
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని సాళ్వ నరసింహరాయులు పరిపాలిస్తున్న కాలంలో రాజ్య వ్యవహారాలు సజావుగా సాగుతుండేవి. అయితే ఒక రోజు రాజ్యానికి ప్రధానమంత్రి ఆకస్మికంగా మరణించారనే వార్త అందింది. దీంతో రాజు తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేశారు. రాజ్య పరిపాలనలో కీలకమైన మంత్రి పదవిని సమర్థుడైన వ్యక్తితో భర్తీ చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. తెలివితేటలు, సమయస్ఫూర్తి, సమస్యలను పరిష్కరించే సామర్థ్యం ఉన్న వ్యక్తిని మంత్రిగా నియమించాలని భావించారు. ఇందుకోసం రాజ్యమంతటా చాటింపు వేయించారు. మంత్రి పదవిని ఆశిస్తూ ఎంతోమంది రాజసభకు వచ్చారు. కొందరు తమకు అపారమైన తెలివితేటలు ఉన్నాయని చెప్పుకోగా, మరికొందరు తాము ఎన్నో శాస్త్రాలు చదివామని గొప్పలు చెప్పుకున్నారు. కానీ వారి సమాధానాలు రాజును సంతృప్తిపరచలేకపోయాయి.
ఎంతమందిని పరీక్షించినా సరైన వ్యక్తి దొరకకపోవడంతో రాజు ఒక వినూత్నమైన ఉపాయం ఆలోచించారు. ఒక కాగితంపై గీత గీసి, దాన్ని చెరపకుండా చిన్నది చేయగల వ్యక్తిని తన వద్దకు తీసుకురావాలని దూతలను ఆదేశించారు. రాజాజ్ఞ ప్రకారం దూతలు ఊరూరా తిరుగుతూ ప్రజలను ప్రశ్నించారు. అయితే ఆ సమస్యకు సమాధానం చెప్పడం చాలామందికి సాధ్యం కాలేదు. గీతను చెరపకుండా చిన్నది చేయడం ఎలా సాధ్యమని కొందరు ఆశ్చర్యపోగా, మరికొందరు అది అసాధ్యమని చెప్పారు. చివరకు దూతలు ఒక అగ్రహారానికి చేరుకున్నారు. అక్కడి పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిని కలిసి రాజు ఇచ్చిన పరీక్ష గురించి వివరించారు. ఉపాధ్యాయుడు కూడా ఆ సమస్యకు పరిష్కారం చెప్పలేకపోయాడు.
దూతలు నిరాశతో వెనుదిరుగుతున్న సమయంలో అక్కడే ఉన్న పన్నెండేళ్ల బాలుడు తిమ్మరుసు ముందుకు వచ్చాడు. వారి సమస్యను విన్న అతడు, గీతను చెరపకుండా చిన్నది చేయడం కష్టమేమీ కాదని చెప్పాడు. ఆ గీతను చెరపకుండా దాని పక్కనే మరో పెద్ద గీత గీస్తే సరిపోతుందని వివరించాడు. పెద్ద గీత పక్కన ఉన్న మొదటి గీత చిన్నదిగా కనిపిస్తుంది. దీంతో దాన్ని చెరపకుండానే చిన్నది చేసినట్లవుతుంది. తిమ్మరుసు చెప్పిన ఈ తెలివైన ఉపాయానికి దూతలు ఆశ్చర్యపోయారు. ఇన్నాళ్లుగా తాము వెతుకుతున్న సమాధానం ఒక చిన్న బాలుడి దగ్గర దొరికిందని సంతోషించారు. వెంటనే అతడిని రాజు వద్దకు తీసుకెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అయితే ఆ ఉపాయం చెప్పినది తిమ్మరుసు అయినప్పటికీ, అతడి ఉపాధ్యాయుడు ఆ ఘనతను తనకు దక్కించుకోవాలని భావించాడు. బాలుడికి భవిష్యత్తులో ఎన్నో అవకాశాలు వస్తాయని, ఈసారి తనకు గురుదక్షిణగా ఆ అవకాశాన్ని వదులుకోవాలని చెప్పాడు. తిమ్మరుసు కూడా ఉపాధ్యాయుడి మాటను గౌరవించి మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
దూతలు ఉపాధ్యాయుడిని రాజసభకు తీసుకెళ్లారు. అతడు గీతను చిన్నది చేసినట్లు చెప్పడంతో రాజు సంతోషించారు. తన సమస్యకు పరిష్కారం చూపినందుకు అతడికి మంత్రి పదవి ఇవ్వాలని నిర్ణయించారు. అయితే రాజు అతడికి మరో పరీక్ష పెట్టారు. మంత్రి పదవికి సంబంధించిన ముద్రికలు ఒక పీఠంపై ఉన్నాయని, వాటిని తీసుకురావాలని ఆదేశించారు. అదే సమయంలో అక్కడ పరచి ఉన్న పరుపులను మాత్రం తొక్కకూడదని స్పష్టం చేశారు. ఏం చేయాలో అర్థంకాక ఉపాధ్యాయుడు తడబడిపోయాడు. పరుపులను తొక్కకుండా పీఠం వద్దకు ఎలా వెళ్లాలో అతడికి తోచలేదు. రాజసభలో అందరి ముందు అవమానం ఎదురవుతుందనే భయంతో అలాగే నిలబడిపోయాడు.
దీంతో రాజుకు అనుమానం కలిగింది. గీతను చిన్నది చేసిన అసలు తెలివైన వ్యక్తి ఇతడు కాదని గ్రహించారు. చివరకు ఉపాధ్యాయుడు నిజం ఒప్పుకున్నాడు. ఆ ఉపాయం తన విద్యార్థి తిమ్మరుసుదని వెల్లడించాడు. విషయం తెలుసుకున్న రాజు వెంటనే తిమ్మరుసును రాజసభకు తీసుకురావాలని ఆదేశించారు. బాలుడు వచ్చిన తర్వాత గీతను చిన్నది చేసిన ఉపాయం తనదేనా అని అడిగారు. తిమ్మరుసు నిజమేనని సమాధానమిచ్చాడు. అప్పుడు రాజు అతడికి కూడా అదే పరీక్ష పెట్టారు. పీఠంపై ఉన్న ముద్రికలను తీసుకురావాలని, పరుపులను మాత్రం తొక్కకూడదని చెప్పారు. తిమ్మరుసు కాసేపు ఆలోచించాడు. ఆ తర్వాత ఒక్కొక్క పరుపును చుట్టుకుంటూ పీఠం వైపు వెళ్లాడు. పరుపులను తొక్కకుండానే ముద్రికలను తీసుకునే మార్గాన్ని కనుగొన్నాడు.
బాలుడి సమయస్ఫూర్తి, తెలివితేటలను చూసి రాజసభలోని వారంతా ఆశ్చర్యపోయారు. సమస్యను అర్థం చేసుకోవడం, కొత్త కోణంలో ఆలోచించడం, అందుబాటులో ఉన్న మార్గాలను ఉపయోగించుకోవడం వంటి లక్షణాలు తిమ్మరుసులో ఉన్నాయని రాజు గుర్తించారు. ఆయన తెలివికి ముగ్ధుడైన రాజు తిమ్మరుసును కొత్త మంత్రిగా నియమించినట్లు ఈ కథ చెబుతుంది.
తిమ్మరుసు కథ మనకు ఎన్నో విషయాలను నేర్పిస్తుంది. ఏ సమస్యకైనా సాధారణంగా ఆలోచించే మార్గమే పరిష్కారం కావాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్నిసార్లు సమస్యను మరో కోణంలో పరిశీలిస్తే సులభమైన పరిష్కారం లభిస్తుంది. ఈ కథలోని ముఖ్యమైన నీతి ఏమిటంటే.. తెలివితేటలకు వయసుతో సంబంధం లేదు. పెద్దలు పరిష్కరించలేని సమస్యను కూడా చిన్నవారు తమ ఆలోచనా శక్తితో పరిష్కరించగలరు. పుస్తక జ్ఞానంతో పాటు సమయస్ఫూర్తి, వివేకం, సృజనాత్మక ఆలోచన కూడా జీవితంలో విజయాన్ని అందిస్తాయి. ఒక చిన్న గీతను చెరపకుండా చిన్నది చేయడానికి దాని పక్కన పెద్ద గీత గీయడమే తిమ్మరుసు తెలివికి నిదర్శనం. సమస్యను తొలగించలేకపోయినా, దాని దృక్పథాన్ని మార్చి పరిష్కారం కనుగొనవచ్చనే సందేశాన్ని ఈ కథ అందిస్తుంది.