Vinayaka Chavithi: వీధుల్లో భారీ వినాయకుడిని ఎందుకు పెడతారు? దీని వెనుక ఇంత పెద్ద చరిత్ర ఉందా?
వినాయక చవితి రోజున గణేష్ విగ్రహాలను మండపాలలో ప్రతిష్టించడం వెనుక లోతైన చరిత్ర, సామాజిక కారణాలు ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ పాలనలో లోకమాన్య తిలక్ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రజలను ఏకం చేసే వేదికగా దీన్ని ప్రారంభించారు. ఇది కుల, మత భేదాలు లేకుండా అందరూ కలిసి పూజల్లో పాల్గొనేందుకు, సామాజిక ఐక్యతను పెంపొందించడానికి సహాయపడింది. సమిష్టి పూజలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలతో పండుగ వాతావరణాన్ని నింపింది, భక్తిని పెంపొందించింది.
Vinayaka Chavithi: వినాయక చవితి పండుగ రోజున వినాయకుడిని కేవలం ఇళ్లల్లోనే కాకుండా, బయట పెద్ద పెద్ద మండపాలలో ప్రతిష్టించడం వెనుక సామాజిక, చారిత్రక, ఆధ్యాత్మిక కారణాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణాలు ఇవే:
చారిత్రక కారణం స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం: బ్రిటిష్ పాలన కాలంలో భారతీయులు రాజకీయ సమావేశాలు జరపడంపై నిషేధం ఉండేది. ప్రజలను ఏకం చేయడానికి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు లోకమాన్య బాలగంగాధర్ తిలక్ 1893లో మహారాష్ట్రలో ఈ సామూహిక గణేష్ ఉత్సవాలను ప్రారంభించారు. వినాయకుడు అందరికీ ఆరాధ్య దైవం కావడం వల్ల, మతాలకూ, కులాలకూ అతీతంగా ప్రజలందరూ ఒకచోట చేరి స్వాతంత్ర్య కాంక్షను పెంపొందించుకోవడానికి ఈ వీధి వినాయకుల ఉత్సవాలు ఒక వేదికగా మారాయి. అప్పటివరకు ఇళ్లకే పరిమితమైన పూజలను వీధులల్లోకి, మండపాల్లోకి తీసుకువచ్చారు. దీనివల్ల ప్రజలు స్వేచ్ఛగా కలుసుకునే అవకాశం దొరికింది.
సామాజిక సమరసత (కులమతాల అతీతంగా)భేదాలు తొలగించడం: ఒకప్పుడు సమాజంలో కుల వ్యవస్థ ఎక్కువగా ఉండేది. అందరికీ అన్ని దేవాలయాల్లోకి ప్రవేశం ఉండేది కాదు. వీధి మండపాల్లో వినాయకుడిని పెట్టడం వల్ల పేద, ధనిక, కుల, మత భేదాలు లేకుండా సమాజంలోని ప్రజలందరూ కలిసి పూజల్లో పాల్గొనే అవకాశం లభించింది. ఇది సమాజంలో ఐక్యతను పెంచింది.
ఆధ్యాత్మిక, ఉత్సవ వాతావరణంసమిష్టి పూజలు: మండపాలలో పెద్ద విగ్రహాలను పెట్టడం వల్ల ఊరిలోని వారంతా కలిసి భజనలు, అన్నదానాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించుకుంటారు. ఇది సమాజంలో ఒక పండగ వాతావరణాన్ని, సంతోషాన్ని నింపుతుంది. పెద్ద విగ్రహాలను అందంగా అలంకరించి చూడటం భక్తులకు కంటికి పండుగలా, మరింత భక్తిని కలిగిస్తుంది. ప్రస్తుతం ప్రజలు తమ ఇళ్లల్లో చిన్న వినాయకుడిని పెట్టుకుని పూజించడంతో పాటు, కాలనీలు, వీధుల పరంగా కలిసికట్టుగా బయటి మండపాల్లో కూడా వినాయకుడిని ప్రతిష్ఠిస్తున్నారు.