Medicine Red Line: మెడికల్ షాపులో మందులు కొంటున్నారా? స్ట్రిప్‌పై ఈ రెడ్ లైన్ అర్థం తెలుసుకోండి!
మందులు కొనేటప్పుడు చాలామంది వాటి పేరు, ధర, తయారీ తేదీ, ఎక్స్‌పైరీ డేట్ మాత్రమే చూస్తుంటారు. కానీ కొన్ని టాబ్లెట్ల స్ట్రిప్స్‌పై ఉండే ఎర్ర గీతను మాత్రం పెద్దగా పట్టించుకోరు. ముఖ్యంగా యాంటీబయాటిక్ మందులపై కనిపించే ఈ ఎర్ర గీతకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. అది కేవలం డిజైన్ కోసం వేసిన గుర్తు కాదు. ఆ మందును వైద్యుడి సలహా లేకుండా తీసుకోకూడదని సూచించే హెచ్చరిక. అయినప్పటికీ చాలామంది చిన్నపాటి జలుబు, దగ్గు, జ్వరం వచ్చినా మెడికల్ షాపుకు వెళ్లి సొంతంగా యాంటీబయాటిక్స్ కొనుగోలు చేస్తుంటారు.
మందుల స్ట్రిప్‌పై ఎర్ర గీత ఉంటే దాని అర్థం ఏమిటి? అలాంటి మందులను డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా ఎందుకు వాడకూడదు? ముఖ్యంగా యాంటీబయాటిక్స్‌ను ఇష్టానుసారంగా తీసుకుంటే భవిష్యత్తులో ఎలాంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయి? మందులు కొనేటప్పుడు ఎక్స్‌పైరీ డేట్‌తో పాటు ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన ఈ విషయాలను ఇప్పుడు చూద్దాం.
1. మందుల స్ట్రిప్‌పై ఎర్ర గీత ఎందుకు ఉంటుంది?
మందుల ప్యాకెట్లపై కనిపించే నిలువు ఎర్ర గీతను ‘రెడ్ లైన్’ అని పిలుస్తారు. ఇది సాధారణంగా యాంటీబయాటిక్స్‌తో పాటు కొన్ని ప్రిస్క్రిప్షన్ మందులపై కనిపిస్తుంది. ఈ గుర్తు ఉన్న మందులను వైద్యుడి ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా ఉపయోగించకూడదని సూచిస్తుంది. ప్రజల్లో సొంత వైద్యం తగ్గించడంతో పాటు, యాంటీబయాటిక్స్ దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టడం ఈ గుర్తు ముఖ్య ఉద్దేశం.
2. షెడ్యూల్ H, H1 మందులంటే ఏమిటి?
భారతదేశంలో డ్రగ్స్ అండ్ కాస్మెటిక్స్ రూల్స్ ప్రకారం కొన్ని మందులను షెడ్యూల్ H, షెడ్యూల్ H1 కింద చేర్చారు. వీటిని రిజిస్టర్డ్ వైద్యుడి ప్రిస్క్రిప్షన్ ఆధారంగానే విక్రయించాలి. షెడ్యూల్ H1లో కొన్ని శక్తివంతమైన యాంటీబయాటిక్స్, క్షయవ్యాధి చికిత్సకు ఉపయోగించే మందులు, ఇతర ప్రత్యేక ఔషధాలు ఉంటాయి.
ఈ మందుల ప్యాకెట్లపై Rx గుర్తుతో పాటు హెచ్చరికలు ఉంటాయి. షెడ్యూల్ H1 మందులను విక్రయించినప్పుడు మెడికల్ షాపులు రోగి, వైద్యుడి వివరాలు, మందు పరిమాణం వంటి సమాచారాన్ని ప్రత్యేక రిజిస్టర్‌లో నమోదు చేయాలి. ఈ రికార్డులను మూడేళ్లపాటు భద్రపరచాలి.
3. యాంటీబయాటిక్స్‌ను సొంతంగా ఎందుకు వాడకూడదు?
యాంటీబయాటిక్స్ బ్యాక్టీరియా వల్ల వచ్చే కొన్ని ఇన్ఫెక్షన్ల చికిత్సకు ఉపయోగపడతాయి. అయితే జలుబు, సాధారణ ఫ్లూ వంటి వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లపై ఇవి పనిచేయవు. అయినప్పటికీ చాలామంది జ్వరం, గొంతునొప్పి వచ్చిందంటే వెంటనే యాంటీబయాటిక్ టాబ్లెట్లు తీసుకుంటుంటారు. ఇలా చేయడం వల్ల అవసరం లేకుండానే శరీరానికి మందులు అందినట్లవుతుంది.
ప్రతి వ్యక్తికి అవసరమైన మందు, మోతాదు, వాడాల్సిన రోజుల సంఖ్య వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. వైద్యుడి సలహా లేకుండా మందులు తీసుకుంటే దుష్ప్రభావాలు, ఇతర మందులతో ప్రతికూల చర్యలు, సరైన చికిత్స ఆలస్యం వంటి సమస్యలు రావచ్చు.
4. యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ అంటే ఏమిటి?
యాంటీబయాటిక్స్‌ను అవసరం లేకుండా లేదా తప్పుగా ఉపయోగించడం వల్ల బ్యాక్టీరియాలో మందులకు తట్టుకునే సామర్థ్యం పెరగవచ్చు. దీనినే యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ లేదా యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ అంటారు. ఇలా జరిగినప్పుడు సాధారణంగా పనిచేసే మందులు కూడా ఇన్ఫెక్షన్‌ను నియంత్రించలేకపోవచ్చు. చికిత్స కష్టతరమవుతుంది. కొన్నిసార్లు ఎక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ప్రత్యామ్నాయ మందులు అవసరమవుతాయి.
అందుకే వైద్యుడు సూచించినప్పుడు మాత్రమే యాంటీబయాటిక్స్ తీసుకోవాలి. చికిత్సను ఎప్పుడు ప్రారంభించాలి, ఎంత మోతాదులో తీసుకోవాలి, ఎన్ని రోజులు వాడాలి అనే విషయాలను వైద్యుడే నిర్ణయించాలి.
5. అజిత్రోమైసిన్ వంటి టాబ్లెట్ల విషయంలో జాగ్రత్త!
మీరు షేర్ చేసిన చిత్రంలో అజిత్రోమైసిన్ 500 ఎంజీ (Azithromycin 500 mg) అనే యాంటీబయాటిక్ టాబ్లెట్ కనిపిస్తోంది. ఇది కొన్ని రకాల బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్ల చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు. అయితే ప్రతి జ్వరం, జలుబు లేదా దగ్గుకు ఈ మందు అవసరం ఉండదు. వైద్యుడి సూచన లేకుండా తీసుకోవడం మంచిది కాదు. ఇతర మందులతో కలిపి వాడేటప్పుడు కూడా వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
6. మందులు కొనేటప్పుడు ఈ వివరాలు తప్పక చూడండి
మందుల స్ట్రిప్ కొనుగోలు చేసేటప్పుడు ఎక్స్‌పైరీ డేట్‌తో పాటు తయారీ తేదీ, బ్యాచ్ నంబర్, మందు పేరు, మోతాదు, తయారీ సంస్థ వివరాలను పరిశీలించాలి. స్ట్రిప్‌పై Rx గుర్తు, ఎర్ర గీత లేదా షెడ్యూల్ H/H1 హెచ్చరికలు ఉన్నాయా అనేది కూడా గమనించాలి. ప్యాకింగ్ దెబ్బతిన్నా, మందుల రంగు లేదా రూపం మారినా వాటిని ఉపయోగించకూడదు. మందుల నిల్వ విషయంలో ప్యాకెట్‌పై ఇచ్చిన సూచనలను పాటించాలి.
గమనిక: ఎర్ర గీత ఉన్న మందులను వైద్యుడి ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా తీసుకోకూడదు. ముఖ్యంగా యాంటీబయాటిక్స్‌ను సొంతంగా కొనుగోలు చేసి వాడటం వల్ల యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. మందులు వాడే ముందు వైద్యుడిని సంప్రదించండి.