
జటాయువును ఓడించిన తర్వాత రావణుడు దాని గోరును పెకిలించి తన వెంట తీసుకెళ్లాడట. అసలు రావణుడు అలా ఎందుకు చేశాడు? జటాయువు గోరు అతడికి ఎందుకు అంత ముఖ్యమైంది? దీని వెనుక ఉన్న కథ ఏమిటి? అయితే ఈ విషయానికి సంబంధించి రామాయణంలోని అసలు కథ, ప్రచారంలో ఉన్న కథనాల మధ్య తేడా కూడా తెలుసుకోవాలి.
జటాయువు సాధారణ పక్షి కాదు. అతడు పక్షుల రాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అలాగే అయోధ్య రాజు దశరథ మహారాజుకు ఆప్తమిత్రుడు. సీతాదేవిని రావణుడు అపహరించుకుని వెళ్తున్న సమయంలో జటాయువు అతడిని అడ్డుకున్నాడు. ఒక వృద్ధ పక్షి తనను ఎదిరించడాన్ని రావణుడు సహించలేకపోయాడు. అయినప్పటికీ జటాయువు వెనక్కి తగ్గకుండా రావణుడిపై దాడి చేశాడు. అతడి రథాన్ని ధ్వంసం చేసి, ధనుస్సును విరిచాడు. రావణుడికి తీవ్ర ప్రతిఘటన ఎదురైంది.
కొన్ని కథనాల్లో ప్రచారంలో ఉన్న వివరణ ప్రకారం.. జటాయువు తనను తీవ్రంగా ప్రతిఘటించి గాయపరచడంతో రావణుడి అహంకారం దెబ్బతింది. తన శక్తిని సవాలు చేసిన జటాయువును ఓడించిన గుర్తుగా అతని గోరును తన దగ్గర ఉంచుకున్నాడని చెబుతారు. ఇది తన పరాక్రమానికి గుర్తుగా భావించాడనే వివరణ కూడా ఉంది. అయితే ఈ విషయాన్ని అసలు వాల్మీకి రామాయణంలోని ఘట్టంగా భావించకూడదు.
వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలో జటాయువు, రావణుడి యుద్ధం గురించి వివరంగా ప్రస్తావించారు. సీతను రక్షించేందుకు జటాయువు రావణుడి రథంపై దాడి చేస్తాడు. తన ముక్కు, గోళ్లతో రావణుడిని ఎదిరిస్తాడు. రావణుడి రథాన్ని ధ్వంసం చేయడంతో పాటు అతడి ధనుస్సును కూడా విరిచేస్తాడు. చివరకు కోపోద్రిక్తుడైన రావణుడు తన ఖడ్గంతో జటాయువు రెక్కలను నరికివేస్తాడు. తీవ్రంగా గాయపడిన జటాయువు నేలపై పడిపోతాడు.
సీతాదేవిని వెతుక్కుంటూ రామలక్ష్మణులు అడవిలోకి వచ్చినప్పుడు వారికి తీవ్రంగా గాయపడిన జటాయువు కనిపిస్తాడు. రావణుడు సీతను అపహరించి దక్షిణ దిశగా తీసుకెళ్లాడని జటాయువు వారికి తెలియజేస్తాడు. ఈ సమాచారం రాముడికి ఎంతో కీలకంగా మారుతుంది. సీతను రక్షించే ప్రయత్నంలో తన ప్రాణాలను పణంగా పెట్టిన జటాయువు చివరకు రాముడి సమక్షంలోనే కన్నుమూస్తాడు.
జటాయువు చేసిన త్యాగానికి శ్రీరాముడు ఎంతో చలించిపోతాడు. తన తండ్రి దశరథుడి స్నేహితుడైన జటాయువును తండ్రితో సమానంగా భావిస్తాడు. ఒక కుమారుడు తన తండ్రికి నిర్వహించే విధంగా స్వయంగా అంత్యక్రియలు నిర్వహిస్తాడు. జటాయువు పట్ల తనకున్న గౌరవాన్ని, కృతజ్ఞతను ఈ విధంగా చాటుకుంటాడు. భక్తి సంప్రదాయాల్లో జటాయువు శ్రీరాముడి అనుగ్రహంతో మోక్షాన్ని పొందిన మహాభక్తుడిగా కీర్తించబడతాడు.
జటాయువు యుద్ధంలో రావణుడిని ఓడించలేకపోయాడు. కానీ సీతాదేవిని రక్షించడానికి తన శక్తికి మించి ప్రయత్నించాడు. ఎదుటివారి బలం ఎంత గొప్పదైనా, ధర్మం కోసం పోరాడాలనే సంకల్పం ఉంటే వెనుకడుగు వేయకూడదనే సందేశాన్ని అతడి పాత్ర అందిస్తుంది. రావణుడు యుద్ధంలో గెలిచినా, ధర్మం కోసం ప్రాణత్యాగం చేసిన జటాయువు రామాయణంలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాడు.
గమనిక: జటాయువు గోరును రావణుడు తీసుకున్నాడనే అంశానికి వాల్మీకి రామాయణంలో ఆధారం లేదు. ఇది కొన్ని ప్రచార కథనాల్లో కనిపించే వివరణ మాత్రమే. రామాయణంలోని ప్రధాన ఘట్టాలు వేర్వేరు సంప్రదాయాలు, ప్రాంతీయ కథనాల్లో స్వల్పంగా మారవచ్చు.