Kidney Health: కిడ్నీలు ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయో లేదో తెలుసుకోవాలా? ఈ 3 పరీక్షలు చేయించుకుంటే తెలుస్తాయి!
మన శరీరంలో కిడ్నీలు నిరంతరం పనిచేస్తూ రక్తంలోని వ్యర్థ పదార్థాలను, అదనపు నీటిని బయటకు పంపిస్తాయి. శరీరంలో ద్రవాల సమతుల్యతను కాపాడటంలోనూ, రక్తపోటు నియంత్రణలోనూ ఇవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే కిడ్నీల పనితీరు తగ్గుతున్నప్పటికీ ప్రారంభ దశలో చాలామందికి స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. ఆరోగ్యంగా ఉన్నామని అనిపించినంత మాత్రాన కిడ్నీలు పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయని నిర్ధారించలేం. అందుకే సమస్యలు తీవ్రమయ్యే వరకు వేచి చూడకుండా, అవసరమైన పరీక్షల ద్వారా కిడ్నీల పనితీరును తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.
మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు ఉన్నవారు కిడ్నీల ఆరోగ్యంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టాలి. కుటుంబంలో కిడ్నీ వ్యాధుల చరిత్ర ఉన్నవారు, గుండె సంబంధిత సమస్యలు ఉన్నవారు కూడా వైద్యుల సూచన మేరకు పరీక్షలు చేయించుకోవాల్సి ఉంటుంది. రక్త పరీక్ష, మూత్ర పరీక్ష, రక్తపోటు కొలత ద్వారా కిడ్నీల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన కీలక సమాచారాన్ని తెలుసుకోవచ్చు. ఈ మూడు పరీక్షలు ఏమిటి? వాటి ఫలితాలు ఏ విషయాలను తెలియజేస్తాయో తెలుసుకుందాం.
1. రక్త పరీక్ష: సీరమ్ క్రియాటినిన్, eGFR
కిడ్నీలు సరిగ్గా పనిచేస్తున్నాయో లేదో తెలుసుకోవడానికి చేసే ముఖ్యమైన పరీక్షల్లో సీరమ్ క్రియాటినిన్ రక్త పరీక్ష ఒకటి. క్రియాటినిన్ అనేది కండరాల సాధారణ కార్యకలాపాల సమయంలో ఏర్పడే వ్యర్థ పదార్థం. ఆరోగ్యంగా ఉన్న కిడ్నీలు దీనిని రక్తం నుంచి వడపోసి మూత్రం ద్వారా బయటకు పంపిస్తాయి. కిడ్నీల పనితీరు తగ్గితే రక్తంలో క్రియాటినిన్ స్థాయి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ పరీక్ష ఫలితాల ఆధారంగా వైద్యులు eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) అనే విలువను అంచనా వేస్తారు. రక్తంలోని వ్యర్థాలను కిడ్నీలు ఎంత సమర్థంగా వడపోస్తున్నాయో అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. అయితే క్రియాటినిన్ స్థాయిపై వయసు, కండరాల పరిమాణం, కొన్ని మందులు, ఇతర ఆరోగ్య పరిస్థితులు కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు. అందువల్ల ఒక్క రక్త పరీక్ష ఫలితాన్ని చూసి కిడ్నీ వ్యాధి ఉందని లేదా లేదని నిర్ణయించకూడదు. వైద్యులు ఇతర పరీక్షలతో కలిపి ఫలితాలను విశ్లేషిస్తారు.
2. మూత్ర పరీక్ష: యూరిన్ ఆల్బుమిన్-టు-క్రియాటినిన్ రేషియో
కిడ్నీలు రక్తాన్ని వడపోసేటప్పుడు అవసరమైన ప్రోటీన్లను సాధారణంగా శరీరంలోనే ఉంచుతాయి. అయితే కిడ్నీల వడపోత వ్యవస్థ దెబ్బతింటే ఆల్బుమిన్ అనే ప్రోటీన్ మూత్రంలోకి చేరవచ్చు. దీన్ని గుర్తించడానికి యూరిన్ ఆల్బుమిన్-టు-క్రియాటినిన్ రేషియో (UACR) పరీక్ష ఉపయోగపడుతుంది.
ఈ పరీక్ష ద్వారా కిడ్నీలకు ప్రారంభ దశలోనే నష్టం కలుగుతోందేమో గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు ఉన్నవారికి ఈ పరీక్ష ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంటుంది. మూత్రంలో నురుగు కనిపించడం కొన్నిసార్లు ప్రోటీన్ లీకేజీకి సంకేతం కావచ్చు. అయితే నురుగు కనిపించిన ప్రతిసారీ కిడ్నీ సమస్య ఉందని అర్థం కాదు. అనుమానం ఉంటే వైద్యుడిని సంప్రదించి తగిన పరీక్ష చేయించుకోవాలి.
3. రక్తపోటు పరీక్ష
కిడ్నీల ఆరోగ్యాన్ని అంచనా వేయడంలో రక్తపోటును కొలవడం కూడా చాలా ముఖ్యం. అధిక రక్తపోటు కిడ్నీలలోని చిన్న రక్తనాళాలను దెబ్బతీసి వాటి పనితీరును ప్రభావితం చేయవచ్చు. అదే సమయంలో కిడ్నీలు సరిగా పనిచేయకపోతే శరీరంలో ద్రవాలు, లవణాల సమతుల్యత దెబ్బతిని రక్తపోటు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అంటే అధిక రక్తపోటు కిడ్నీ సమస్యలకు కారణం కావచ్చు; కిడ్నీ సమస్యల వల్ల కూడా రక్తపోటు పెరగవచ్చు.
అందుకే రక్తపోటును క్రమం తప్పకుండా పరీక్షించుకోవడం మంచిది. రక్తపోటు ఎక్కువగా ఉన్నట్లు గుర్తిస్తే వైద్యుల సలహా మేరకు చికిత్స తీసుకోవాలి. మందులను స్వయంగా ఆపడం లేదా మోతాదును మార్చడం సరికాదు. రక్తపోటును నియంత్రణలో ఉంచుకోవడం కిడ్నీల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడంలో సహాయపడుతుంది.
కిడ్నీ సమస్యలు ఉన్నప్పుడు కనిపించే లక్షణాలు
కిడ్నీ వ్యాధి ప్రారంభ దశలో లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. అయితే సమస్య పెరిగినప్పుడు కాళ్లు లేదా చీలమండల దగ్గర వాపు, మూత్రం పరిమాణంలో లేదా తరచుదనంలో మార్పులు, మూత్రంలో రక్తం, నిరంతర అలసట, ఆకలి తగ్గడం, వికారం, కారణం తెలియని దురద వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. రక్తపోటు పెరగడం కూడా ఒక సంకేతం కావచ్చు.
ఈ లక్షణాలు ఇతర ఆరోగ్య సమస్యల వల్ల కూడా రావచ్చు. కాబట్టి లక్షణాలను బట్టి మాత్రమే కిడ్నీ వ్యాధిని నిర్ధారించలేం. ఏవైనా మార్పులు కొనసాగితే వైద్యుడిని సంప్రదించి అవసరమైన పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
ఎవరికి కిడ్నీ పరీక్షలు అవసరం?
మధుమేహం ఉన్నవారు, అధిక రక్తపోటుతో బాధపడేవారు, ఊబకాయం ఉన్నవారు, కుటుంబంలో కిడ్నీ వ్యాధుల చరిత్ర ఉన్నవారు, గుండె సంబంధిత వ్యాధులు ఉన్నవారు వైద్యుల సూచన మేరకు కిడ్నీ పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. పరీక్షలను ఎంత తరచుగా చేయించుకోవాలనేది వయసు, ఆరోగ్య పరిస్థితి, గత పరీక్షల ఫలితాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
కిడ్నీ సమస్యలను ముందుగానే గుర్తించడం ద్వారా వాటి తీవ్రత పెరగకుండా నియంత్రించేందుకు చికిత్స, జీవనశైలి మార్పులు ప్రారంభించే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే లక్షణాలు కనిపించే వరకు వేచి ఉండకుండా, ముఖ్యంగా ప్రమాద కారకాలు ఉన్నవారు క్రమం తప్పకుండా ఆరోగ్య పరీక్షలు చేయించుకోవడం మంచిది.
గమనిక: ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. రక్త పరీక్ష, మూత్ర పరీక్ష, రక్తపోటు ఫలితాలను వైద్యులు ఇతర ఆరోగ్య వివరాలతో కలిపి అంచనా వేయాలి. ఒక్క పరీక్ష ఫలితం ఆధారంగా కిడ్నీ వ్యాధిని నిర్ధారించలేం. మీకు మధుమేహం లేదా అధిక రక్తపోటు ఉంటే, పరీక్షల అవసరం, తరచుదనం గురించి వైద్యుడిని సంప్రదించండి.