సెలైన్ బాటిల్‌లో ఉండేది గ్లూకోజ్ కాదా..? 99శాతం మందికి తెలియని అసలు నిజాలు ఇవే..
ఆస్పత్రిలో అడుగుపెట్టగానే పేషెంట్ పక్కన కనిపించే మొదటి వస్తువు.. సెలైన్ బాటిల్. చుక్కలు చుక్కలుగా నరాల్లోకి ఎక్కే ఆ నీళ్లను చూసి చాలామంది అది కేవలం గ్లూకోజ్ నీళ్లు అనుకుంటారు. కానీ ఆ ఒక్క బాటిల్ శరీరంలోకి వెళ్లాక ఏం చేస్తుందో తెలిస్తే కచ్చితంగా ఆశ్చర్యపోతారు. అసలు సెలైన్ బాటిల్‌లో ఏముంటుంది? అది మన రక్తంలోకి చేరగానే ప్రాణాలను ఎలా నిలబెడుతుంది? అనే ఆసక్తికర విషయాలు ఈ స్టోరీలో తెలుసుకుందాం..
ఆసుపత్రిలో అడుగుపెట్టిన వెంటనే దాదాపు ప్రతి పేషెంట్ బెడ్ పక్కనా కనిపించే అత్యంత సాధారణ దృశ్యం.. ప్లాస్టిక్ స్టాండ్‌కు వేలాడే సెలైన్ బాటిల్, సన్నని ట్యూబ్ ద్వారా రోగి నరాల్లోకి చుక్కలు చుక్కలుగా ఎక్కే ద్రవం. నీరసపడిన రోగికి సెలైన్ పెట్టగానే కొద్ది సేపటికే కాస్త ఉపశమనం లభించడం మనం గమనిస్తుంటాం. అయితే ఆ బాటిల్‌లో ఉండే ద్రవం ఏమిటి? అది సాధారణ తాగునీరా లేక ఏదైనా ఔషధమా? అది నేరుగా రక్తంలోకి వెళ్లిన తర్వాత శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది? దీని వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన వైద్య శాస్త్ర వాస్తవాలు పరిశీలిస్తే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. నిజానికి చాలామంది అనుకున్నట్లుగా సెలైన్ బాటిల్‌లో ఉండేది కేవలం గ్లూకోజ్ లేదా తియ్యటి నీరు కాదు. అత్యంత విరివిగా వాడే ద్రవాన్ని వైద్య పరిభాషలో నార్మల్ సెలైన్ అంటారు. ఇది అత్యంత శుద్ధి చేసిన నీరు, సాధారణ ఉప్పు అంటే సోడియం క్లోరైడ్ మిశ్రమం. సాధారణ సెలైన్‌లో ఉప్పు పరిమాణం సరిగ్గా 0.9 శాతం మాత్రమే ఉంటుంది. అంటే ఒక లీటరు స్వచ్ఛమైన నీటిలో 9 గ్రాముల శుద్ధి చేసిన ఉప్పును కరిగిస్తారు.
0.9శాతం మాత్రమే ఎందుకు ఉండాలి?
ఇక్కడే అసలైన సైన్స్ దాగి ఉంది. మన శరీరంలోని రక్తం, కణాల్లోని ద్రవాలకు ఒక నిర్దిష్టమైన సాంద్రత ఉంటుంది. ఈ 0.9శాతం సెలైన్ సాంద్రత మన రక్తంలోని ద్రవ సాంద్రతతో సరిగ్గా సరిపోతుంది. సైన్స్ పరిభాషలో దీన్ని ఐసోటోనిక్ అంటారు. ఒకవేళ సాధారణ తాగునీటిని నేరుగా నరాల్లోకి ఎక్కిస్తే, రక్తకణాలు ఆ నీటిని పీల్చుకుని ఉబ్బిపోయి పేలిపోతాయి. అదే ఉప్పు శాతం ఎక్కువగా ఉంటే, కణాల్లోని నీరంతా బయటకు వచ్చేసి అవి ముడుచుకుపోయి ప్రాణాపాయం కలుగుతుంది. అందుకే రక్తకణాలకు ఎలాంటి హాని కలగకుండా సరిగ్గా 0.9శాతం పరిమాణాన్ని నిర్వహిస్తారు.
శరీరంలోకి వెళ్లాక ఇది ఎలా పనిచేస్తుంది?
నరాల ద్వారా ఎక్కించిన సెలైన్ క్షణాల్లో రక్తప్రసరణ వ్యవస్థలో కలిసిపోయి పలు కీలక పనులను నిర్వర్తిస్తుంది:
రక్త పరిమాణాన్ని, బీపీని సరిచేస్తుంది: తీవ్రమైన వాంతులు, విరేచనాలు, ఎండదెబ్బ లేదా రక్తస్రావం వల్ల శరీరంలో ద్రవాలు హఠాత్తుగా తగ్గిపోతాయి. దీనివల్ల రక్తపోటు ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోతుంది. సెలైన్ రక్తప్రసరణ పరిమాణాన్ని తక్షణమే పెంచి, కీలక అవయవాలకు రక్తం అందేలా చూస్తుంది.
ఎలక్ట్రోలైట్ సమతుల్యత: మన గుండె కొట్టుకోవాలన్నా, నరాలు మెదడుకు సంకేతాలు పంపాలన్నా, కండరాలు కదలాలన్నా సోడియం, క్లోరైడ్ అయాన్లు చాలా ముఖ్యం. సెలైన్ ఈ ముఖ్యమైన లవణాల లోటును భర్తీ చేస్తుంది.
ఔషధాల వాహకం: చాలా శక్తివంతమైన యాంటీబయాటిక్స్ లేదా ఇంజెక్షన్లను నేరుగా ఒకేసారి నరంలోకి ఇస్తే రక్తనాళాలు దెబ్బతింటాయి. అందుకే వాటిని సెలైన్ బాటిల్‌లో కలిపి, రక్తంలో నెమ్మదిగా కలిసేలా చేస్తారు.
కేవలం సెలైన్ మాత్రమేనా? ఇతర రకాలు కూడా ఉన్నాయి
రోగి పరిస్థితిని బట్టి వైద్యులు సెలైన్ రకాలను మారుస్తుంటారు.
- డీఎన్ఎస్: సెలైన్‌తో పాటు గ్లూకోజ్ కలిపి శక్తిని అందించేందుకు వాడతారు.
- ఆర్ఎల్ : ఉప్పుతో పాటు పొటాషియం, కాల్షియం వంటి ఇతర ఖనిజాలు ఉంటాయి. పెద్ద ఆపరేషన్లు, తీవ్రమైన గాయాలు, కాలిన గాయాలైనప్పుడు దీన్ని ప్రాధాన్యతగా ఉపయోగిస్తారు.
ఆసుపత్రిలో అత్యంత సాధారణంగా కనిపించే ఈ చిన్న సెలైన్ బాటిల్, అత్యవసర సమయాల్లో ప్రాణాలను నిలబెట్టే సంజీవనిలా పనిచేయడం వైద్యరంగంలో ఒక అద్భుత ఆవిష్కరణ.