Tirumala: తిరుమల శ్రీవారికి రోజూ 45 రకాల నైవేద్యాలు.. పులిహోర నుంచి అర్ధరాత్రి తిరువీసం వరకు ప్రత్యేకతలు తెలుసా?
Tirumala Naivedyam Special Story Telugu: తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారికి ప్రతిరోజూ 45 రకాల ప్రసాదాలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారని తెలుసా? ఉదయం మొదటి గంట నుంచి అర్ధరాత్రి తిరువీసం వరకు స్వామివారికి సమర్పించే ప్రసాదాలు, వాటి ప్రత్యేక పేర్లు, వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయాల విశేషాలు ఆసక్తికరం.
Updated on: Nov 15, 2026 | 6:14 PM
Tirumala Naivedyam Special Story Telugu: తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారికి ప్రతిరోజూ వివిధ రకాల అన్నప్రసాదాలు, పిండి వంటలు, తీపి పదార్థాలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ఉదయం, మధ్యాహ్నం, రాత్రి వేళల్లో నిర్వహించే నైవేద్య కైంకర్యాల్లో ఒక్కో సమయానికి ఒక్కో ప్రత్యేకమైన ప్రసాదాన్ని సమర్పించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. భక్తులు ఎంతో ఇష్టంగా స్వీకరించే పులిహోర, పొంగలి, లడ్డు, వడ వంటి ప్రసాదాల వెనుక ప్రాచీన వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయాలు దాగి ఉన్నాయి.
ప్రసాదాల వెనుక వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయాలు
తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంలో నైవేద్యాలను వైఖానస ఆగమ శాస్త్రం ప్రకారం సిద్ధం చేస్తారు. ఆలయ పోటులో అత్యంత పవిత్రతతో, సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో ప్రసాదాలను తయారు చేస్తారు. వీటి తయారీలో ఉపయోగించే పదార్థాలు, పాత్రలు, వంట విధానాలకు ప్రత్యేక నియమాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా శ్రీవారి నైవేద్యాల్లో ఎండుమిర్చి, పచ్చిమిర్చికి బదులుగా నల్లమిరియాలను ఉపయోగించడం విశేషం. వైఖానస సంప్రదాయంలో పులిహోరను ‘తింత్రిణీరసాన్నం’, నెయ్యి పొంగలిని ‘ముద్గాన్నం’, బెల్లం అన్నాన్ని ‘గుడాన్నం’, మిరియాల అన్నాన్ని ‘మరీచ్యాన్నం’, వడను ‘మాషాపూపం’, దోశను ‘చక్రప్పం’ అని పిలుస్తారు.
శ్రీవారికి నిత్యం 45 రకాల ప్రసాదాలు
తిరుమల శ్రీవారికి ప్రతిరోజూ మొత్తం 45 రకాల ప్రసాదాలను నైవేద్యంగా సమర్పించడం విశేషం. వీటిలో 20 రకాల అన్నప్రసాదాలు కాగా, మిగిలినవి పణ్యారములు అంటే పిండి వంటలు, ఇతర పదార్థాలు.
ఉదయం నైవేద్యం.. ఈ ప్రసాదాలు ప్రత్యేకం
ఆలయంలో మొదటి గంట అనంతరం ఉదయం నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. ఈ సమయంలో మాత్రాన్నం, ముద్గాన్నం (నెయ్యి పొంగలి), తింత్రిణీరసాన్నం (పులిహోర), దధ్యోదనం (పెరుగన్నం), గుడాన్నం (బెల్లం అన్నం), శాకాన్నం (కదంబం అన్నం), శర్కరాన్నం (రవ్వకేసరి) వంటి పదార్థాలను స్వామివారికి నివేదిస్తారు. వీటితో పాటు లడుకం (లడ్డు), మాషాపూపం (వడ), గుడప్పం (అప్పం), చక్రప్పం (దోశ) వంటి నాలుగు రకాల పిండి వంటలను కూడా సమర్పిస్తారు.
మధ్యాహ్నం రాజభోగం.. శ్రీవారికి ప్రత్యేక నైవేద్యం
రెండో గంట అనంతరం మధ్యాహ్న నైవేద్యాన్ని రాజభోగంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సమయంలో శుద్ధాన్నం (తెల్ల అన్నం), పులిహోర, గుడాన్నం, దధ్యోదనం, శీరా లేదా శక్కరభాత్ వంటి ప్రసాదాలను స్వామివారికి సమర్పిస్తారు.
రాత్రి శయనభోగం.. మిరియాల అన్నం ప్రత్యేకత
మూడో గంట అనంతరం రాత్రి వేళ శయనభోగ నైవేద్యాన్ని నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా మరీచ్యాన్నం (మిరియాల అన్నం), చక్రప్పం (దోశ), లడుకం (లడ్డు), మాషాపూపం (వడ), శర్కరాన్నం వంటి ప్రసాదాలను నివేదిస్తారు.
అర్ధరాత్రి తిరువీసం.. ఏకాంత సేవలో పాలు, పండ్లు
సాయంకాల ఆరాధనలో భాగంగా గర్భాలయాన్ని శుభ్రపరిచి, స్వామివారిని తాజా పుష్పాలతో అలంకరిస్తారు. అనంతరం నిర్వహించే కైంకర్యాల్లో భాగంగా అర్ధరాత్రి సమయంలో ‘తిరువీసం’ అనే ప్రత్యేక నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. ఇందులో తెల్ల అన్నంతో పాటు బెల్లంతో తయారు చేసిన తీపి గుడాన్నం ఉంటుంది. రోజులో చివరిగా నిర్వహించే ఏకాంత సేవలో స్వామివారికి వెచ్చని పాలు, కాలానుగుణంగా లభించే పండ్ల ముక్కలు, నెయ్యిలో వేయించిన ఎండు పండ్లను సమర్పిస్తారు.
ఆగమ సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నైవేద్యాలు
తిరుమల శ్రీవారికి సమర్పించే ప్రతి నైవేద్యానికి ఒక ప్రత్యేకత, పేరు, తయారీ విధానం, సమర్పించే సమయం ఉన్నాయి. భక్తులు ప్రసాదంగా స్వీకరించే పులిహోర, పొంగలి, వడ, అప్పం వంటి పదార్థాల వెనుక శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి. ఈ నైవేద్య కైంకర్యాలు తిరుమల ఆలయ ఆధ్యాత్మిక వైభవాన్ని, ప్రాచీన ఆచార వ్యవహారాలను ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
(Disclaimer: ఈ కథనం తిరుమల ఆలయ సంప్రదాయాలు, ఆగమ ఆచారాలకు సంబంధించిన సమాచారం ఆధారంగా రూపొందించబడింది. నైవేద్య విధానాల్లో మార్పులు ఉండవచ్చు.)
