తిరగలి.. మరచిపోతున్న సంప్రదాయం.. ఆరోగ్యానికి సహజ వ్యాయామం!
ఒకప్పుడు ప్రతి ఇంట్లో కనిపించిన తిరగలి (ఇసుర్రాయి) నేడు అంతరించిపోతున్న సంప్రదాయంగా మారింది. ధాన్యాలను పిండి చేసే ఈ రాతి పరికరం ఒకవైపు సహజ వ్యాయామాన్ని అందించగా, మరోవైపు గ్రామీణ సంస్కృతి, స్వయం సమృద్ధికి ప్రతీకగా నిలిచింది. .. .. ..
ఒకప్పుడు ప్రతి గ్రామీణ ఇంట్లో కనిపించే తిరగలి (ఇసుర్రాయి) నేడు మ్యూజియంలలో, కొద్దిమంది పెద్దల జ్ఞాపకాలలో మాత్రమే మిగిలిపోతోంది. విద్యుత్ గ్రైండర్లు, ఫ్లోర్ మిల్లులు అందుబాటులోకి రావడంతో ఈ సంప్రదాయ రాతి పరికరం వాడకం దాదాపు కనుమరుగైంది. ఎక్కడో మారుమూల ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లో గిరిజనులు మాత్రమే ప్రస్తుతం వీటిని ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే తిరగలి కేవలం ధాన్యాన్ని పిండిగా మార్చే సాధనం మాత్రమే కాదు.. ఆరోగ్యం, సంప్రదాయం, కుటుంబ జీవన విధానానికి ప్రతీకగా కూడా నిలిచింది.
తిరగలిలో రెండు గుండ్రటి రాళ్లు ఉంటాయి. కింది రాయి స్థిరంగా ఉండగా, పై రాయికి అమర్చిన చెక్క హ్యాండిల్ను తిప్పుతూ మధ్యలో ధాన్యాన్ని వేస్తారు. రెండు రాళ్ల మధ్య ధాన్యం నలిగి పిండి తయారవుతుంది. జొన్నలు,
పెసర్లు, రాగులు, సజ్జలు, గోధుమలు, కందులు వంటి ధాన్యాలను ఇంట్లోనే తాజాగా పిండి చేసుకునే అవకాశం దీనివల్ల ఉండేది.
ఆధునిక వ్యాయామ పరికరాలు లేని కాలంలో తిరగలి తిప్పడం కూడా రోజువారీ శారీరక శ్రమలో భాగంగా ఉండేది. దీన్ని తిప్పే క్రమంలో చేతులు, భుజాలు, ఛాతీ, వీపు, నడుము కండరాలు పనిచేస్తాయి. క్రమం తప్పకుండా ఈ పని చేయడం వల్ల శరీరానికి సహజమైన వ్యాయామం లభించేది. అయితే ఇది ప్రత్యేక వైద్య చికిత్స లేదా శాస్త్రీయంగా నిర్ధారిత వ్యాయామ పద్ధతి కాదని గుర్తుంచుకోవాలి. సరైన భంగిమలో చేయకపోతే కీళ్లపై ఒత్తిడి పడే అవకాశం కూడా ఉంటుంది.
తిరగలికి ఆరోగ్య పరమైన కోణమే కాదు, సాంస్కృతిక విలువ కూడా ఉంది. తెల్లవారుజామున మహిళలు తిరగలి తిప్పుతూ జానపద గీతాలు పాడడం, కుటుంబ సభ్యుల కోసం తాజా పిండి సిద్ధం చేయడం గ్రామీణ జీవనశైలిలో భాగంగా ఉండేది. అందుకే తెలుగు జానపద సాహిత్యంలో తిరగలి పాటలు అనే ప్రత్యేక ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది.
నేడు యంత్రాల వల్ల పని సులభమైనా, తిరగలి మన పూర్వీకుల జీవనశైలి, స్వయం సమృద్ధి, సహజ శారీరక శ్రమకు ఒక గుర్తుగా నిలిచిపోయింది. సంప్రదాయాన్ని కాపాడుకోవడం అంటే పాత వస్తువులను భద్రపరచడమే కాదు.. వాటి వెనుక ఉన్న జీవన విలువలను, ఆరోగ్య సందేశాలను కూడా తర్వాతి తరాలకు అందించడమే.