Golconda Fort Secrets: కోహినూర్ వజ్రం నుంచి కోట పతనం వరకు.. గోల్కొండ కోట చరిత్రలో దాగిన ఆసక్తికర రహస్యాలు!

Hyderabad Golconda Fort Secrets: హైదరాబాద్‌కు గర్వకారణమైన గోల్కొండ కోట కేవలం ఒక చారిత్రక కట్టడం మాత్రమే కాదు. ఇది వజ్రాల వ్యాపారం, అద్భుతమైన ఇంజనీరింగ్, వీరోచిత ప్రతిఘటన, చివరకు ద్రోహం వంటి ఎన్నో కథలకు నిలయం. ఈ కోట మట్టిగోడల నుండి పటిష్టమైన దుర్గంగా మారిన ప్రయాణం, మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబును సైతం ఎనిమిది నెలల పాటు నిలువరించిన వైనం ఆసక్తికరం. అయితే పురాణాలు, పురావస్తు శాఖ నివేదికల ప్రకారం..

మొదటి అడుగులు: కాకతీయుల మట్టికోట

ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న ఈ భారీ గ్రానైట్ కోట 13వ శతాబ్దంలో కాకతీయుల పాలనలో ఒక సాధారణ మట్టికోటగా మొదలైంది. ఒక గొర్రెల కాపరి కొండపై దేవతా విగ్రహాన్ని కనుగొనడంతో, రాజు రుద్రదేవుడు అక్కడ గుడి కట్టించి, రక్షణ కోసం మట్టిగోడలతో కోటను నిర్మించాడని ప్రతీతి. గొర్రెల కాపరి కథనం కారణంగా ఇది మొదట గొల్లకొండగా పిలవబడి, కాలక్రమేణా గోల్కొండగా రూపాంతరం చెందింది. కాకతీయుల అనంతరం ముసునూరి నాయకుల, బహమనీ సుల్తానుల ఆధీనంలోకి వెళ్ళినప్పటికీ, గోల్కొండ అసలైన పరివర్తన 1518లో కుతుబ్ షాహీల ఆవిర్భావంతో మొదలైంది. సుల్తాన్ కులీ కుతుబ్ ఉల్ ముల్క్ బహమనీ సామ్రాజ్యం నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకొని గోల్కొండను తన రాజధానిగా చేసుకున్నాడని చెబుతారు.

కుతుబ్ షాహీల అజేయ దుర్గం:

కుతుబ్ షాహీ పాలకులు గోల్కొండను శత్రువులు కలలో కూడా ఊహించలేనంత పటిష్టంగా తీర్చిదిద్దారు. ముఖ్యంగా ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా, మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా హయాంలో మట్టికోట స్థానంలో భారీ గ్రానైట్ గోడలు వెలిశాయి. కోట చుట్టూ దాదాపు 10 కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో మూడు అంచెల రక్షణ వలయం, ఎనిమిది భారీ ప్రవేశ ద్వారాలు, 87 బురుజులు నిర్మించి ఉన్నాయి. శత్రువుల ఏనుగులు నేరుగా గేట్లను ఢీకొట్టకుండా జిగ్-జాగ్ మార్గాలు, గేట్లకు పదునైన ఇనుప గునపాలు ఏర్పాటు చేశారు. గోడల పైనుంచి శత్రువులపై వేడి నూనె, మరిగే నీళ్ళు పోయడానికి రంధ్రాలు ఉండేవి. ఆ కాలంలో గోల్కొండను ముట్టడించడం దాదాపు అసాధ్యం.

వజ్రాలకు ప్రపంచ కేంద్రం:

గోల్కొండ అనగానే ప్రపంచానికి గుర్తొచ్చేది వజ్రాలు. నిజానికి కోట లోపల వజ్రాల గనులు లేవు. కృష్ణా నది పరివాహక ప్రాంతంలోని కొల్లూరు, పరిటాల వంటి గనుల నుండి తవ్విన అపురూపమైన వజ్రాలన్నీ గోల్కొండ మార్కెట్‌కే వచ్చేవి. అప్పట్లో వజ్రాలను కోయడానికి, పాలిష్ చేయడానికి, అంతర్జాతీయ వ్యాపారం చేయడానికి గోల్కొండ ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ కేంద్రంగా ఉండేది. ప్రపంచ చరిత్రను మార్చిన కోహినూర్ వజ్రం, నేడు వాషింగ్టన్‌లో ఉన్న బ్లూ హోప్ డైమండ్, ఇరాన్ ఖజానాలోని దరియా-ఇ-నూర్, ఫ్రాన్స్ రాచరిక రీజెంట్ డైమండ్ వంటివి గోల్కొండ నుంచే వెళ్లాయి. ఫ్రెంచ్ యాత్రికుడు జీన్ బాప్టిస్ట్ టవర్నియర్ తన యాత్రా విశేషాల్లో గోల్కొండ వీధుల్లో వజ్రాలు, ముత్యాలు రాశులుగా పోసి బహిరంగంగా అమ్మేవారని పేర్కొన్నాడు. ఆ సమయంలో గోల్కొండ ప్రపంచంలోని అత్యంత ధనిక నగరాల్లో ఒకటిగా విలసిల్లింది.

అద్భుతమైన సాంకేతిక, ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యాలు:

గోల్కొండ కోట నిర్మాణంలోని అకాస్టిక్ ఇంజనీరింగ్ నేటికీ ఇంజనీర్లను ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. ఫతే దర్వాజా వద్ద చప్పట్లు కొడితే, ఆ శబ్దం దాదాపు కిలోమీటరు దూరంలోని కొండపై ఉన్న బాలాహిస్సార్ దర్బార్ హాల్‌కి స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది. ఇది కేవలం వినోదం కోసం కాదు, శత్రువుల దాడిని హెచ్చరించే అత్యున్నత రక్షణ వ్యవస్థగా పనిచేసింది. దర్వాజా గుమ్మటాన్ని నిర్మించిన కోణాలు, గోడల మందం, గాలి ప్రసరించే మార్గాలు శబ్దాన్ని పైకి పంపేలా రూపొందించారు. అలాగే, 400 అడుగుల ఎత్తున ఉన్న కొండపైకి నీటిని చేర్చడానికి పర్షియన్ వీల్స్, అనగా రహట్ వ్యవస్థను ఉపయోగించారు. ఎద్దుల సహాయంతో చక్రాలను తిప్పుతూ, మట్టి పైపులు, కాలువలు, రిజర్వాయర్ల ద్వారా నీటిని మెట్లు మెట్లుగా కొండపైకి ఎక్కించారు. రాచరిక స్నానఘట్టాలు, ఉద్యానవనాలు, ఫౌంటెన్లకు నిరంతరం నీరు సరఫరా అయ్యేది.

ఇది కూడా చదవండి: Bank Loan: గ్యారంటర్‌గా ఉన్నారని మీ పెన్షన్ ఖాతా నుండి లోన్ రికవరీ చేయవచ్చా? హైకోర్టు సంచలన తీర్పు!

సాంస్కృతిక స్వర్ణయుగం:

కుతుబ్ షాహీల పాలన కళలు, సంస్కృతికి నిజమైన స్వర్ణయుగం. వీరు తెలుగు భాషను ప్రేమించి, ఆదరించారు. ఇబ్రహీం కుతుబ్ షాను స్థానిక తెలుగు ప్రజలు, కవులు మల్కిభరాముడు అని పిలిచేవారు. ఆయన ఆస్థానంలో ఎందరో తెలుగు కవులకు సత్కారాలు జరిగాయి. హిందూ-ముస్లిం సాంస్కృతిక ఐక్యతకు (గంగా-జముని తెహజీబ్) గోల్కొండ కేంద్రంగా నిలిచింది. చివరి పాలకుడైన అబుల్ హసన్ తానీషా కాలంలో మాదన్న, అక్కన్న అనే ఇద్దరు హిందూ సోదరులు అత్యున్నత మంత్రులుగా పాలన సాగించారు. భద్రాచలం రామాలయాన్ని నిర్మించిన కంచర్ల గోపన్న, అనగా భక్త రామదాసు చరిత్ర కూడా గోల్కొండతో ముడిపడి ఉంది. రామదాసును బంధించిన జైలు గది, ఆయన చెక్కిన శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు, హనుమంతుడి చిత్రాలు ఇప్పటికీ సందర్శకులను ఆకట్టుకుంటాయి.

ఔరంగజేబు ముట్టడి, ద్రోహం ద్వారా పతనం:

గోల్కొండ చరిత్రలోనే అత్యంత నాటకీయమైన ఘట్టం 1687లో మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు ముట్టడితో జరిగింది. లక్షలాది మంది మొఘల్ సైన్యంతో ఎనిమిది నెలల పాటు కోటను ముట్టడించినా, ఔరంగజేబు గోల్కొండను బలవంతంగా ఓడించలేకపోయాడు. మొఘలుల ఫిరంగి గుళ్ళు కోట గోడలను ఏమీ చేయలేకపోయాయి. వారి సొరంగాల ద్వారా దాడి ప్రయత్నాలు బెడిసికొట్టి వందల మంది సైనికులు మరణించారు. మొఘల్ శిబిరంలో ఆకలి, అంటువ్యాధులు ప్రబలాయి. యుద్ధరంగంలో గోల్కొండను ఓడించడం అసాధ్యమని గ్రహించిన ఔరంగజేబు నయవంచనను ఆశ్రయించాడు. కోటలోని సైనిక కమాండర్లలో ఒకడైన అబ్దుల్లా ఖాన్ పన్నీకి భారీగా లంచం ఆశ చూపారు. 1687 సెప్టెంబర్ 21 అర్ధరాత్రి ఆ ద్రోహి ఫతే దర్వాజాలోని ఒక చిన్న కిటికీ ద్వారాన్ని లోపలి నుంచి తెరిచాడు. మొఘల్ సైన్యం నిశ్శబ్దంగా కోటలోకి చొరబడింది. అబుల్ హసన్ తానీషా చివరి వరకు ప్రశాంతంగా, హుందాగా వ్యవహరించి మొఘల్ సేనానిని ఆహ్వానించాడు. ఈ ద్రోహం కారణంగా ఎనిమిది నెలల వీరోచిత ప్రతిఘటన ముగిసి, గోల్కొండ పతనమైంది. తానీషాను దౌలతాబాద్ జైలుకు తరలించడంతో కుతుబ్ షాహీల స్వర్ణయుగం ముగిసింది.

గోల్కొండ నేడు

నేడు గోల్కొండ కోట కేవలం శిథిలాల కుప్ప కాదు. ఇది హైదరాబాద్ ఆత్మగౌరవ ప్రతీక. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత ప్రతి సంవత్సరం స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలను ఇక్కడే నిర్వహించడం, ఆషాఢ మాసంలో జగదాంబిక అమ్మవారి బోనాల పండుగతో కోట ప్రాంగణం మార్మోగడం దీని సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది. ఈ కోట ప్రపంచ నలుమూలల నుండి పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తూ, నిజమైన సంపద అంటే వజ్రాలు మాత్రమే కాదు, ఆ మట్టిని కాపాడుకోవడానికి చూపిన ధైర్యం, సృష్టించిన అద్భుతమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అని మనకు నిత్యం గుర్తుచేస్తుంది.

ఇది కూడా చదవండి: Personal Finance: మీ లైఫ్‌స్టైల్‌ను మార్చే మ్యాజిక్ ఇదే.. నెలకు రూ.3 వేల పెట్టుబడి.. మీ చేతికి రూ.1.05 కోట్లు!