Dhanteras: ధంతేరస్ రోజున యమదీపం ఎందుకు వెలిగిస్తారు? దీని వెనుక ఉన్న పౌరాణిక కథ ఇదే!
Dhanteras Yama Deepam Significance Telugu: ధంతేరస్ రోజున లక్ష్మీదేవి, కుబేరుడి పూజలతో పాటు యమరాజు పేరు మీద కూడా దీపం వెలిగిస్తారు. అసలు ఈ యమదీపం ఎందుకు వెలిగిస్తారు? దీని వెనుక ఉన్న పౌరాణిక కథ ఏమిటి? ఇంటి బయట ఏ దిశలో దీపం పెట్టాలి? ఆసక్తికరమైన విషయాలు తెలుసుకుందాం.
Dhanteras Yama Deepam Significance Telugu: ధంతేరస్ పండుగను ధన్వంతరి దేవుడు, లక్ష్మీదేవి, కుబేరుడి ఆరాధనకు ప్రత్యేకమైన రోజుగా భావిస్తారు. ఈ రోజున ప్రజలు తమ ఇళ్లలో సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సు కలగాలని ప్రార్థిస్తారు. అయితే ధంతేరస్‌కు మరో ముఖ్యమైన సంప్రదాయం కూడా ఉంది. అదే యమదీపదానం. మృత్యుదేవుడైన యమరాజు పేరు మీద ఇంటి బయట దీపం వెలిగించడం ఈ పండుగలో ఎంతో విశిష్టమైన ఆచారంగా కొనసాగుతోంది. హిందూ మత విశ్వాసాల ప్రకారం, ధంతేరస్ రోజు సాయంత్రం యమరాజు పేరు మీద దీపం వెలిగిస్తే కుటుంబ సభ్యులకు అకాల మరణ భయం తొలగి, దీర్ఘాయువు లభిస్తుందని నమ్ముతారు. ఈ సంప్రదాయాన్ని యమ దీపదానం లేదా యమ దీపక్ అని పిలుస్తారు. అయితే ఈ ఆచారం వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన పౌరాణిక కథ ఉంది.
యమదీపం వెలిగించడం వెనుక ఉన్న పౌరాణిక కథ ఇదే!
పురాణ గాథల ప్రకారం.. ఒక రాజుకు కుమారుడు జన్మిస్తాడు. అయితే ఆ యువరాజు జాతకాన్ని పరిశీలించిన జ్యోతిష్యులు అతని జీవితంలో ఒక ప్రమాదం పొంచి ఉందని చెబుతారు. వివాహమైన నాలుగో రోజే పాము కాటు కారణంగా అతను మరణిస్తాడని జోస్యం చెబుతారు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న రాజు, రాణి తీవ్ర ఆందోళనకు గురవుతారు. తమ కుమారుడిని ఆ ప్రమాదం నుంచి కాపాడేందుకు ఎన్నో జాగ్రత్తలు తీసుకుంటారు. కాలక్రమేణా యువరాజు పెరిగి పెద్దవాడై వివాహం చేసుకుంటాడు. జ్యోతిష్యులు చెప్పినట్లుగానే పెళ్లయిన నాలుగో రోజు రానే వస్తుంది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న యువరాజు భార్య తన భర్త ప్రాణాలను కాపాడాలని నిర్ణయించుకుంటుంది.
దీపాల వెలుగుతో యముడిని అడ్డుకున్న యువరాణి!
ఆ రోజు రాత్రి యువరాణి తన భర్తను నిద్రపోకుండా జాగ్రత్తపడుతుంది. రాజభవనం ప్రధాన ద్వారం వద్ద బంగారు, వెండి ఆభరణాలు, విలువైన వస్తువులను కుప్పగా పోస్తుంది. వాటితో పాటు ఇంటి నిండా దీపాలు వెలిగిస్తుంది. రాత్రంతా భర్తకు కథలు చెబుతూ, పాటలు పాడుతూ అతడిని మేల్కొని ఉండేలా చేస్తుంది. యువరాజు ప్రాణాలను తీసుకెళ్లేందుకు యమరాజు పాము రూపంలో అక్కడికి వస్తాడని కథనం. అయితే ద్వారం వద్ద ఉన్న బంగారు, వెండి ఆభరణాల మెరుపులు, దీపాల ప్రకాశం కారణంగా యముడి కళ్లకు ఏమీ కనిపించదు. లోపలికి వెళ్లే మార్గం కనిపించకపోవడంతో అతను ద్వారం వద్దే ఉండిపోతాడు. మరోవైపు యువరాణి పాడుతున్న పాటలు, చెబుతున్న కథలు వింటూ రాత్రంతా గడుపుతాడు. చివరకు తెల్లవారుజామున యమరాజు అక్కడి నుంచి తిరిగి వెళ్లిపోతాడు. దీంతో యువరాజు ప్రాణాలు నిలుస్తాయని పురాణ గాథ చెబుతుంది. ఈ కథ ఆధారంగానే ధంతేరస్ రోజున యమరాజు పేరు మీద దీపం వెలిగించే సంప్రదాయం ప్రారంభమైందని విశ్వసిస్తారు.
ధంతేరస్ రోజున యమదీపాన్ని ఎక్కడ వెలిగించాలి?
మత విశ్వాసాల ప్రకారం యమరాజు దక్షిణ దిశకు అధిపతి. అందుకే ధంతేరస్ రోజు సాయంత్రం ఇంటి ప్రధాన ద్వారం వెలుపల దక్షిణ దిశ వైపు దీపం వెలిగిస్తారు. ఈ దీపాన్ని యముడికి సమర్పిస్తూ కుటుంబ సభ్యుల ఆయురారోగ్యాలు, క్షేమం కోసం ప్రార్థిస్తారు. ఇలా చేయడం వల్ల యమధర్మరాజు అనుగ్రహం లభించి, కుటుంబానికి అకాల మరణ భయం తొలగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. స్కంద పురాణంలో కూడా కార్తీక మాస కృష్ణ పక్ష త్రయోదశి సాయంత్రం ఇంటి బయట యముడి పేరుతో దీపదానం చేయడం గురించి ప్రస్తావన ఉన్నట్లు చెబుతారు. అందుకే లక్ష్మీదేవి, కుబేరుడి పూజలతో పాటు యమదీపదానానికి కూడా ధంతేరస్ రోజున ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
(Disclaimer: ఈ కథనం హిందూ మత విశ్వాసాలు, పురాణ గాథలు, సంప్రదాయాల ఆధారంగా అందించబడింది. ప్రాంతాలను బట్టి ఆచారాలు, పూజా విధానాల్లో మార్పులు ఉండవచ్చు.)