బ్యాంక్, హోటల్, జిమ్.. ఎక్కడపడితే అక్కడ ఆధార్ జిరాక్స్ ఇస్తున్నారా? మీకు తెలియాల్సిన కీలక చట్టాలు ఇవే!

ఒక సగటు పౌరుడు తన జీవితంలో ఎన్ని చోట్ల ఆధార్ కార్డ్ (Aadhaar Card) జిరాక్స్ కాపీలను సమర్పించాడో లెక్కపెట్టడం దాదాపు అసాధ్యం. బ్యాంకు ఖాతా, సిమ్ కార్డు, గ్యాస్ కనెక్షన్, చివరకు జిమ్ సభ్యత్వం లేదా హోటల్ గది లాగిన్ వరకు ప్రతిచోటా ఆధార్ జిరాక్స్ ఇవ్వడం నిత్యకృత్యమైపోయింది. అసలు ఎవరికి ఆధార్ డిమాండ్ చేసే హక్కు ఉంది? చట్టం ఏం చెబుతోంది? పౌరుల భద్రతకు ఉన్న అవకాశాలేమిటి? అనే అంశాలపై విశ్లేషణాత్మక వివరాలను ఈ కథనంలో తెలుసుకుందాం..

ఆధార్ అంటే ఏమిటి?

ఆధార్ అనేది 12 అంకెల విశిష్ట సంఖ్య (Unique Identity Number), ఇది వ్యక్తి వేలిముద్రలు, ఐరిస్ (కంటిపాప) స్కాన్, ఫోటోగ్రాఫ్‌లతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది.

గుర్తింపు మాత్రమే – పౌరసత్వం కాదు: ఆధార్ అనేది కేవలం ఒక వ్యక్తి ‘గుర్తింపు’ నిరూపణ (Identity) మాత్రమే. ఇది పౌరసత్వానికి (Citizenship) లేదా నివాస ధ్రువీకరణకు (Domicile) ఆధారక్షేత్రం కాదు.

సుప్రీంకోర్టు స్పష్టత: భారత పౌరులతో పాటు దేశంలో నివసించే నివాసితులందరికీ (Residents) ఆధార్ జారీ చేస్తారు. బీహార్ ఓటర్ల జాబితా వివాదం సమయంలోనూ ఆధార్ అనేది పౌరసత్వానికి ఖచ్చితమైన ఆధారం కాదని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

ఇవి కూడా కాదు: ఆధార్ అనేది ఓటరు కార్డు కాదు, పాస్‌పోర్టు కానే కాదు. అంతేకాకుండా ఎన్‌రోల్‌మెంట్ సమయంలో చెప్పిన వివరాల ఆధారంగా నమోదవుతుంది కాబట్టి పుట్టిన తేదీకి కూడా పూర్తి ఆధారంగా పరిగణించలేము.

2018 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు (పుట్టస్వామి కేసు):

26 సెప్టెంబర్ 2018న జస్టిస్ కె.ఎస్. పుట్టస్వామి కేసులో అత్యున్నత నాయస్థానం ఆధార్ చెల్లుబాటును సమర్థిస్తూనే, కొన్ని కఠినమైన నిబంధనలు విధించింది:

ఆచరణలో సమస్యలు – బయోమెట్రిక్స్ విఫలమవ్వడం:

అలవాటుగా మారిన కాపీల సేకరణ: చట్టంలో మార్పులు వచ్చినా, కౌంటర్ల వద్ద అలవాట్లు మారలేదు. క్లర్కులు అడగడం, పౌరులు ఆలోచించకుండా జిరాక్స్ కాపీలు ఇవ్వడం ఒక నిరంతర ప్రక్రియగా మారింది.

శారీరక శ్రమ చేసేవారి అవస్థలు: దశాబ్దాల తరబడి రాళ్లు కొట్టడం, పొలాల్లో కష్టపడటం వల్ల చేతి వేలిముద్రలు అరిగిపోయిన పేదవారి బయోమెట్రిక్‌లను యంత్రాలు చదవలేకపోతున్నాయి. దీనివల్ల వారి తప్పు లేకపోయినా రేషన్ షాపులు లేదా పెన్షన్ కౌంటర్ల వద్ద అర్హులైన పేదలకు హక్కులు దక్కక ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి.

మీ ఆధార్ సురక్షితంగా ఉంచుకోవడం ఎలా? (Biometric Lock):

అనవసరంగా ఆధార్ జిరాక్స్ కాపీలు ఇవ్వడం వల్ల దుర్వినియోగం అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

పౌరులు UIDAI (Unique Identification Authority of India) అధికారిక వెబ్‌సైట్ లేదా ‘mAadhaar’ యాప్ ద్వారా తమ బయోమెట్రిక్స్ (వేలిముద్రలు, ఐరిస్)ను లాక్ (Lock) చేసుకోవచ్చు.

బయోమెట్రిక్స్‌ను లాక్ చేస్తే, మీరు మళ్లీ అన్‌లాక్ చేసేంత వరకు మీ అనుమతి లేనిదే వేలిముద్రల ఆధారంగా ఎలాంటి ఆథెంటికేషన్ జరగదు.

అవసరమైన చోట పూర్తి ఆధార్ సంఖ్య కాకుండా మాస్క్‌డ్ ఆధార్ (Masked Aadhaar) ఉపయోగించడం సురక్షితం.

ఆధార్ ప్రయోజనకరమైన సాంకేతికత అయినప్పటికీ, ఎక్కడ పడితే అక్కడ ప్రతి చిన్న దానికి ఆధార్ ఇవ్వడం మానేసి పౌరులు తమ వ్యక్తిగత డేటా భద్రత పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండటం మంచిది.