పెళ్లి కానుకలపై పన్ను పడుతుందా? రూ. 10 లక్షల క్యాష్‌ గిఫ్ట్ తీసుకున్న వరుడి టెన్షన్‌..! రూల్స్‌ ఏంటంటే..
భారతీయ సంస్కృతిలో వివాహం అనగానే బంధువులు, స్నేహితులు నూతన దంపతులకు రకరకాల బహుమతులు, బంగారం, నగదు కానుకలుగా ఇవ్వడం సహజం. అయితే, పెళ్లికి వచ్చే ఈ కానుకలపై ఆదాయపు పన్ను చట్టాలు ఏం చెబుతున్నాయి? ఎంతవరకు పన్ను మినహాయింపు ఉంటుంది? ఇటీవల సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫామ్ X లో వైరల్ అయిన ఒక పోస్ట్ ఆధారంగా ఈ నిబంధనలను క్షుణ్ణంగా తెలుసుకుందాం.
Updated on: Oct 02, 2026 | 11:59 AM
పెళ్లికి హాజరైన బంధువులు, అతిథులు వీడ్కోలు సమయంలో వధూవరులకు శుభసూచకంగా కవర్లు ఇస్తున్నారు. ఈ కవర్లు ఎవరికైనా ఇబ్బందికి కారణం కాగలవా? ఇలాంటి ఒక సంఘటన ఈ రోజుల్లో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతూ, అందరినీ ఆశ్చర్యపరుస్తోంది. ఈ ఆసక్తికరమైన కథ X అనే హ్యాండిల్‌తో పూజ పెట్టిన ఒక పోస్ట్‌తో మొదలవుతుంది. పూజ సోదరుడు ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. అతనికి ఇటీవలే పెళ్లి జరిగింది. ఆ పెళ్లికి సుమారు 110 మంది అతిథులు హాజరయ్యారు. వారిలో కొందరు శుభసూచకంగా 500 రూపాయలు, మరికొందరు 2,000 రూపాయలు ఇవ్వగా, కొందరు సన్నిహితులు 25,000 నుండి 50,000 రూపాయలు ఉన్న పెద్ద కవర్లను అందజేశారు.
పెళ్లి అయిపోయింది, అతిథులు వెళ్లిపోయారు. పెళ్లికొడుకు, అతని కుటుంబం కూర్చుని కవర్లు తెరిచి నోట్లు లెక్కించడం మొదలుపెట్టగానే, వారు నివ్వెరపోయారు. మొత్తం పది లక్షల రూపాయల నగదు పోగైంది. నిజానికి ఈ మొత్తం ప్రభుత్వ గుమాస్తాల ముఖాల్లో ఆనందాన్ని నింపాల్సింది పోయి, వారి నుదుటిపై ఆందోళన రేఖలు కనిపించాయి. పేదరికం ఒక పీడగా మారుతుందేమో, ఆదాయపు పన్ను శాఖ వారు ఈ పది లక్షల రూపాయల నగదుతో తమ ఇంటికే వస్తారేమోనన్న భయం వారిని పట్టి పీడించింది.
ఇప్పుడు ప్రశ్న ఏమిటంటే, చట్టం ఏమి చెబుతుంది? ఈ విషయం సోషల్ మీడియాలో సుదీర్ఘ చర్చకు దారితీసింది. భారత ఆదాయపు పన్ను చట్టం, 1961 లోని సెక్షన్ 56(2)(x) ప్రకారం, వివాహ సందర్భంగా వధువు లేదా వరుడికి లభించే కానుకలకు పన్ను నుండి పూర్తి మినహాయింపు ఉంటుంది. బంధువుల నుండి మాత్రమే కాకుండా, స్నేహితులు, పరిచయస్తుల నుండి లభించిన కానుకలకు కూడా ఇది వర్తిస్తుంది. కానుకల రూపంలో లభించిన నగదు, ఆభరణాలు, వాహనాలు లేదా స్థిరాస్తులపై ఎలాంటి పరిమితి లేకుండా పన్ను మినహాయింపు లభిస్తుంది.
చట్ట ప్రకారం పెళ్లి కానుకల విలువపై ఎలాంటి పరిమితి లేనప్పటికీ, నగదు రూపంలో భారీ మొత్తంలో కానుకలు స్వీకరించినప్పుడు పన్ను సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో మీ బ్యాంక్ ఖాతాలో రూ. 10 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నగదు జమ చేసినట్లయితే, బ్యాంకులు ఆ లావాదేవీని ఆదాయపు పన్ను శాఖకు నివేదిస్తాయి. పెళ్లి కానుకల రూపంలో వచ్చిన రూ. 10 లక్షల కంటే ఎక్కువ నగదును బ్యాంక్‌లో డిపాజిట్ చేసినప్పుడు, ఆ డబ్బు ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో ఆధారాలు చూపాలని ఐటీ శాఖ నోటీసులు జారీ చేసే అవకాశం ఉంది.
My cousin, who works in a government job, received ₹10 lakh in CASH as wedding gifts,
but now he is worried about how the Income Tax Department will look at it.
Around 110 people gave cash gifts at his wedding.
Some gave ₹500, some ₹2,000, while a few gave as much as ₹25,000-₹50,000.
Altogether, he received around ₹10 lakh in cash.
— Pooja (@poojaofficial5) September 28, 2026
తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు:
పెళ్లిలో లభించిన కానుకల వివరాలు, బహుమతులు ఇచ్చిన వారి వివరాలను ఒక డైరీలో రాసి పెట్టుకోవడం మంచిది. పెద్ద మొత్తంలో బహుమతులు ఇచ్చేటప్పుడు నగదు రూపంలో కాకుండా చెక్కులు, డిడిలు లేదా ఆన్‌లైన్ బ్యాంకింగ్ ద్వారా స్వీకరించడం సురక్షితం. బంధువుల నుండి పెద్ద మొత్తంలో ఆస్తులు లేదా నగదు కానుకగా వచ్చినప్పుడు గిఫ్ట్ డీడ్ రాయించుకోవడం వల్ల భవిష్యత్తులో ఆదాయపు పన్ను శాఖ ప్రశ్నలకు సులభంగా సమాధానం ఇవ్వవచ్చు. వివాహ బహుమతులు పన్ను రహితమే అయినప్పటికీ, పెద్ద మొత్తంలో నగదు డిపాజిట్ల విషయంలో ఆదాయపు పన్ను శాఖ నిఘా ఉంటుంది. కాబట్టి చట్టపరమైన చిక్కులు లేకుండా ఉండేందుకు సరైన ఆధారాలను నిర్వహించడం ఎంతో అవసరం.
