నీటికి కూడా ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఉంటుందా? అసలు నిజం ఇదే!
నీరు స్వతహాగా పాడైపోదని చాలామందికి తెలుసు. మరి మనం రోజూ కొనుగోలు చేసే వాటర్ బాటిళ్లపై ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఎందుకు ముద్రిస్తారు? గడువు తేదీ దాటిన నీటిని తాగవచ్చా? ప్లాస్టిక్ బాటిళ్లలో నీటిని నిల్వ చేయడం వల్ల ఏమైనా ప్రమాదాలు ఉన్నాయా? నీటి నిల్వ, నాణ్యత, ఆరోగ్య భద్రతకు సంబంధించిన ఆసక్తికర విషయాలు తెలుసుకుందాం..
నీరు జీవకోటికి అత్యంత అవసరమైన సహజ వనరు. మనిషి జీవించడానికి ఆహారం కంటే నీరే ఎక్కువ అవసరం. అయితే మనం రోజూ తాగే నీటికి కూడా ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఉంటుందా? ముఖ్యంగా మార్కెట్లో లభించే మినరల్ వాటర్, ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ బాటిళ్లపై తయారీ తేదీ (Manufacturing Date), గడువు తేదీ (Expiry Date) ఎందుకు ముద్రిస్తారు? నీరు నిజంగా పాడైపోతుందా? అనే సందేహాలు చాలామందికి కలుగుతుంటాయి. నిజానికి స్వచ్ఛమైన నీరు సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఆహార పదార్థాల మాదిరిగా పాడైపోదు. కానీ నీటిని నిల్వ చేసే పాత్ర, బాటిల్ నాణ్యత, నిల్వ చేసే ప్రదేశం, పరిసరాల పరిస్థితుల వల్ల దాని నాణ్యత దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ప్యాకేజ్డ్ వాటర్ బాటిళ్లపై గడువు తేదీని ముద్రిస్తారు.
నీటికి ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఎందుకు?
నీరు స్వతహాగా కుళ్లిపోదు. అయితే ప్లాస్టిక్ బాటిళ్లలో నిల్వ చేసినప్పుడు కొన్ని అంశాలు నీటి నాణ్యతపై ప్రభావం చూపుతాయి. ముఖ్యంగా బాటిళ్లను ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత ఉన్న ప్రదేశాల్లో, నేరుగా సూర్యరశ్మి తగిలే ప్రాంతాల్లో ఉంచితే ప్యాకేజింగ్ నాణ్యత దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. అలాగే బాటిల్ మూత సరిగా బిగించకపోయినా, సీల్ దెబ్బతిన్నా బయటి నుంచి సూక్ష్మజీవులు, ధూళి వంటి కలుషితాలు నీటిలో చేరవచ్చు. దీంతో నీటి రుచి, వాసన, నాణ్యత మారవచ్చు.
బాటిల్ వాటర్‌ను ఎలా నిల్వ చేయాలి?
నీటిని ఎక్కువకాలం నాణ్యత కోల్పోకుండా ఉంచాలంటే కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
- బాటిళ్లను నేరుగా సూర్యరశ్మి తగిలే ప్రదేశాల్లో ఉంచకూడదు.
- చల్లని, పొడి, శుభ్రమైన ప్రదేశంలో నిల్వ చేయాలి.
- పెట్రోల్, పెయింట్, ఇతర రసాయనాల దగ్గర నీటి బాటిళ్లను ఉంచకూడదు.
- బాటిల్ సీల్ దెబ్బతిన్నట్లయితే కొనుగోలు చేయకూడదు.
- బాటిల్ తెరిచిన తర్వాత మూత బిగించి ఫ్రిజ్‌లో ఉంచాలి.
- ఒకే బాటిల్ నుంచి చాలామంది నేరుగా నోరు పెట్టి తాగకూడదు.
- జర్మనీకి చెందిన ఫెడరల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ రిస్క్ అసెస్‌మెంట్ (BfR) కూడా బాటిల్ తెరిచిన తర్వాత నీటిని వీలైనంత త్వరగా తాగాలని, మిగిలిన నీటిని ఫ్రిజ్‌లో ఉంచాలని సూచిస్తోంది.
బాటిల్ తెరిచిన తర్వాత నీరు పాడవుతుందా?
బాటిల్ తెరిచిన వెంటనే నీరు పాడైపోదు. అయితే గాలి, చేతులు, నోటి ద్వారా బ్యాక్టీరియా నీటిలో చేరే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా బాటిల్‌కు నేరుగా నోరు పెట్టి తాగినప్పుడు సూక్ష్మజీవులు చేరవచ్చు. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఎక్కువసేపు తెరిచి ఉంచిన నీటిని తాగడం మంచిది కాదు.
గడువు తేదీ దాటిన నీటిని తాగవచ్చా?
ఇది నీటిని ఎలా తయారు చేశారు, ఏ రకమైన బాటిల్‌లో ప్యాక్ చేశారు, ఎలా నిల్వ చేశారు అనే అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కొన్ని దేశాల్లో సరిగ్గా తయారైన, సీల్ తెరవని బాటిల్ నీటికి భద్రతాపరంగా నిరవధిక నిల్వ సామర్థ్యం ఉంటుందని పేర్కొంటారు. అయితే భారతదేశంలో ప్యాకేజ్డ్ డ్రింకింగ్ వాటర్‌కు BIS ప్రమాణాల ప్రకారం తయారీదారులు తమ ఉత్పత్తికి పరీక్షల ఆధారంగా షెల్ఫ్ లైఫ్ ప్రకటించాలి. BIS మార్గదర్శకాల్లో కనీస షెల్ఫ్ లైఫ్ 30 రోజులుగా పేర్కొన్నారు. అందువల్ల గడువు తేదీ దాటిన బాటిల్ నీటిని తాగేముందు దాని సీల్, నిల్వ పరిస్థితులు, నీటి రంగు, వాసనను పరిశీలించాలి. అనుమానం ఉంటే తాగకుండా ఉండటమే మంచిది. నీటికి సహజంగా ఆహార పదార్థాల మాదిరిగా ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఉండదు. కానీ దానిని నిల్వ చేసే బాటిల్, ప్యాకేజింగ్, పరిసరాల పరిస్థితులు నీటి నాణ్యతను ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకే బాటిల్‌పై ముద్రించిన గడువు తేదీని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. శుభ్రమైన నీటిని సరైన విధంగా నిల్వ చేసుకోవడం ద్వారా ఆరోగ్య సమస్యలను నివారించవచ్చు. కాబట్టి నీటికి ఎక్స్‌పైరీ డేట్ ఉంటుందా? అంటే.. నీటికి కాకపోయినా, దాని ప్యాకేజింగ్ మరియు నాణ్యతకు మాత్రం గడువు ఉంటుంది.