
Kedareswara Vratham Puja Vidhanam Telugu: హిందూ సంప్రదాయంలో ఆశ్వయుజ బహుళ అమావాస్యకు ఎంతో విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఈ పవిత్రమైన తిథినే దీపావళి పండుగను జరుపుకుంటారు. 2026లో దీపావళి నవంబర్ 8న ఆదివారం వచ్చింది. ఈ రోజున లక్ష్మీపూజతో పాటు శివపార్వతులకు సంబంధించిన కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని కూడా భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించే సంప్రదాయం ఉంది. నవంబర్ 8న ఉదయం 11:16 గంటలకు అమావాస్య తిథి ప్రారంభమవుతుందని పంచాంగ వివరాలు చెబుతున్నాయి. అందువల్ల మధ్యాహ్నం తర్వాత కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని ఆచరించేందుకు అనుకూల సమయంగా భావిస్తారు.
కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని పార్వతీదేవి పరమశివుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఆచరించిన మహత్తరమైన వ్రతంగా పురాణాలు పేర్కొంటాయి. శివుని శరీరంలో సగభాగాన్ని పొందాలనే సంకల్పంతో అమ్మవారు ఈ వ్రతాన్ని నిష్టగా ఆచరించారని విశ్వాసం. అనంతరం శివుడు ఆమె భక్తికి మెచ్చి తన శరీరంలో సగభాగాన్ని ప్రసాదించడంతో అర్థనారీశ్వర రూపం ఆవిర్భవించిందని పురాణ కథనం.
కేదారేశ్వర స్వామి చిత్రం, అర్థనారీశ్వర చిత్రం లేదా శివలింగం, పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు, పూలు, పత్రాలు, 21 తమలపాకులు, 21 వక్కలు, నెయ్యి, వత్తులు, ధూపం, కర్పూరం, పండ్లు, బూరెలు లేదా అరిసెలు వంటి నైవేద్య పదార్థాలను సిద్ధం చేసుకోవాలి. ఈ వ్రతంలో 21 సంఖ్యకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
వ్రతం రోజున ఉదయాన్నే అభ్యంగన స్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. ఇంటిని, పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి అలంకరించాలి. ఈశాన్య దిశలో మండపాన్ని ఏర్పాటు చేసి బియ్యం పరిచి కలశాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి. ముందుగా గణపతి పూజ చేసి, అనంతరం కేదారేశ్వర స్వామిని ఆవాహన చేయాలి.
21 పోగులతో తయారు చేసిన తోరానికి పసుపు రాసి 21 ముడులు వేసి పూజలో ఉంచాలి. స్వామివారికి పంచామృతం, పవిత్ర జలాలతో అభిషేకం చేసి శివ అష్టోత్తర శతనామావళి లేదా కేదారేశ్వర స్తోత్రాలతో పూజించాలి. 21 పుష్పాలు, 21 పత్రాలు, 21 తమలపాకులు, 21 వక్కలు సమర్పించడం సంప్రదాయంగా భావిస్తారు. నైవేద్యంగా 21 అరిసెలు లేదా బూరెలు, పండ్లు సమర్పించవచ్చు.
పురాణ కథనం ప్రకారం భృగు మహర్షి శివుడిని మాత్రమే పూజించి పార్వతీదేవిని విస్మరించడంతో అమ్మవారు తీవ్రంగా బాధపడతారు. శివునిలో సగభాగం పొందాలనే సంకల్పంతో గౌతమ మహర్షిని ఆశ్రయించి ఆయన సూచన మేరకు కేదారేశ్వర వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు. అమ్మవారి భక్తికి మెచ్చిన పరమశివుడు ఆమెకు తన శరీరంలో సగభాగాన్ని అనుగ్రహించి అర్థనారీశ్వరుడిగా అవతరిస్తారు.
పూజ అనంతరం తోరాన్ని పూజించి చేతికి ధరించి, బ్రాహ్మణులకు వాయనం, పండ్లు, తాంబూలం వంటి వాటిని దానం చేయడం సంప్రదాయం. ఈ వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరిస్తే దంపతుల మధ్య ప్రేమ, అన్యోన్యత పెరిగి కుటుంబంలో సుఖశాంతులు, సౌభాగ్యం, ఐశ్వర్యం కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
(Disclaimer: కేదారేశ్వర వ్రతానికి సంబంధించిన ఆచారాలు ప్రాంతం, కుటుంబ సంప్రదాయం, పంచాంగ విధానాన్ని బట్టి మారవచ్చు. పై వివరాలు సంప్రదాయ విశ్వాసాల ఆధారంగా అందించబడ్డాయి.)