హిందూ మతంలో తిథి ప్రాముఖ్యత ఏమిటి? ఆ తిథుల్లోనే శుభ కార్యాలు ఎందుకు చేస్తారో తెలుసా..?

సనాతన ధర్మం, భారతీయ సంస్కృతిలో తిథులకు ప్రత్యేకమైన ప్రాముఖ్యత ఉంది. మన కాలగణన పద్ధతి ప్రధానంగా చంద్రుని గమనాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని రూపొందించబడింది. అందువల్లనే దీనిని చాంద్రమాన కాలమానం అని పిలుస్తారు. ఒక సంవత్సరాన్ని నెలలుగా, నెలలను పక్షాలుగా, పక్షాలను తిథులుగా విభజించారు. పండుగలు, వ్రతాలు, శుభకార్యాలు అన్నీ తిథి ఆధారంగానే నిర్ణయించబడతాయి. ప్రతి నెలలో 15 కృష్ణ పక్ష తిథులు, 15 శుక్ల పక్ష తిథులు ఉంటాయి. శుక్ల పక్షం చివరి రోజు పౌర్ణమి.. ఆ రోజున చంద్రుడు సంపూర్ణంగా ప్రకాశిస్తాడు. కృష్ణ పక్షం చివరి రోజు అమావాస్య.. ఆ రోజున చంద్రుడు కనిపించడు.

పంచాంగంలో తిథి ప్రాముఖ్యత

భారతీయ కాలగణనలో పంచాంగానికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంది. పంచాంగంలోని ఐదు అంశాలు.. తిథి, వారము, నక్షత్రం, యోగం, కరణం. వీటిలో తిథి ముఖ్యమైనది. తిథి అనేది సూర్యుడు, చంద్రుడు మధ్య ఉన్న కోణ దూరం (12 డిగ్రీల వ్యత్యాసం) ఆధారంగా నిర్ణయించబడే ఒక చంద్రదినం. ఇది ఖగోళ గణనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

శుక్ల పక్షంలో అమావాస్య తరువాత చంద్రుడు క్రమంగా వృద్ధి చెంది పౌర్ణమి నాడు సంపూర్ణత్వాన్ని అందుకుంటాడు. కృష్ణ పక్షంలో పౌర్ణమి తరువాత చంద్రుడు క్షీణిస్తూ అమావాస్య నాడు అదృశ్యమవుతాడు. ప్రతి తిథికి ప్రత్యేక శక్తి, స్వభావం, దైవ సంబంధం ఉందని శాస్త్రాలు చెబుతాయి.

ఉదాహరణకు:

ఏకాదశి — ఉపవాసానికి శ్రేష్ఠమైనది చతుర్థి — గణేశారాధనకు ముఖ్యమైనది పౌర్ణమి — దానధర్మాలకు అనుకూలమైనది అమావాస్య — పితృతర్పణాలకు ప్రాముఖ్యత కలిగినది

వివాహం, గృహప్రవేశం, నామకరణం, వ్యాపారారంభం వంటి శుభకార్యాలకు తిథి పరిశీలన అత్యంత అవసరం అని భావిస్తారు. ప్రతి తిథి మనసుపై, భావోద్వేగాలపై, కార్యసిద్ధిపై ప్రభావం చూపుతుందని సంప్రదాయ నమ్మకం.

తిథుల ఐదు వర్గాలు

ప్రతి నెలలోని 30 తిథులను ఐదు వర్గాలుగా విభజించారు:

1. నంద తిథి

ప్రతిపద, షష్ఠి, ఏకాదశి తిథులు నంద తిథులుగా పరిగణించబడతాయి. ఈ తిథుల్లో శుభకార్యాలు చేయవచ్చు. అయితే తిథి చివరి ఘడియలు మినహా కార్యాలు చేయడం మంచిది.

2. భద్ర తిథి

ద్వితీయ, సప్తమి, ద్వాదశి తిథులు భద్ర తిథులు. పూజలు, జపాలు, దానాలు చేయడానికి అనుకూలమైనవి. సాధారణంగా మంగళకార్యాలకు వీటిని నివారిస్తారు.

3. జయ తిథి

తృతీయ, అష్టమి, త్రయోదశి తిథులు జయ తిథులు. ధైర్యం, విజయానికి సూచికగా భావిస్తారు. కోర్టు వ్యవహారాలు, పోటీలు, సైనిక కార్యక్రమాలు మొదలైన వాటికి అనుకూలంగా పరిగణించబడతాయి.

4. రిక్త తిథి

చతుర్థి, నవమి, చతుర్దశి తిథులు రిక్త తిథులు. ఇవి శుభకార్యాలకు అనుకూలం కావని భావిస్తారు. “రిక్త” అంటే శూన్యం లేదా ఖాళీ. ఈ రోజుల్లో ప్రారంభించే శుభకార్యాల ఫలితాలు నిలకడగా ఉండవని జ్యోతిష్య విశ్వాసం.

5. పూర్ణ తిథి

పంచమి, దశమి, పౌర్ణమి, అమావాస్య పూర్ణ తిథులు. అమావాస్యను మినహాయించి మిగతా తిథులు శుభకార్యాలకు అనుకూలంగా భావిస్తారు. పౌర్ణమి ప్రత్యేకంగా ఆధ్యాత్మిక సాధనలకు, దానాలకు ఉత్తమమైనది.

మొత్తానికి, తిథులు కేవలం క్యాలెండర్‌లోని తేదీలు మాత్రమే కావు. అవి మన ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానాన్ని, సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలను, వ్యక్తిగత నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే కాలమాన ప్రమాణాలు. తిథులను గౌరవించడం అంటే ప్రకృతి లయకు అనుగుణంగా జీవించడం అని భారతీయ దృష్టికోణం చెబుతుంది.

(Disclaimer: ఈ వార్తలోని సమాచారం జ్యోతిష్య శాస్త్రం, మత విశ్వాసాలపై ఆధారపడి ఉంది. దీనిని సంస్థ ధృవీకరించదు.)