Hyderabad: పడిపోతున్న భూగర్భ జలాలు.. హైదరాబాద్ నగరానికి దాహం తీరేదెలా?

Hyderabad Water Crisis

ఎత్తైన భవనాలు. ఐటీ కంపెనీలు. విస్తరిస్తున్న కాలనీలు. హైదరాబాద్‌ అభివృద్ధికి ఇవన్నీ నిదర్శనాలు. కానీ ఇదే నగరంలో మంచినీటి కోసం ప్రజలు ఎదురుచూడాల్సి వస్తోంది. నల్లాల్లో నీరు రాకపోతే ట్యాంకర్లను ఆశ్రయిస్తున్నారు. తాగడానికి మినరల్‌ వాటర్‌ కొనుగోలు చేస్తున్నారు. నగరం పెరుగుతున్న వేగానికి తగినట్లుగా నీటి సరఫరా వ్యవస్థ విస్తరించకపోవడం ఇప్పుడు పెద్ద సవాలుగా మారింది.

కోటిన్నర జనాభా పెరుగుతున్న నీటి అవసరాలు

హైదరాబాద్‌ నగరంతో పాటు శివారు ప్రాంతాలు కూడా వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. ఉపాధి కోసం ఇతర ప్రాంతాల నుంచి ప్రజలు వస్తున్నారు. కొత్త అపార్ట్‌మెంట్లు, కార్యాలయాలు, ఆసుపత్రులు, పరిశ్రమలు పెరుగుతున్నాయి. వీటన్నింటికీ నీరు అవసరం. నగరంతో పాటు చుట్టుపక్కల విస్తరిస్తున్న ప్రాంతాల్లో కలిపి సుమారు 1.3 కోట్ల మంది నీటి అవసరాలను తీర్చాల్సి వస్తోంది. ఈ జనాభాకు రోజుకు 735 మిలియన్‌ గ్యాలన్ల నీరు అవసరమని అధికారులు అంచనా వేశారు. నగరంలో నివసించే వారితో పాటు రోజూ ఉద్యోగాలు, చదువులు, వ్యాపారాలు, వైద్యం కోసం వచ్చిపోయే వారి అవసరాలూ అదనంగా ఉంటాయి. అయితే, హైదరాబాద్‌కు రోజూ వచ్చిపోయే వారి సంఖ్య బాగానే ఉంటోంది. భవిష్యత్తు నీటి ప్రణాళికల్లో ఈ తాత్కాలిక జనాభాను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

రోజుకు 150 మిలియన్‌ గ్యాలన్ల కొరత

వాటర్‌ బోర్డు పరిధిలో రోజుకు సుమారు 585 మిలియన్‌ గ్యాలన్ల నీరు సరఫరా అవుతోంది. అవసరం 735 మిలియన్‌ గ్యాలన్లు. అంటే రోజుకు 150 మిలియన్‌ గ్యాలన్ల లోటు ఉంది. ఇది సుమారు 68 కోట్ల లీటర్లకు సమానం. ఈ కొరత ప్రభావం అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకేలా కనిపించడం లేదు. కొన్ని కాలనీల్లో సరఫరా మెరుగ్గా ఉంటే, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రజలు ట్యాంకర్లపై ఆధారపడుతున్నారు. పాత పైపులైన్లు, పరిమిత నిల్వ సామర్థ్యం, వేగంగా విస్తరిస్తున్న శివారు ప్రాంతాలు సమస్యను మరింత పెంచుతున్నాయి. గత వేసవిలో రోజువారీ ట్యాంకర్‌ బుకింగ్‌లు భారీగా పెరిగాయి. 2026 మే చివరి వారంలో హైదరాబాద్‌లో రోజుకు 15 వేలకుపైగా ట్యాంకర్‌ బుకింగ్‌లు నమోదయ్యాయని నివేదికలు వెల్లడించాయి. సాధారణ రోజుల్లో ఉండే బుకింగ్‌లతో పోలిస్తే ఇది గణనీయమైన పెరుగుదల. కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటి కోసం రోజుల తరబడి ఎదురుచూడాల్సి వచ్చింది.

ట్యాంకర్ల కోసం ఎదురుచూపులు

నీటి కొరత పెరిగితే ముందుగా కనిపించే ప్రభావం ట్యాంకర్ల దగ్గరే ఉంటుంది. నల్లా నీరు సక్రమంగా రాకపోవడంతో కుటుంబాలు ప్రైవేటు ట్యాంకర్లను ఆశ్రయిస్తున్నాయి. బుక్‌ చేసినా సమయానికి నీరు అందకపోవడం కొన్ని ప్రాంతాల్లో సమస్యగా మారుతోంది. ట్యాంకర్లపై ఆధారపడటం వల్ల కుటుంబాల ఖర్చులు కూడా పెరుగుతున్నాయి. నెలవారీ ఇంటి ఖర్చుల్లో నీటి కోసం ప్రత్యేకంగా డబ్బు కేటాయించాల్సి వస్తోంది. తక్కువ ఆదాయం ఉన్న కుటుంబాలకు ఇది మరింత భారంగా మారుతుంది. అందుకే ప్రభుత్వ ట్యాంకర్ల అందుబాటు, సమయానికి సరఫరా, ధరల్లో పారదర్శకత కీలకంగా మారాయి.

మినరల్‌ వాటర్‌ వినియోగం ఎంత

ఇంట్లో నల్లా నీరు వచ్చినా తాగడానికి ప్యాకేజ్డ్‌ డ్రింకింగ్‌ వాటర్‌ను ఉపయోగించే కుటుంబాలు ఉన్నాయి. నీటి సరఫరా సక్రమంగా లేని చోట్ల ఈ ఆధారపడటం మరింత పెరుగుతుంది. ఇళ్లు, కార్యాలయాలు, హోటళ్లు, దుకాణాల్లో 20 లీటర్ల క్యాన్లు, చిన్న బాటిళ్ల వినియోగం కనిపిస్తుంది.
2012లో వచ్చిన ఒక నివేదిక ప్రకారం, హైదరాబాద్‌లో రోజుకు సుమారు 50 లక్షల లీటర్ల మినరల్‌ వాటర్‌ వినియోగం ఉండేదని అంచనా వేశారు. అయితే, ఇది పాత గణాంకం. ప్రస్తుత జనాభా, మార్కెట్‌ విస్తరణను దృష్టిలో ఉంచుకుని దానిని నేటి వినియోగంగా పరిగణించలేం. తాజా అధికారిక నగరస్థాయి లెక్కలు అందుబాటులో లేకపోవడంతో రోజువారీ వినియోగంపై ఖచ్చితమైన సంఖ్య చెప్పడం సాధ్యం కాదు. నీటి సరఫరాపై నమ్మకం తగ్గితే ప్యాకేజ్డ్‌ వాటర్‌ కొనుగోళ్లు పెరిగే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల ప్రజలపై అదనపు ఖర్చు పడటమే కాకుండా ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాలు కూడా పెరుగుతాయి. ప్యాకేజ్డ్‌ వాటర్‌ కొనుగోలు చేసినా దాని నాణ్యతపై భరోసా ఉండాలి. అందుకు సరఫరాదారుల తనిఖీలు, నీటి నాణ్యత పరీక్షలు క్రమం తప్పకుండా జరగాలి.

బోర్లు ఎండిపోతున్నాయి

హైదరాబాద్‌ నీటి అవసరాల్లో భూగర్భ జలాల పాత్ర కూడా కీలకం. ఇళ్లు, అపార్ట్‌మెంట్లు, వాణిజ్య సముదాయాలు బోర్ల ద్వారా నీటిని పొందుతున్నాయి. కానీ వర్షాలు తగ్గడం, భూమిలోకి నీరు ఇంకే అవకాశాలు తగ్గడం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాల్లో బోర్లు ఎండిపోతున్నాయి. ఐటీ కారిడార్లు, శివారు నివాస ప్రాంతాల్లో ఒకప్పుడు తక్కువ లోతులోనే నీరు ఇచ్చిన బోర్లు ఇప్పుడు మరింత లోతుకు వెళ్లినా నీరు ఇవ్వడం లేదని స్థానికులు చెబుతున్నారు. దీనివల్ల ప్రైవేటు ట్యాంకర్లపై ఆధారపడే కుటుంబాలు పెరుగుతున్నాయి.

తెలంగాణ భూగర్భ జలాల శాఖ గణాంకాల ప్రకారం, 2026 మేలో రాష్ట్ర సగటు భూగర్భ జలమట్టం భూమి నుంచి 9.29 మీటర్ల లోతులో నమోదైంది. 2025 మేలో ఇది 10.04 మీటర్లుగా ఉంది. రాష్ట్ర సగటు మెరుగుపడినంత మాత్రాన హైదరాబాద్‌లోని అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ పరిస్థితి మెరుగ్గా ఉందని చెప్పలేం. ప్రాంతాలవారీగా జలమట్టాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. వర్షపు నీరు నేలలోకి ఇంకేలా చర్యలు తీసుకోకపోతే బోర్లపై ఒత్తిడి తగ్గదు. చెరువులు, కుంటలను కాపాడటం, వర్షపు నీటిని భూమిలోకి ఇంకించే గుంతలు ఏర్పాటు చేయడం, వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవడం అవసరం. చుక్క చుక్క చేరితే కుండ నిండుతుంది అన్నట్లుగా చిన్నచిన్న నీటి సంరక్షణ చర్యలూ దీర్ఘకాలంలో ఉపయోగపడతాయి.

ప్రభుత్వం చేపడుతున్న పనులేమిటి

హైదరాబాద్‌ భవిష్యత్తు నీటి అవసరాలను తీర్చేందుకు ప్రభుత్వం గోదావరి తాగునీటి సరఫరా పథకం రెండో, మూడో దశలను చేపట్టింది. ఈ ప్రాజెక్టు అంచనా వ్యయం సుమారు రూ.7,360 కోట్లు. గోదావరి నుంచి అదనపు నీటిని తరలించడం ద్వారా నగర తాగునీటి అవసరాలను తీర్చడంతో పాటు జలాశయాలను నింపడం, మూసీ పునరుజ్జీవనానికి తోడ్పడటం కూడా ఈ ప్రణాళికలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టులో ప్రధాన పైపులైన్లు, పంపింగ్‌ కేంద్రాల నిర్మాణ పనులు కొనసాగుతున్నాయి. 2027 చివరి నాటికి పనులు పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు వార్తా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. అయితే, పనుల పురోగతిని బట్టి గడువులో మార్పులు ఉండవచ్చు. ఈ ప్రాజెక్టు అందుబాటులోకి వచ్చే వరకు నగరానికి తక్షణ ఉపశమనం కల్పించడం కూడా అవసరం.

భూగర్భ జలాలను పెంచేందుకు నగర పరిధిలో వర్షపు నీటిని భూమిలోకి ఇంకించే గుంతలు ఏర్పాటు చేయాలని నీటి బోర్డు ప్రణాళిక రూపొందించింది. ఔటర్‌ రింగ్‌ రోడ్డు పరిధిలో వేలాది గుంతలు ఏర్పాటు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. వర్షపు నీటిని నేలలోకి ఇంకించడం ద్వారా భూగర్భ జలాలను పెంచాలన్నది దీని ఉద్దేశం. నగరంలో శుద్ధి చేసిన మురుగునీటిని నిర్మాణ పనులు, పార్కుల నిర్వహణ, పరిశ్రమల అవసరాలకు వినియోగించడం ద్వారా తాగునీటిపై ఒత్తిడిని తగ్గించవచ్చు. అయితే, ఈ చర్యలు ఎంతవరకు అమలవుతున్నాయి, ఎంత నీరు ఆదా అవుతోంది అనే వివరాలను ప్రభుత్వం ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి.

నీటి వృథాను అరికట్టాలి

కొత్త నీటి వనరులు తెచ్చుకోవడంతో పాటు ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న నీటిని సమర్థంగా వినియోగించాలి. పాత పైపులైన్లలో లీకేజీలను అరికట్టాలి. సరఫరాలో వృథా అవుతున్న నీటిని గుర్తించాలి. కొత్త కాలనీల్లో నిల్వ ట్యాంకులు, పంపిణీ పైపులైన్లను ముందుగానే ఏర్పాటు చేయాలి.
ప్రజలూ తమవంతుగా నీటిని పొదుపుగా వాడాలి. ఇళ్లలో లీకేజీలను వెంటనే సరిచేయాలి. వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవాలి. అపార్ట్‌మెంట్లు, కార్యాలయాల్లో నీటి వినియోగాన్ని పర్యవేక్షించాలి. నిర్మాణాలు, పార్కుల నిర్వహణ వంటి అవసరాలకు శుద్ధి చేసిన నీటిని వాడాలి. ముందు జాగ్రత్త మేలు అన్నట్లుగా వేసవి వచ్చే వరకు వేచి చూడకుండా ఇప్పటి నుంచే నీటి సంరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలి.

దాహం తీరే దారేది

హైదరాబాద్‌ నీటి సమస్యకు ఒక్క ప్రాజెక్టుతోనే పరిష్కారం దొరకదు. కొత్త నీటి వనరులు, మెరుగైన పైపులైన్లు, లీకేజీల నియంత్రణ, భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ, వర్షపు నీటి సంరక్షణ.. అన్నీ కలిసే పనిచేయాలి. ప్రభుత్వం తక్షణం నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాలకు సరఫరాను మెరుగుపరచాలి. ట్యాంకర్లు సమయానికి అందేలా చూడాలి. దీర్ఘకాలిక ప్రాజెక్టులను నిర్ణీత గడువులో పూర్తి చేయాలి. ప్రజలకు సరఫరా వివరాలు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, నీటి నాణ్యతపై స్పష్టమైన సమాచారం అందుబాటులో ఉంచాలి. హైదరాబాద్‌ అభివృద్ధి వేగంగా సాగుతోంది. కానీ ఆ అభివృద్ధి ప్రతి ఇంటికీ నీటి భరోసా కల్పించినప్పుడే పూర్తవుతుంది. ఐటీ నగరంగా ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్న హైదరాబాద్‌.. మంచినీటి కోసం ప్రజలు ఎదురుచూడాల్సిన నగరంగా మిగలకూడదు.

-కొండవీటి శివనాగరాజు, డిప్యూటీ అవుట్‌పుట్‌ ఎడిటర్‌, టీవీ9