
గిరిజాబంధ్ హనుమాన్, రతన్పూర్ (ఛత్తీస్గఢ్): Girijabandh Hanuman Templeహనుమంతుడు అనగానే మనకు గుర్తొచ్చే పరాక్రమ రూపానికి భిన్నంగా, మాతృత్వంతో కూడిన స్త్రీ రూపంలో స్వామి దర్శనమివ్వడం నిజంగా విశేషం. ప్రపంచంలోనే హనుమంతుడు స్త్రీ వేషంలో (స్త్రీ రూపంలో) పూజలందుకునే ఏకైక ఆలయం ఇది. ఇక్కడి విగ్రహం స్త్రీ రూపంలో ఉండి, భక్తుల కోరికలను నెరవేరుస్తుంది. ఛత్తీస్గఢ్లోని రతన్పూర్ మహా మాయా దేవి క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అటువంటి శక్తి పీఠం ఉన్న చోట హనుమంతుడు కూడా స్త్రీ రూపంలో ఉండటం వెనుక ఉన్న చరిత్ర ఆసక్తికరంగా ఉంది. ఈ ఆలయంలోని విగ్రహం దక్షిణ ముఖంగా ఉంటుంది. విగ్రహం భుజాలపై శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు కూర్చుని ఉన్నట్లుగా చెక్కబడి ఉంటుంది. స్త్రీ రూపంలో ఉన్నప్పటికీ, స్వామి పాదాల కింద అహిరావణుడు, మహిరావణుడు అణచివేయబడి ఉంటారు. ఇది దుష్టశిక్షణను సూచిస్తుంది. సంతానం లేని వారు, మొండి వ్యాధులతో బాధపడేవారు ఇక్కడ స్వామిని దర్శించుకుంటే సత్వర ఫలితం ఉంటుందని భక్తుల నమ్మకం. రాజు పృథ్వి దేజు కుష్టు వ్యాధి నయమవ్వడమే దీనికి నిదర్శనంగా భక్తులు భావిస్తారు.

లేటి హనుమాన్, ప్రయాగ్రాజ్ (ఉత్తరప్రదేశ్): Lete Huye Hanuman Mandir ప్రయాగ్రాజ్ లోని పవిత్ర త్రివేణి సంగమ తీరాన కొలువై ఉన్న ఈ ఆలయంలో హనుమంతుడు శయన ముద్రలో (పడుకున్న స్థితిలో) దర్శనమివ్వడం ఇక్కడి ప్రధాన ప్రత్యేకత. పురాణాల ప్రకారం, లంకలో విజయం సాధించిన తర్వాత అలసిపోయిన హనుమంతుడు ఇక్కడే విశ్రాంతి తీసుకున్నాడని చెబుతారు. సుమారు 20 అడుగుల పొడవున్న ఈ భారీ విగ్రహం భూమట్టానికి దిగువన ఉంటుంది. ప్రతి ఏటా వర్షాకాలంలో గంగానది ఉప్పొంగినప్పుడు, నదీ జలాలు ఆలయంలోకి ప్రవేశించి హనుమంతుని విగ్రహాన్ని తాకుతాయి. దీనిని గంగా మాత హనుమంతుని పాదాలను అభిషేకించడంగా భక్తులు భావిస్తారు. ఈ విగ్రహం పాదాల వద్ద అహిరావణుడు, మహిరావణుల విగ్రహాలు కూడా ఉండటం విశేషం. కుంభమేళా సమయంలో కోట్లాది మంది భక్తులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి మొక్కులు చెల్లించుకుంటారు. సంగమ స్నానం తర్వాత ఈ ఆలయాన్ని దర్శిస్తేనే తీర్థయాత్ర పూర్తవుతుందని భక్తుల నమ్మకం.

మధ్యప్రదేశ్లోని ఇండోర్ సమీపంలో ఉన్న ఈ సావేర్ ఉల్టా హనుమాన్ (Ulta Hanuman) ఆలయం నిజంగానే భక్తులను, పర్యాటకులను ఆశ్చర్యపరిచే ఒక అద్భుత క్షేత్రం. సాధారణంగా హనుమంతుడు నిలబడి లేదా కూర్చున్న ముద్రల్లో ఉంటాడు. కానీ, ఇక్కడ స్వామి తల కిందకు, కాళ్లు పైకి పెట్టి శీర్షాసన ముద్రలో దర్శనమివ్వడం వెనుక చాలా గొప్ప కథ ఉంది. రామ-రావణ యుద్ధ సమయంలో, రావణుడి సోదరుడు అహిరావణుడు మాయోపాయంతో రామలక్ష్మణులను పాతాళ లోకానికి తీసుకెళ్తాడు. వారిని రక్షించడానికి హనుమంతుడు భూమిని చీల్చుకుని పాతాళానికి వెళ్లిన ప్రదేశం ఇదేనని నమ్ముతారు. పాతాళ లోకానికి వెళ్లే క్రమంలో స్వామి తిరగబడిన (ఉల్టా) స్థితిలో వెళ్లారని, అందుకే ఇక్కడ విగ్రహం కూడా అదే రూపంలో వెలసిందని స్థానికులు చెబుతారు. ఈ విగ్రహం సుమారు 3 నుండి 4 అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది. విగ్రహంపై సిందూర అలంకరణ ఉంటుంది. స్వామి పాతాళానికి వెళ్లేటప్పుడు తనతో పాటు అహిరావణుడిని అంతం చేసిన సంకేతాలు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. ఆలయ ప్రాంగణంలో చాలా పాతవైన రావి మరియు వేప చెట్లు ఉన్నాయి. ఇవి ఒకదానితో ఒకటి అల్లుకుని ఉండటం విశేషం.

మహావీర్ మందిర్, పాట్నా (బీహార్): Patna Mahavir Mandir పాట్నా జంక్షన్ సమీపంలో ఉన్న మహావీర్ మందిర్ ఉత్తర భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద హనుమాన్ క్షేత్రం. ఈ ఆలయం కేవలం ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగానే కాకుండా, సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలకు కూడా పెట్టింది పేరు. ఇక్కడి ప్రధాన ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, గర్భాలయంలో హనుమంతుని రెండు విగ్రహాలు పక్కపక్కనే కొలువై ఉంటాయి. ఒక విగ్రహం దుష్టశిక్షణకు (చెడును అంతం చేయడానికి), మరొకటి భక్త రక్షణకు (మంచి చేసేవారికి అభయం ఇవ్వడానికి) ప్రతీక అని భక్తులు నమ్ముతారు. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం తర్వాత అత్యధిక ఆదాయం కలిగిన దేవాలయాలలో ఇది కూడా ఒకటి. ఇక్కడి ప్రసాదమైన నైవేద్యం (లడ్డూ) ఎంతో రుచిగా ఉండటమే కాకుండా విదేశాలకు కూడా ఎగుమతి అవుతుంది. క్యాన్సర్ వంటి వ్యాధులతో బాధపడే పేద రోగులకు ఈ ఆలయ ట్రస్ట్ ద్వారా ఉచిత వైద్య సదుపాయాలు అందించడం ఈ ఆలయ విశిష్టత.

హనుమత్ ధామ్, షాజహాన్పూర్ (ఉత్తరప్రదేశ్): అత్యంత ఎత్తైన హనుమాన్ విగ్రహాలలో ఒకటిగా ఇది పేరుగాంచింది. ఇక్కడి విగ్రహం క్క భారీ రూపం భక్తులలో భక్తి భావాన్ని, ధైర్యాన్ని నింపుతుంది. ఉత్తరప్రదేశ్లోని షాజహాన్పూర్లో ఉన్న హనుమత్ ధామ్ (Hanumat Dham) అత్యంత భారీ, గంభీరమైన హనుమాన్ విగ్రహానికి పెట్టింది పేరు. గార నది ఒడ్డున ఉన్న ఒక చిన్న ద్వీపం లాంటి ప్రదేశంలో ఈ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించడం వల్ల ఈ క్షేత్రానికి మరింత ఆధ్యాత్మిక శోభ చేకూరింది. ఈ హనుమాన్ విగ్రహం సుమారు 104 అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది. ఇది ఉత్తర భారతదేశంలోని ఎత్తైన విగ్రహాలలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. గార నది (Garra River) మధ్యలో ఉండటం వల్ల భక్తులు వంతెన ద్వారా ఈ ఆలయానికి చేరుకోవాలి. నది మధ్యలో ఎత్తైన పీఠంపై స్వామివారు కొలువై ఉండటం చూసేందుకు చాలా అద్భుతంగా ఉంటుంది. ఇది కేవలం భక్తులకే కాకుండా పర్యాటకులకు కూడా ప్రధాన ఆకర్షణగా మారింది. రాత్రి వేళల్లో విద్యుత్ దీపాల వెలుగులో ఈ భారీ విగ్రహం మెరిసిపోతూ కనిపిస్తుంది. విగ్రహం పాదాల వద్ద ఇతర దేవతా మూర్తుల విగ్రహాలు, ధ్యాన మందిరాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇక్కడ హనుమంతుడు తన గుండెను చీల్చి రాముడు, సీతాదేవిలను చూపిస్తున్నట్లుగా (హృదయ విదారక ముద్ర) ఉండటం భక్తులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటుంది.