
సాయంత్రం ఏడు గంటల వేళ.. ఆఫీసు నుంచి తలనొప్పితో ఇంటికి వచ్చిన రమేష్, కూరగాయల సంచి పక్కన పెట్టి కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకోవాలనుకున్నాడు. ఇంతలో ఎనిమిదేళ్ల కూతురు “నాకు ఏమీ తోచడం లేదు నాన్నా” అంటూ మారాం చేయడం మొదలుపెట్టింది. టీవీ బోర్ కొట్టింది, హోంవర్క్ పూర్తయింది.. అమ్మ వంటగదిలో బిజీగా ఉంది. కోట్లాది మంది అలసిపోయిన తండ్రుల్లాగే రమేష్ కూడా తన జేబులోంచి ఫోన్ తీసి, ఒక కార్టూన్ పెట్టి కూతురి చేతికి ఇచ్చాడు.
ఇల్లంతా ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దమైంది. రమేష్ కళ్లు మూసుకుని కూర్చున్నాడు. కానీ, కుక్కర్ విజిల్ మోగేలోపు ఒక కార్టూన్ ముగిసి, ఆటోప్లేలో మరో కార్టూన్ మొదలైంది. రమేష్ తనకు దొరికిన ఆ ఇరవై నిమిషాల ప్రశాంతత కోసం, తన కూతురి ఆలోచనా ప్రపంచాన్ని ఒక చిన్న తెరకు అప్పగించాడు.
ప్రతి చిన్న విషయాన్ని లెక్కగట్టే ఈ డిజిటల్ యుగంలో, మన పిల్లలు రోజుకు ఎన్ని గంటలు ఫోన్లు, ట్యాబ్ల ముందు గడుపుతున్నారనే దానిపై భారతదేశం వద్ద కచ్చితమైన జాతీయ గణాంకాలు లేవు.
కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక సర్వే (Economic Survey 2025-26) సైతం ఈ విషయాన్ని నిజాయితీగా అంగీకరించింది. పిల్లలు, యువతలో డిజిటల్ వ్యసనం (Digital Addiction) తీవ్ర ఆందోళనకరంగా మారుతోందని పేర్కొన్నప్పటికీ, ఎంతమంది దీని బారిన పడ్డారనే స్పష్టమైన డేటా లేదని తెలిపింది.
మరోవైపు లోకల్ సర్కిల్స్ (LocalCircles) నిర్వహించిన సర్వే ప్రకారం, దేశంలో ప్రతి ఇద్దరు తల్లిదండ్రులలో ఒకరు తమ పిల్లలు సోషల్ మీడియా, ఓటీటీ లేదా గేమింగ్కు బానిసలయ్యారని భావిస్తున్నారు.
| ప్రభావిత అంశం | ఆర్థిక సర్వే & నిపుణుల హెచ్చరికలు |
| మానసిక ఆరోగ్యం | స్క్రీన్ సమయం పెరగడం, ముఖాముఖి సంబంధాలు తగ్గడం వల్ల పిల్లల్లో మానసిక బలహీనత పెరుగుతోంది. |
| ఆన్లైన్ ఉచ్చులు | తల్లిదండ్రుల కంటపడకుండా పిల్లలు సైబర్ బుల్లీయింగ్, ఆన్లైన్ మోసాలు, బెట్టింగ్/గ్యాంబ్లింగ్ యాప్ల బారిన పడే ప్రమాదం ఉంది. |
| నిద్రలేమి & ఏకాగ్రత | రాత్రంతా ఫోన్లు చూడటం వల్ల నిద్ర కరువై, తరగతి గదిలో పాఠాలపై ఏకాగ్రత నిలపలేక పిల్లలు కునుకుపాట్లు పడుతున్నారు. |
రమేష్ కూతురు ఇప్పుడు ఏం చేయాలి? అని అడగడం మానేసింది. ఇక్కడే అసలు సమస్య మొదలైంది.
ఖాళీగా ఉన్న మధ్యాహ్నం లేదా బోర్ కొట్టే సమయం అనేది వృథా కాదు. అక్కడే పిల్లల సృజనాత్మకత పుడుతుంది. ఒక అగ్గిపెట్టెను పడవగా ఊహించుకోవడం, ఆకాశంలోని మేఘాల్లో కథలు అల్లుకోవడం ఆ ఖాళీ సమయాల్లోనే సాధ్యమవుతుంది.
వేచి చూడటం (Waiting) అనేది పిల్లలకు సహనాన్ని నేర్పుతుంది. కానీ స్మార్ట్ఫోన్ ప్రతి సెకనుకు ఒక కొత్త దృశ్యాన్ని, తక్షణ ఆనందాన్ని ఇస్తూ, పిల్లల మెదడు తనంతట తాను ఆలోచించి ఎదిగే క్షణాలను దొంగిలిస్తోంది.
ఫోన్ను పూర్తిగా నిషేధించాలని ఎవరూ కోరడం లేదు.. ఎందుకంటే అదే పరికరం పిల్లలకు ఒక గ్రంథాలయంగా, ఉపాధ్యాయుడిగా, ప్రపంచాన్ని చూపే మ్యాప్గా ఉపయోగపడుతుంది. సమస్య తెర ఉండటంలో కాదు, ఆ తెర ఎవరి అదుపులో ఉందనే దానిలోనే ఉంది.
తల్లిదండ్రుల ఆదర్శం: భోజనం చేసేటప్పుడు “ఫోన్లు చూడొద్దు” అని పిల్లలకు చెబుతూ, తల్లిదండ్రులు తమ మెసేజ్లు చెక్ చేసుకుంటే పిల్లలు రెండో పాఠాన్నే నేర్చుకుంటారు. పిల్లలు మనం చెప్పే మాటల కంటే, మనం చేసే పనులనే ఎక్కువగా అనుకరిస్తారు.
ఆచరణాత్మక మార్పులు: ఇంట్లో ‘ఫోన్-ఫ్రీ జోన్లు’ ఏర్పాటు చేయడం, చిన్న పిల్లలకు సాధారణ ఫోన్లు ఇవ్వడం, చదువుకు మాత్రమే పరిమితమైన ట్యాబ్లు వాడటం, పాఠశాలల్లో ఆన్లైన్ భద్రతపై పాఠాలు చెప్పడం మరియు యాప్ కంపెనీలు వయసు నిర్ధారణ (Age Verification) విషయంలో బాధ్యత వహించడం అత్యవసరం.
రమేష్ కళ్లు తెరిచి చూసినప్పుడు, వెలుగుతున్న ఫోన్ తెరపై వంగిపోయి, తన తండ్రిని కూడా గమనించలేనంతగా మునిగిపోయిన కూతురు కనిపించింది. అతనికి ఒక్కసారిగా తన చిన్ననాటి సుదీర్ఘమైన మధ్యాహ్నాలు, ఏమీ లేని ఆ ఖాళీ సమయాల్లో తను సృష్టించుకున్న ఆటలు గుర్తుకొచ్చాయి.
చిన్నప్పుడు మీకు ఏమీ తోచని ఖాళీ మధ్యాహ్నాలలో మీరు ఏం చేసేవారు? నేటి మన పిల్లలకు ఆ స్వేచ్ఛను మనం ఇస్తున్నామా?..