చదువుపై ఆసక్తి లేక కాదు.. పాఠశాలలో టాయిలెట్ లేక బాలికలు బడి మానేస్తున్నారా?
పాఠశాలల్లో బాలికలకు ప్రత్యేక మరుగుదొడ్లు, నీటి వసతి, పరిశుభ్రత లేకపోవడం వారి చదువుపై ప్రభావం చూపుతోంది. బహిష్టు సమయంలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులు, రవాణా సమస్యలు, భద్రతా ఆందోళనలు, ఆర్థిక పరిస్థితులు బాలికలు మధ్యలోనే చదువు మానేయడానికి కారణమవుతున్నాయి. ఈ సమస్యలకు ఆచరణాత్మక పరిష్కారాలు ఏమిటో తెలుసుకుందాం..
పద్నాలుగు సంవత్సరాల ఒక గ్రామీణ బాలిక నెలకు కొన్ని రోజులు బడికి వెళ్లడం మానేస్తుంది. దానికి గల అసలు కారణాన్ని ఆమె ఎవరికీ స్పష్టంగా చెప్పదు. ఉపాధ్యాయులు ఆమెకు చదువుపై ఆసక్తి లేదనుకుంటారు.. తల్లిదండ్రులు కూడా అలాగే భావిస్తారు. కానీ అసలు నిజం అందరూ అనుకునేదానికంటే చాలా చిన్నది, తక్షణమే పరిహరించదగినది.. ఆమె చదివే పాఠశాలలో శుభ్రమైన, భద్రత కలిగిన బాలురకు వర్తించని ‘బాలికల ప్రత్యేక మరుగుదొడ్డి’ లేదు. బహిష్టు (పీరియడ్స్) సమయంలో తరగతి గదిలో తోటి విద్యార్థుల మధ్య ఇబ్బంది పడటం కంటే ఇంట్లోనే ఉండిపోవడాన్ని ఆ అమ్మాయి ఎంచుకుంటుంది.
ఈ ఒక చిన్న సదుపాయ లేమి వెనుక దేశవ్యాప్త విద్యా వ్యవస్థలోని ఒక పెద్ద విచారకరమైన నిజం దాగి ఉంది. యునెస్కో (UNESCO Institute for Statistics) తాజా గణాంకాల ప్రకారం.. భారతదేశంలో దాదాపు 40 శాతం మంది బాలికలు 10వ తరగతి పూర్తికాకముందే బడి మానేస్తున్నారు (డ్రాపౌట్ అవుతున్నారు). బాలబాలికల చదువులో లింగ వివక్ష అనేది కేవలం గతం మాత్రమేనని భావించే ప్రతి ఒక్కరినీ ఈ సంఖ్య ఆలోచింపజేయక తప్పదు.
బడి మానేయడానికి కారణమవుతున్న ప్రధాన ప్రతిబంధకాలు:
ప్రాథమిక స్థాయి నుంచి సెకండరీ స్థాయికి (9, 10వ తరగతులు) మారే సున్నితమైన వయసులోనే బాలికలు ఎక్కువగా పాఠశాలలకు దూరమవుతున్నారు. దీనికి కొన్ని ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి:
పరిశుభ్రత – మరుగుదొడ్ల కొరత: బహిష్టు సమయంలో నీటి వసతి, ప్రైవసీ కలిగిన మరుగుదొడ్లు లేకపోవడం వల్ల బాలికలు ప్రతి నెలా కొన్ని రోజులు బడికి హాజరుకాలేకపోతున్నారు. ఈ గైర్హాజరు క్రమంగా పెరిగి, వారి చదువులో వెనుకబడి చివరికి బడి మానేసేలా చేస్తోంది.
దూరం – భద్రతా ఆందోళనలు: హైస్కూళ్లు ఇళ్లకు 5 కిలోమీటర్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉండటం, సరైన రవాణా వసతులు లేకపోవడం, ప్రయాణ మార్గాల్లో ఎదురయ్యే వేధింపులు (ఈవ్ టీజింగ్) వల్ల తల్లిదండ్రులు తమ కుమార్తెల భద్రతపై ఆందోళన చెంది చదువు ఆపేస్తున్నారు.
బాల్యవివాహాల ముప్పు: ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే బాల్యవివాహాల్లో మూడో వంతు భారత్‌లోనే నమోదవుతున్నాయి. గుడ్ న్యూస్ ఏమిటంటే.. బాలిక సెకండరీ చదువు పూర్తి చేసే ప్రతి అదనపు సంవత్సరం ఆమె బాల్యవివాహం జరిగే అవకాశాన్ని 6 శాతం తగ్గిస్తుందని ‘గర్ల్స్ నాట్ బ్రైడ్స్’ పరిశోధన తెలిపింది. చదువు ఆగిపోతే బాల్యవివాహాల ముప్పు పెరుగుతుంది.
ఆర్థిక భారాలు – గృహ శ్రమ: పేద కుటుంబాల్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులు వచ్చినప్పుడు, ఇంట్లోని చిన్న పిల్లల సంరక్షణ, గృహ పనుల భారం బాలికలపైనే పడుతోంది. పరిమిత వనరులు ఉన్నప్పుడు కుమారుడి చదువుకు ఇచ్చే ప్రాధాన్యత కుమార్తెకు దక్కడం లేదు.
పరిష్కారాలు అసాధ్యమైనవి కావు!
సమాజంలో ఉన్న అన్ని మూఢనమ్మకాలు లేదా సామాజిక దృక్పథాలు ఒకేసారి మారాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్ని ఆచరణాత్మక చర్యల ద్వారా ఈ సమస్యలను అధిగమించవచ్చు:
ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్: పాఠశాలల్లో నీటి వసతితో కూడిన ప్రత్యేక మరుగుదొడ్లను నిర్మించడం ఒక భౌతిక సదుపాయాల పరిష్కారం.
రవాణా సదుపాయం: సురక్షితమైన ఉచిత బస్సు ప్రయాణం లేదా సైకిళ్ల పంపిణీ రవాణా సమస్యను తీరుస్తుంది.
ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు: బాలికల బడి హాజరు ఆధారంగా నగదు బదిలీ పథకాలు, స్కాలర్‌షిప్‌లు అందించడం వల్ల చదువు కొనసాగించడం కుటుంబాలకు ఆర్థిక భారంగా మారదు.
ఆలోచించాల్సిన విషయం:
ఆరంభంలో చెప్పుకున్న 14 ఏళ్ల బాలిక సమస్యకు కారణం చదువుపై అమితమైన నిర్లక్ష్యం కానే కాదు. ప్రతి నెలా ఒక నిర్దిష్టమైన సమయంలో ఎదురయ్యే ఒక చిన్న భౌతిక అవరోధాన్ని, పరిష్కరించదగిన సమస్యగా కాకుండా తట్టుకోవాల్సిన శిక్షగా భావించడమే అసలు లోపం.
ఒక పౌరుడిగా, సమాజంగా మనం వేసుకోవాల్సిన ప్రశ్న: బాలికల విద్య ప్రాముఖ్యత గురించి ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం కాదు.. మీ ఊరిలోని పాఠశాలలో అమ్మాయిలకు పనిచేసే మరుగుదొడ్డి ఉందా? పాఠశాలకు వెళ్లే మార్గం సురక్షితంగా ఉందా? ఈ ఆచరణాత్మక ప్రతిబంధకాలను మనం గుర్తించి పరిష్కరిస్తున్నామా లేదా అనేదే అసలైన ప్రశ్న..!