాణాలు, అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లో ఈ క్యాలెండర్ కీలకంగా ఉంటుంది. ఇథియోపియా క్యాలెండర్ అనేది కేవలం 13 నెలల వ్యవస్థ మాత్రమే కాదు. అది ఆ దేశ చరిత్ర, మతపరమైన సంప్రదాయాలు, సాంస్కృతిక గుర్తింపులో భాగంగా కొనసాగుతోంది. అయితే ఇథియోపియా ప్రపంచంతో సంబంధాలు కొనసాగించేందుకు అంతర్జాతీయ అవసరాల కోసం గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ను కూడా ఉపయోగిస్తుంది. ప్రపంచమంతా ఒకే రకమైన క్యాలెండర్ను అనుసరించాల్సిన అవసరం లేదని ఈ విధానం గుర్తుచేస్తోంది. కాలాన్ని లెక్కించే పద్ధతులు దేశాల చరిత్ర, సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను బట్టి మారుతుంటాయని ఇథియోపియా క్యాలెండర్ స్పష్టం చేస్తోంది. మొత్తానికి.. ఏడాదికి 13 నెలలు, సెప్టెంబర్లో న్యూ ఇయర్, ప్రపంచ క్యాలెండర్తో పోలిస్తే 7–8 ఏళ్ల తేడా.. ఇవన్నీ ఇథియోపియాను ప్రత్యేకంగా నిలబెడుతున్నాయి. అందుకే ఆ దేశ క్యాలెండర్ గురించి తెలుసుకున్నవారికి ఆశ్చర్యం కలగడం సహజమే.