Chits: 1 లక్ష రూపాయల చిట్టీ.. లాభమా ? నష్టమా ?
మన ఇళ్లలో, ఆఫీసుల్లో చిట్టీలు వేయడం చాలా సాధారణం. కానీ, చిట్టీ నిజంగా మనకు లాభదాయకమైన పొదుపా లేక తెలియకుండానే కట్టే ఖరీదైన అప్పా? ఒక లక్ష రూపాయల చిట్టీని ఉదాహరణగా తీసుకుని, ప్రతి రూపాయి లెక్కతో పాటు చిట్టీల్లో ఉండే ప్రమాదాలు, జాగ్రత్తలను వివరంగా తెలుసుకోండి.
మన తెలుగు ఇళ్లలో, ఆఫీసుల్లో, కాలనీల్లో చిట్టీల ముచ్చట లేకుండా రోజు గడవదు. కొందరు భవిష్యత్తు అవసరాల కోసం పొదుపుగా భావించి చిట్టీలు వేస్తే, మరికొందరు అత్యవసర సమయాల్లో డబ్బు అందుతుందని నమ్ముతారు. కానీ ఇటీవల కోట్ల రూపాయల చిట్టీ మోసాలు తరచూ వార్తల్లో నిలుస్తున్నాయి. అసలు చిట్టీ అనేది నిజంగా లాభదాయకమైన పొదుపా, లేక మనకు తెలియకుండానే కట్టే ఖరీదైన అప్పా? ఈ విషయాన్ని ఒక లక్ష రూపాయల చిట్టీ లెక్కతో సులభంగా అర్థం చేసుకుందాం.
ఉదాహరణకు 20 మంది సభ్యులు కలిసి, నెలకు 5 వేల రూపాయల చొప్పున 20 నెలల పాటు ఒక లక్ష రూపాయల చిట్టీ వేశారనుకుందాం. ఈ గ్రూప్‌ను నడిపే వ్యక్తిని లేదా సంస్థను 'ఫోర్‌మన్' అంటారు. ప్రతి నెలా జమ అయ్యే లక్ష రూపాయల కోసం వేలం పాట జరుగుతుంది. ఎవరికి డబ్బు అత్యవసరమో వారు తక్కువ మొత్తానికి పాట పాడుకుంటారు. మొదటి నెలలో ఒకరు 30 శాతం తగ్గింపుతో, అంటే 70 వేల రూపాయలకు పాట పాడారనుకుందాం. మిగిలిన 30 వేల రూపాయలలో 5 వేలు ఫోర్‌మన్ కమిషన్‌గా వెళ్తే, మిగిలిన 25 వేల రూపాయలను 20 మందికి డివిడెండ్‌గా పంచుతారు. అంటే ఒక్కొక్కరికి 1,250 రూపాయలు తగ్గి, తర్వాతి నెల కేవలం 3,750 రూపాయలు కడితే సరిపోతుంది.
ఇక్కడే అసలు లెక్క మొదలవుతుంది. మొదటి నెలలోనే 70 వేల రూపాయలు తీసుకున్న వ్యక్తి, 20 నెలలు ముగిసేసరికి డివిడెండ్లు పోగా మొత్తం 83,750 రూపాయలు కడతాడు. అంటే 70 వేలు తీసుకుని 13,750 రూపాయలు అదనంగా చెల్లించాడన్నమాట. దీనిని వడ్డీ రూపంలో చూస్తే సంవత్సరానికి దాదాపు 25 శాతం పడుతుంది. బ్యాంకు పర్సనల్ లోన్ వడ్డీ కంటే ఇది చాలా ఎక్కువ. కాకపోతే బ్యాంకుల్లాగా సిబిల్ స్కోర్, జీతం స్లిప్పులు అడగవు కాబట్టి చాలామంది చిట్టీ వైపు మొగ్గు చూపుతారు. ఈ లెక్క ప్రకారం 14వ నెల వరకు చిట్టీ పాడుకున్న వారందరికీ అది ఒక ఖరీదైన అప్పు లాంటిదే.
మరి లాభం ఎవరికి? ఓపికగా 15వ నెల తర్వాత లేదా చివరి నెల వరకు ఆగిన వారికి మాత్రమే ఇది నిజమైన పొదుపు అవుతుంది. 20వ నెలలో పాట ఉండదు కాబట్టి, ఫోర్‌మన్ కమిషన్ పోగా చేతికి 95 వేల రూపాయలు వస్తాయి. వీరు కట్టింది 83,750 రూపాయలు మాత్రమే కాబట్టి, 11,250 రూపాయల నికర లాభం దక్కుతుంది. ఇది బ్యాంకు డిపాజిట్ల కంటే కాస్త ఎక్కువే. ఇక పాట ఎలా జరిగినా, ప్రతి నెలా కమిషన్ రూపంలో మొత్తం లక్ష రూపాయలు ఖచ్చితంగా మిగిలేది మాత్రం ఫోర్‌మన్‌కే.
అయితే, ఈ లాభాలన్నీ ఫోర్‌మన్ నిజాయితీ మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. నోటి మాట మీద నడిచే చిట్టీల్లో మధ్యలో ఎవరైనా కట్టడం ఆపేసినా, నిర్వాహకులు బోర్డు తిప్పేసినా మన కష్టార్జితం ఆవిరైపోతుంది. అందుకే చిట్ ఫండ్స్ చట్టం 1982 ప్రకారం ప్రభుత్వ రిజిస్ట్రేషన్ ఉన్న చిట్టీల్లో మాత్రమే చేరాలి. చిట్టీ వేసే ముందే మీకు డబ్బు ఏ నెలలో అవసరమో స్పష్టంగా నిర్ణయించుకోండి; అప్పుడే అది మీకు అప్పా లేక పొదుపా అనేది తెలుస్తుంది.