
Indian Railways: భారతీయ రైల్వేలో ప్రయాణించే కోట్లాది మంది ప్రయాణికులకు ఒక పెద్ద వార్త వెలుగులోకి వచ్చింది. 43 ఏళ్ల నాటి ఆర్ఏసీ (RAC) టికెట్ విధానాన్ని నిలిపివేయాలని రైల్వే యోచిస్తోంది. అంటే పూర్తి ఛార్జీ చెల్లించినా సగం సీటు మాత్రమే లభించే పద్ధతికి బదులుగా, ఇకపై ఈ కొత్త నిబంధనతో పూర్తి సీటు లభిస్తుంది. డిజిటల్ టికెట్ తనిఖీ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత ఈ విధానం అవసరం తగ్గిందని కొంతమంది సీనియర్ రైల్వే అధికారులు భావిస్తున్నారు. రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ప్రతిపాదనను ఆమోదిస్తే, ఆర్ఏసీ టికెట్లపై ప్రయాణించే ప్రయాణికులకు పెద్ద మార్పు రావచ్చు. అయితే, ప్రస్తుతానికి ఈ విషయమై ఎలాంటి తుది నిర్ణయం ప్రకటించలేదు.

RAC టికెట్ విధానం అంటే ఏమిటి? RAC అంటే రిజర్వేషన్ ఎగైనెస్ట్ క్యాన్సిలేషన్. ఈ విధానం కింద ప్రయాణికులను రైలులో ప్రయాణించడానికి అనుమతిస్తారు. కానీ వారికి పూర్తి సీటు లభించదు. సాధారణంగా ఇద్దరు RAC ప్రయాణికులకు ఒక సైడ్ లోయర్ బెర్త్ (సీటు) కేటాయిస్తారు. ఇద్దరూ టికెట్ పూర్తి ఛార్జీని చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ కన్ఫర్మ్డ్ టికెట్ ఉన్న ప్రయాణికుడు ఎవరైనా రైలులో ప్రయాణించకపోయినా లేదా అతని బెర్త్ ఖాళీ అయినా, అప్పుడు ఆ RAC ప్రయాణికుడికి పూర్తి బెర్త్ లభించే అవకాశం ఉంటుంది.

ఈ సేవను ఎందుకు ప్రారంభించారు?: భారతీయ రైల్వేలో ఆర్ఏసీ (RAC) వ్యవస్థను 1983-84లో అప్పటి రైల్వే మంత్రి ఏ.బి.ఏ. గని ఖాన్ చౌదరి ప్రారంభించారు. ఆ సమయంలో రైల్వే టికెట్ బుకింగ్, రిజర్వేషన్ వ్యవస్థ నేటిలా డిజిటల్గా లేదు. చాలాసార్లు కన్ఫర్మ్ అయిన టిక్కెట్లు ఉన్న ప్రయాణికులు రైలులో ప్రయాణించడానికి రాకపోవడంతో వారి బెర్త్లు ఖాళీగా ఉండేవి. అటువంటి పరిస్థితిలో వెయిటింగ్ లిస్ట్లో ఉన్న ప్రయాణికులకు ప్రయాణించే అవకాశం కల్పించడానికి ఆర్ఏసీ వ్యవస్థను ప్రారంభించారు. ఇది కాకుండా, రైల్వే సిబ్బంది ఇష్టానుసారంగా బెర్త్లను కేటాయించే అవకాశాలను తగ్గించడం కూడా దీని ఉద్దేశ్యం.

2016లో ఆర్ఏసీ బెర్త్ల సంఖ్యను పెంచారు: ఈ సౌకర్యాన్ని ఎక్కువ మంది ప్రయాణికులకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి రైల్వే 2016 సంవత్సరంలో ఆర్ఏసీ బెర్త్ల సంఖ్యను పెంచింది. అంతకుముందు స్లీపర్ క్లాస్లోని ప్రతి కోచ్లో ఆర్ఏసీ కోసం 5 సైడ్ లోయర్ బెర్త్లు కేటాయించారు. వాటిపై 10 మంది ప్రయాణికులు ప్రయాణించగలిగేవారు. ఆ తర్వాత బెర్త్ల సంఖ్యను 7కి పెంచారు. తద్వారా 14 మంది ప్రయాణికులకు చోటు లభించింది. అదేవిధంగా, 3ఏసీలో ఆర్ఏసీ బెర్త్ల సంఖ్యను 2 నుండి 4కి, 2ఏసీలో 2 నుండి 3కి పెంచారు. ఫలితంగా ఈ రెండు కోచ్లలో ఆర్ఏసీ కింద వరుసగా కనీసం 6 నుంచి 8 మంది వరకు ప్రయాణించేందుకు చోటు లభించడం ప్రారంభమైంది.

డిజిటల్ వ్యవస్థ కారణంగా ఆర్ఏసీ (RAC) వ్యవస్థను నిలిపివేసే ఆలోచన: రైల్వే అధికారుల ప్రకారం ఇప్పుడు టికెట్ తనిఖీ ప్రక్రియ మొత్తం డిజిటల్ అయిపోయింది. ట్రైన్ టికెట్ ఎగ్జామినర్ (TTE) వద్ద ఒక హ్యాండ్-హెల్డ్ టెర్మినల్ (HHT) ఉంటుంది. ఇది రైల్వే టికెటింగ్ వ్యవస్థకు అనుసంధానించి ఉంటుంది. ధృవీకరించిన టికెట్ ఉన్న ప్రయాణికుడు రైలులో రాకపోతే TTE అతని సమాచారాన్ని సిస్టమ్లో 'నో టర్న్-అప్'గా అప్డేట్ చేయవచ్చు. ఆ తర్వాత ఖాళీ అయిన బెర్త్ను తదుపరి స్టేషన్ నుండి తమ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించే ప్రయాణికులకు కరెంట్ బుకింగ్ కింద కేటాయించవచ్చు. ఈ ప్రక్రియ ఆర్ఏసీ (RAC) వంటి వ్యవస్థ అవసరాన్ని తగ్గించగలదని అధికారులు భావిస్తున్నారు.

టిక్కెట్ బుక్ చేసుకుని రైలు ఎక్కకపోతే రీఫండ్ నిబంధనలు: రైల్వే రద్దు (RAC) వ్యవస్థ సమీక్షకు మరో కారణం టిక్కెట్ రీఫండ్ నిబంధనలు. 2015 సంవత్సరంలో టిక్కెట్ రద్దు నిబంధనలను మార్చారు. ఈ నిబంధనల ప్రకారం, ధృవీకరించిన టిక్కెట్ ఉన్న ప్రయాణికుడు ఏ కారణం చేతనైనా రైలులో ప్రయాణించడానికి రాకపోతే, అతను పూర్తి టిక్కెట్ ఛార్జీని కోల్పోవలసి రావచ్చు. అంటే రైల్వేలు అప్పటికే ప్రయాణికుడి నుండి ఛార్జీని స్వీకరించాయి. అటువంటి పరిస్థితిలో ఖాళీ బెర్త్ను తదుపరి స్టేషన్ నుండి ప్రయాణించే మరో ప్రయాణికుడికి పూర్తి ఛార్జీతో కేటాయించవచ్చు. అధికారుల ప్రకారం, ఈ వ్యవస్థ వల్ల రైల్వేలకు ఎలాంటి ఆర్థిక నష్టం జరగదు.

ఆర్ఏసీ ప్రయాణికులకు ఛార్జీలో పాక్షిక వాపసు ఇవ్వాలని కూడా సిఫార్సు: పూర్తి ఛార్జీ వసూలు చేసినప్పటికీ, ఆర్ఏసీ టిక్కెట్లు ఉన్న ప్రయాణికులకు సగం బెర్త్ మాత్రమే లభిస్తున్న విషయం చాలా కాలంగా చర్చలో ఉంది. పార్లమెంటు పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీ (పీఏసీ) కూడా దీనిపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. 2026 ఫిబ్రవరి 4న లోక్సభలో సమర్పించిన తన నివేదికలో, చార్ట్ సిద్ధం చేసిన తర్వాత కూడా ఒక ప్రయాణికుడు ఆర్ఏసీ కేటగిరీలోనే ఉండి, అతనికి పూర్తి బెర్త్ లభించకపోతే, అతని నుండి పూర్తి ఛార్జీ వసూలు చేయడం సరికాదని కమిటీ పేర్కొంది. అటువంటి ప్రయాణికులకు ఛార్జీలో పాక్షిక వాపసు లభించే విధంగా ఒక వ్యవస్థను రూపొందించాలని కమిటీ రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖకు సిఫార్సు చేసింది. అయితే, ఆన్లైన్లో, రైల్వే కౌంటర్ల నుండి చేసిన బుకింగ్ల కోసం ఒకే విధమైన వాపసు వ్యవస్థను సృష్టించడం సవాలుగా ఉండవచ్చు.

ఆర్ఏసీ టిక్కెట్లను నిజంగానే నిలిపివేస్తారా?: ఆర్ఏసీ వ్యవస్థను నిలిపివేయడంపై రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఇంకా ఎలాంటి తుది నిర్ణయం ప్రకటించలేదు. ఈ విషయంలో అధికారుల సూచనలు, వ్యవస్థ సమీక్ష కొనసాగుతున్నాయి. ఈ ప్రతిపాదనకు ఆమోదం లభిస్తే, రైలులో బెర్త్ల కేటాయింపు, వెయిటింగ్ లిస్ట్ ప్రయాణికుల ప్రయాణ ఏర్పాట్లలో పెద్ద మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చు. ప్రస్తుతం వందే భారత్ స్లీపర్ రైళ్లలో ఆర్ఏసీ సౌకర్యం అందుబాటులో లేదనేది గమనార్హం. వీటిలో ప్రయాణికులకు కన్ఫర్మ్డ్ బెర్త్ లేదా వెయిటింగ్ లిస్ట్ టిక్కెట్లు ఇస్తారు.