మీ నివాస ప్రాంతం మీ ఆరోగ్యాన్ని ఎలా శాసిస్తుంది? నమ్మలేని నిజాలు..
మన దేశంలో ఒక శిశువు పుట్టిన ప్రాంతం కూడా దాని ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతుందా? అందుబాటులో ఉన్న 2023 గణాంకాల ప్రకారం, కేరళలో ప్రతి 1,000 సజీవ జననాలకు శిశు మరణాల రేటు 5 కాగా, ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్‌లలో 37గా నమోదైంది. విద్య, పారిశుద్ధ్యం, ఆదాయం, ప్రాథమిక వైద్య సేవలు, స్థానిక పాలన వంటి అంశాలు ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో తెలుసుకుందాం..
కేరళలో జన్మించిన ఒక శిశువు మనుగడ సాధించే అవకాశం.. అచ్చం ఒక సంపన్న యూరోపియన్ దేశంలో పుట్టిన బిడ్డతో సమానంగా ఉంటుంది. అదే సంవత్సరంలో ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్ లేదా ఛత్తీస్‌గఢ్‌లలో జన్మించే శిశువు ఎదుర్కొనే ప్రాణాపాయ ముప్పు మాత్రం.. సూడాన్ దేశంలోని పరిస్థితులతో సమానంగా ఉంటోందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. ఈ ఇద్దరు శిశువులు ఒకే దేశంలో, ఒకే రాజ్యాంగం కింద, ఒకే జాతీయ జెండా నీడన జన్మించినవారే. కానీ, వారి తొలి సంవత్సరం బతికి బట్టకట్టే అవకాశాలు మాత్రం ఎక్కడా ఒకేలా లేవు..
దేశంలోనే విపరీతమైన వ్యత్యాసాలు:
జాతీయ సగటు: భారతదేశ జాతీయ శిశు మరణాల రేటు (Infant Mortality Rate – IMR) ప్రతి 1,000 జననాలకు దాదాపు 25 మరణాలుగా ఉంది.
కేరళ పరిస్థితి: కేరళలో ఈ రేటు కేవలం 5 మాత్రమే.
వెనుకబడిన రాష్ట్రాలు: ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రాల్లో ఈ రేటు ఏకంగా 37గా నమోదవుతోంది. అంటే కేరళతో పోలిస్తే ఇక్కడ శిశు మరణాల ముప్పు ఏడు రెట్లకు పైగా ఎక్కువగా ఉంది.
ఒకే దేశంలో, ఒకే కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆరోగ్య విధానాల కింద జీవిస్తున్నప్పటికీ ఈ స్థాయి వ్యత్యాసాలు ఉండటం గమనార్హం.
ఆసుపత్రుల కంటే పరిసరాలే కీలకం:
ఈ తేడాల వెనుక కేవలం డాక్టర్లు ఎక్కడ మెరుగ్గా పని చేస్తున్నారనే అంశం మాత్రమే లేదు. అసలు ఆసుపత్రుల చుట్టూ ఉన్న సామాజిక వాతావరణం ఎలాంటిదనేదే ఇక్కడ ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది:
కేరళ విజయ రహస్యం: దశాబ్దాలుగా కేరళలో అధిక మహిళా అక్షరాస్యత, ప్రాథమిక ఆరోగ్య రంగానికి నిరంతర పెట్టుబడులు, మెరుగైన పారిశుద్ధ్య మౌలిక వసతులు, గ్రామస్థాయి వరకు సేవలను సమర్థవంతంగా అందించే స్థానిక పరిపాలన వ్యవస్థే ఈ విజయానికి కారణం.
వెనుకబడిన రాష్ట్రాల పరిస్థితి: తక్కువ మహిళా అక్షరాస్యత, బలహీనమైన గ్రామీణ మౌలిక వసతులు, విస్తృత జనాభాకు సరిపడనటువంటి బలహీనమైన ఆరోగ్య వ్యవస్థల కారణంగా ఈ రాష్ట్రాలు వెనుకబడిపోతున్నాయి.
‘సోషల్ డిటర్మినెంట్స్ ఆఫ్ హెల్త్’ (ఆరోగ్య సామాజిక నిర్ధారణలు):
ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని కేవలం ఆసుపత్రుల సంఖ్య మాత్రమే నిర్ణయించదు. విద్య, పారిశుద్ధ్యం, ఆదాయం, స్థానిక పాలన వంటి అంశాలు (వీటినే ‘సోషల్ డిటర్మినెంట్స్ ఆఫ్ హెల్త్’ అంటారు) ఆరోగ్య ఫలితాలను శాసిస్తాయి.
నమ్మశక్యం కాని రోడ్డు మార్గం గుండా గంట ప్రయాణించి వెళ్లే అత్యాధునిక ఆసుపత్రి కంటే.. కేవలం ఐదు నిమిషాల దూరంలో ఉండి, క్రమం తప్పకుండా ఆరోగ్య కార్యకర్త అందుబాటులో ఉండే సాధారణ క్లినికే ప్రాణాలను కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
కేవలం ఒక కుటుంబం తీసుకునే వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు మాత్రమే ఇంతటి భారీ వ్యత్యాసాలను పూడ్చలేవు. ఇది దశాబ్దాల పాలనా వైఫల్యాలు లేదా విజయాల ప్రతిబింబం.
పౌరుడిగా మనం వేయాల్సిన ప్రశ్న:
జాతీయ స్థాయి గణాంకాలు దేశంలో ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతోందని చెప్పవచ్చు. కానీ ఆ సగటు వెనుక ఎన్నో స్థానిక వైవిధ్యాలు దాగి ఉన్నాయి.
వచ్చేసారి దేశ ఆరోగ్య గణాంకాలను చదివేటప్పుడు.. “మొత్తం భారతదేశం ఎంత ఆరోగ్యంగా ఉంది?” అని అడగడం కంటే, “నేను నిజంగా నివసించే నిర్దిష్ట ప్రాంతం ఎంత ఆరోగ్యంగా ఉంది? అక్కడి పరిస్థితులేంటి?” అని ప్రశ్నించుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.