పటాకుల పొగతో ఊపిరితిత్తులకు ముప్పు.. ఆస్తమా రోగులు ఈ తప్పులు చేయకండి!
పండుగలంటే వెలుగులు, ఆనందాలు, సంబరాలు. దీపావళి వంటి పండుగల సమయంలో బాణసంచా కాల్చడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. అయితే, ఈ సంబరాల వెనుక ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే మరో కోణం కూడా ఉంది. టపాసులు కాల్చడం వల్ల వెలువడే దట్టమైన పొగ, విషపూరిత వాయువులు, సూక్ష్మ ధూళి కణాలు గాలిని కలుషితం చేస్తాయి. ఈ కాలుష్యం ముఖ్యంగా ఆస్తమా, COPD వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలతో బాధపడేవారికి తీవ్ర ఇబ్బందులు కలిగిస్తుంది.
పండుగలంటే వెలుగులు, ఆనందాలు, సంబరాలు. దీపావళి వంటి పండుగల సమయంలో బాణసంచా కాల్చడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. అయితే, ఈ సంబరాల వెనుక ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే మరో కోణం కూడా ఉంది. టపాసులు కాల్చడం వల్ల వెలువడే దట్టమైన పొగ, విషపూరిత వాయువులు, సూక్ష్మ ధూళి కణాలు గాలిని కలుషితం చేస్తాయి. ఈ కాలుష్యం ముఖ్యంగా ఆస్తమా, COPD వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలతో బాధపడేవారికి తీవ్ర ఇబ్బందులు కలిగిస్తుంది. అంతేకాకుండా పిల్లలు, వృద్ధులు, గర్భిణులు, అలర్జీలతో బాధపడేవారిపైనా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. మరి పటాకుల పొగలో ఎలాంటి కాలుష్య కారకాలు ఉంటాయి? అవి ఊపిరితిత్తులు, కళ్ళను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి? ఆరోగ్య సమస్యలు రాకుండా ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి? తెలుసుకుందాం.
పటాకుల పొగలో ఏముంటుంది?
బాణసంచా కాలినప్పుడు గాలిలోకి అనేక రకాల కాలుష్య కారకాలు విడుదలవుతాయి. వీటిలో ప్రధానంగా PM2.5, PM10 వంటి సూక్ష్మ ధూళి కణాలు ఉంటాయి. ముఖ్యంగా PM2.5 కణాలు చాలా చిన్నవిగా ఉండటం వల్ల శ్వాస ద్వారా ఊపిరితిత్తుల లోతైన భాగాల్లోకి చేరగలవు. కొన్ని సందర్భాల్లో రక్తప్రవాహంపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది.
వీటితో పాటు సల్ఫర్ డయాక్సైడ్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ వంటి వాయువులు విడుదల కావచ్చు. బాణసంచాలో ఉపయోగించే రసాయనాలను బట్టి బేరియం, స్ట్రాన్షియం, రాగి, అల్యూమినియం వంటి లోహాల సూక్ష్మ కణాలు కూడా గాలిలో కలుస్తాయి. ఒకే ప్రాంతంలో పెద్ద సంఖ్యలో టపాసులు కాల్చినప్పుడు ఈ కాలుష్య కారకాల సాంద్రత ఒక్కసారిగా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
పొగ ఊపిరితిత్తులను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది?
పటాకుల పొగలోని సూక్ష్మ కణాలు శ్వాస ద్వారా శరీరంలోకి ప్రవేశించి శ్వాసనాళాల్లో చికాకు, వాపును కలిగిస్తాయి. దీనివల్ల శరీరంలో శ్లేష్మం ఉత్పత్తి పెరిగి శ్వాస తీసుకోవడం కష్టమవుతుంది. ముఖ్యంగా ఎక్కువసేపు దట్టమైన పొగకు గురైనప్పుడు దగ్గు, గొంతులో మంట, ఛాతిలో బరువుగా అనిపించడం, గురక, ఆయాసం వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. ఇప్పటికే ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు ఉన్నవారిలో ఈ ప్రభావాలు మరింత తీవ్రంగా ఉండవచ్చు. కొందరిలో శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్లు, ఇతర ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు కూడా తీవ్రతరం కావచ్చు.
ఆస్తమా రోగులకు ప్రమాదకరం?
ఆస్తమా ఉన్నవారిలో శ్వాసనాళాలు సాధారణంగానే సున్నితంగా ఉంటాయి. పొగ, ధూళి, రసాయన వాయువులు వంటి వాటికి గురైనప్పుడు శ్వాసనాళాల్లో వాపు పెరిగి అవి మరింత ఇరుకుగా మారుతాయి. దీనివల్ల అకస్మాత్తుగా దగ్గు, పిల్లికూతలు, ఛాతిలో బిగుతు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది ఏర్పడవచ్చు. కొంతమందిలో పటాకుల పొగ ఆస్తమా దాడిని ప్రేరేపించవచ్చు. ముఖ్యంగా ఆస్తమా నియంత్రణలో లేని వారు, తరచూ ఇన్హేలర్లు ఉపయోగించాల్సి వస్తున్నవారు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. వైద్యులు సూచించిన మందులు, అత్యవసర ఇన్హేలర్‌ను అందుబాటులో ఉంచుకోవాలి.
COPD రోగులు కూడా అప్రమత్తంగా ఉండాలి!
క్రానిక్ అబ్స్ట్రక్టివ్ పల్మనరీ డిసీజ్ (COPD) ఉన్నవారికి కూడా పటాకుల పొగ ప్రమాదకరమే. ఈ వ్యాధితో బాధపడేవారిలో శ్వాసనాళాలు ఇప్పటికే దెబ్బతిని ఉంటాయి. అలాంటి వారు కాలుష్యంతో కూడిన గాలిని పీల్చినప్పుడు దగ్గు పెరగడం, కఫం ఎక్కువగా రావడం, గురక, ఆయాసం వంటి సమస్యలు తీవ్రమవుతాయి. కొన్నిసార్లు పరిస్థితి విషమించి ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందాల్సిన అవసరం కూడా రావచ్చు. అందువల్ల COPD రోగులు బాణసంచా పొగకు వీలైనంత దూరంగా ఉండాలి.
కళ్లకు తప్పని ఇబ్బందులు..!
పటాకుల పొగ కేవలం ఊపిరితిత్తులపైనే కాకుండా కళ్లపైనా ప్రభావం చూపుతుంది. పొగలోని సూక్ష్మ ధూళి కణాలు, రసాయన వాయువుల వల్ల కళ్లలో మంట, దురద, ఎర్రబడటం, నీరు కారడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కొందరిలో ముక్కు, గొంతులో కూడా చికాకు ఏర్పడుతుంది. కళ్లలో మంట లేదా ధూళి పడినట్లు అనిపిస్తే శుభ్రమైన నీటితో కళ్లను మెల్లగా కడుక్కోవాలి. కళ్లను చేతులతో రుద్దకూడదు. తీవ్రమైన నొప్పి, చూపు మసకబారడం లేదా మంట తగ్గకపోతే వెంటనే కంటి వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
పిల్లలు, వృద్ధులకు ఎక్కువ ముప్పు
పిల్లల ఊపిరితిత్తులు ఇంకా అభివృద్ధి చెందుతున్న దశలో ఉంటాయి. అందువల్ల కాలుష్యానికి వారు త్వరగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది. వృద్ధుల్లో రోగనిరోధక శక్తి, ఊపిరితిత్తుల పనితీరు తగ్గడం వల్ల సమస్యలు తీవ్రం కావచ్చు. గర్భిణులు, గుండె సంబంధిత వ్యాధులు ఉన్నవారు, అలర్జీలతో బాధపడేవారు కూడా ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. వీరంతా బాణసంచా కాల్చే ప్రాంతాలకు దూరంగా ఉండటం మంచిది.
పటాకుల పొగ నుంచి ఎలా రక్షించుకోవాలి?
పొగ వల్ల కలిగే ఆరోగ్య సమస్యలను తగ్గించుకోవడానికి కొన్ని ముందస్తు జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
- ఇంట్లోనే ఉండండి: బాణసంచా కాల్చే సమయంలో, ముఖ్యంగా పొగ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు బయటకు వెళ్లకుండా ఇంట్లోనే ఉండాలి.
- కిటికీలు, తలుపులు మూసేయండి: బయట కాలుష్య గాలి ఇంట్లోకి రాకుండా కిటికీలు, తలుపులు మూసి ఉంచాలి. గాలి నాణ్యత మెరుగుపడినప్పుడు గదులకు గాలి వచ్చేలా చూడాలి.
- ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ ఉపయోగించండి: HEPA ఫిల్టర్ ఉన్న ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ గదిలోని సూక్ష్మ ధూళి కణాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. అయితే అన్ని హానికర వాయువులను ఇది తొలగించలేదు.
- N95 మాస్క్ ధరించండి: తప్పనిసరిగా బయటకు వెళ్లాల్సి వస్తే సరిగ్గా సరిపోయే N95 మాస్క్ ధరించాలి. ఇది సూక్ష్మ ధూళి కణాల నుంచి కొంత రక్షణ కల్పిస్తుంది. అయితే వాయు కాలుష్యంలోని అన్ని వాయువులను అడ్డుకోలేదని గుర్తుంచుకోవాలి.
- వ్యాయామాలకు విరామం ఇవ్వండి: పొగ ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో బయట వాకింగ్, జాగింగ్, సైక్లింగ్ వంటి వ్యాయామాలు చేయకూడదు. శ్వాస వేగం పెరిగినప్పుడు ఎక్కువ కాలుష్య కణాలు ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది.
- మందులు అందుబాటులో ఉంచుకోండి: ఆస్తమా, COPD రోగులు వైద్యులు సూచించిన మందులు, ఇన్హేలర్లను దగ్గర ఉంచుకోవాలి. మందుల వినియోగంలో వైద్యుల సూచనలను పాటించాలి.
- పిల్లలను పొగకు దూరంగా ఉంచండి: చిన్నపిల్లలను బాణసంచా కాల్చే ప్రదేశాలకు తీసుకెళ్లకూడదు. పొగ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు బయట ఆటలు ఆడనివ్వకూడదు.
- గాలి నాణ్యతను పరిశీలించండి: బయటకు వెళ్లే ముందు మీ ప్రాంతంలోని ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ (AQI)ను పరిశీలించాలి. గాలి నాణ్యత పేలవంగా ఉన్నప్పుడు అనవసర ప్రయాణాలు, బహిరంగ కార్యకలాపాలను తగ్గించాలి.
ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వైద్యులను సంప్రదించాలి?
పటాకుల పొగకు గురైన తర్వాత కొందరిలో స్వల్ప దగ్గు, గొంతులో మంట వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. అయితే ఈ కింది లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
– తీవ్రమైన దగ్గు, నిరంతర పిల్లికూతలు.
– శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, తీవ్రమైన ఆయాసం.
– ఛాతిలో నొప్పి లేదా బిగుతుగా అనిపించడం.
– ఆస్తమా లక్షణాలు అకస్మాత్తుగా పెరగడం.
– కళ్లలో తీవ్రమైన మంట, చూపు మసకబారడం.
తీవ్రమైన శ్వాస ఇబ్బంది, ఛాతి నొప్పి లేదా మాట్లాడలేనంత ఆయాసం ఉంటే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందాలి. సూచించిన ఇన్హేలర్ ఉపయోగించినా ఉపశమనం లేకపోతే ఆలస్యం చేయకూడదు.
పర్యావరణాన్ని కాపాడుకోవడం మనందరి బాధ్యత
పండుగలు ఆనందంగా జరుపుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో ఆరోగ్యాన్ని, పర్యావరణాన్ని కాపాడుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం. సాధ్యమైనంత వరకు బాణసంచా వినియోగాన్ని తగ్గించడం, తక్కువ కాలుష్యాన్ని కలిగించే ప్రత్యామ్నాయాలను ఎంచుకోవడం మంచిది. ముఖ్యంగా ఆస్తమా, COPD వంటి వ్యాధులతో బాధపడేవారు ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
గుర్తుంచుకోండి: పటాకుల వెలుగులు కొన్ని క్షణాలే ఉంటాయి. కానీ వాటి పొగ వల్ల కలిగే ఆరోగ్య సమస్యలు ఎక్కువకాలం ఇబ్బంది పెట్టవచ్చు. అందుకే పండుగ సంబరాలతో పాటు స్వచ్ఛమైన గాలికి కూడా ప్రాధాన్యత ఇద్దాం. ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణంలో పండుగలను ఆనందంగా జరుపుకుందాం.
గమనిక: ఈ కథనం సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే. వ్యక్తిగత ఆరోగ్య సమస్యలకు వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
మరిన్ని హెల్త్ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి..