Bhagavad Gita: కోపం వచ్చినప్పుడు ఈ 3 విషయాలు గుర్తు చేసుకోండి.. మనసు ప్రశాంతంగా మారుతుందట!
కోపం వచ్చినప్పుడు మనిషి ఆలోచనా విధానమే మారిపోతుంది. ప్రశాంతంగా ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన సమయంలో ఆవేశంలో మాట్లాడటం, తొందరపడి నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వల్ల తర్వాత ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెప్పిన అనేక బోధనల్లో కోరికలు, కోపం, లోభం, అహంకారం, మనస్సుపై నియంత్రణ వంటి అంశాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. అందులోని కొన్ని సూత్రాలు నేటి జీవితంలోనూ ఆత్మపరిశీలనకు ఉపయోగపడే మార్గదర్శకాలుగా భావిస్తారు.
కోరికలను అదుపులో ఉంచుకోవడం, విజయం–వైఫల్యాలను సమానంగా స్వీకరించడం, కామం–క్రోధం–లోభం వంటి భావాలకు దూరంగా ఉండటం వంటి గీతా సందేశాలు మనసును నియంత్రించుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి. కోపం వచ్చిన వెంటనే స్పందించకుండా కొంతసేపు మౌనంగా ఉండటం, ధ్యానం, ఆత్మపరిశీలన, నిష్కామ కర్మ వంటి ఆధ్యాత్మిక సాధనలను అలవాటు చేసుకోవడం ద్వారా మన ప్రవర్తనను పరిశీలించుకోవచ్చని ఈ బోధనలు సూచిస్తాయి.
1. అధిక కోరికలు కోపానికి కారణం కావచ్చు
భగవద్గీత రెండో అధ్యాయంలోని బోధనల్లో కోరికలు, కోపం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని శ్రీకృష్ణుడు వివరిస్తాడు. మనసులో ఏదైనా విషయంపై తీవ్రమైన కోరిక ఏర్పడి, అది నెరవేరకపోతే అసంతృప్తి, ఆవేశం, కోపం వంటి భావాలు పెరగవచ్చని గీతా తత్వం చెబుతుంది.
అందుకే ప్రతి కోరికను తప్పనిసరిగా నెరవేర్చుకోవాలనే ఆలోచనకు బదులుగా, మన ఆశలను పరిమితుల్లో ఉంచుకోవడం ముఖ్యమనే సందేశం ఇందులో కనిపిస్తుంది. ఏదైనా మనకు అనుకున్న విధంగా జరగనప్పుడు వెంటనే కోపంతో స్పందించకుండా పరిస్థితిని అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం చేయడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
2. కోపంలో విచక్షణ కోల్పోకుండా ఉండాలి
భగవద్గీత రెండో అధ్యాయంలో కోపం మనిషి ఆలోచనా శక్తిపై ఎలా ప్రభావం చూపుతుందనే విషయాన్ని వివరించే ప్రసిద్ధ బోధన ఉంది. కోపం నుంచి మోహం, మోహం నుంచి జ్ఞాపకశక్తి లోపం, చివరకు బుద్ధి నాశనం వంటి పరిణామాలు ఏర్పడతాయని గీతలో చెప్పబడింది.
దీని అర్థం కోపంలో ఉన్నప్పుడు మంచి–చెడులను సరిగ్గా బేరీజు వేసే సామర్థ్యం తగ్గిపోవచ్చనే ఆధ్యాత్మిక హెచ్చరికగా చూడవచ్చు. అందుకే కోపం వచ్చిన వెంటనే మాట్లాడటం లేదా నిర్ణయం తీసుకోవడం కాకుండా కొంత సమయం తీసుకోవడం మంచిదనే జీవనపాఠం ఇందులో ఉంది.
3. కామం, క్రోధం, లోభానికి దూరంగా ఉండాలి
భగవద్గీతలో కామం, క్రోధం, లోభాన్ని మనిషి పతనానికి దారితీసే మూడు ద్వారాలుగా పేర్కొంటారు. అధిక కోరికలు, కోపం, అత్యాశ మనసులో అసంతృప్తిని పెంచే భావాలుగా ఆధ్యాత్మికంగా వివరించబడ్డాయి.
అందువల్ల అవసరానికి మించిన కోరికలను తగ్గించుకోవడం, కోపాన్ని నియంత్రించుకోవడం, అత్యాశకు దూరంగా ఉండటం ద్వారా మనసులో ప్రశాంతతను పెంచుకోవచ్చనే సందేశం ఇందులో ఉంది. సంతృప్తిగా జీవించడం, ఇతరుల పట్ల క్షమాభావాన్ని పెంచుకోవడం కూడా ఈ ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో ముఖ్యమైన అంశాలుగా భావిస్తారు.
4. కోపం వచ్చినప్పుడు వెంటనే స్పందించకుండా ఉండండి
కోపం వచ్చిన సమయంలో వెంటనే మాట్లాడటం వల్ల మాటలు తీవ్రంగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే కొంతసేపు మౌనంగా ఉండి, పరిస్థితి చల్లబడిన తర్వాత మాట్లాడటం ఒక ఆచరణాత్మక అలవాటుగా ఉపయోగపడుతుంది.
ఆ సమయంలో లోతుగా శ్వాస తీసుకోవడం, ధ్యానం చేయడం, మనసులో వస్తున్న ఆలోచనలను గమనించడం వంటి సాధనలను ప్రయత్నించవచ్చు. ఇలా చేయడం వల్ల కోపం వచ్చిన ప్రతిసారీ వెంటనే స్పందించకుండా, మన ప్రవర్తనను పరిశీలించుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.
5. నిష్కామ కర్మపై దృష్టి పెట్టండి
భగవద్గీతలో కర్మ చేయడంపై, ఫలితాలపై అధిక ఆసక్తిని తగ్గించుకోవడంపై ప్రత్యేకంగా బోధనలు ఉన్నాయి. మన చేతిలో ఉన్న పనిని శ్రద్ధగా చేయడం, ప్రతి ఫలితాన్ని మన నియంత్రణలోనే ఉంచుకోవాలని ప్రయత్నించకపోవడం నిష్కామ కర్మ భావనలో ముఖ్యమైన అంశం.
ప్రతిఫలం మనం అనుకున్న విధంగా రాకపోయినప్పుడు నిరాశ, అసహనం పెరగకుండా ఉండేందుకు ఈ ఆలోచనా విధానం ఆధ్యాత్మికంగా ఉపయోగపడుతుందని భావిస్తారు. పని మీద దృష్టి పెట్టి ఫలితాన్ని సమతుల్యంగా స్వీకరించడం ద్వారా మనసులో ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడానికి ప్రయత్నించవచ్చు.
6. సాత్విక జీవన విధానాన్ని అలవర్చుకోవడం
భగవద్గీతలో సాత్విక, రాజసిక, తామసిక గుణాల గురించి కూడా వివరణ ఉంది. సాత్విక గుణం ప్రశాంతత, సమతుల్యత, స్పష్టమైన ఆలోచనలకు సంబంధించినదిగా ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో భావిస్తారు.
అందుకే ప్రశాంతమైన జీవన విధానం, మంచి ఆలోచనలు, ఆత్మపరిశీలన, ధ్యానం, మంత్రజపం, క్షమాభావం వంటి అలవాట్లను పెంచుకోవడం ద్వారా మనసును ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవచ్చని భావిస్తారు. ఇతరుల తప్పులను ఎప్పటికప్పుడు మనసులో పెట్టుకోకుండా క్షమించే గుణాన్ని పెంచుకోవడం కూడా కోప నియంత్రణలో సహాయపడే ఆధ్యాత్మిక సాధనగా చూడవచ్చు.
గమనిక:
ఇక్కడ పేర్కొన్నవి భగవద్గీతలోని ఆధ్యాత్మిక బోధనలు, సంప్రదాయ విశ్వాసాల ఆధారంగా చెప్పబడిన జీవన మార్గదర్శకాలు. ఇవి కోపం, ఒత్తిడి లేదా రక్తపోటుకు వైద్య చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కావు. అధిక రక్తపోటు, తీవ్రమైన ఒత్తిడి లేదా తరచూ అదుపు తప్పే కోపం వంటి సమస్యలు ఉంటే వైద్య నిపుణుల సలహా తీసుకోవాలి.